To Top
Επόμενο
Προηγούμενο
Έντιθ Χολ: Οι κλασικοί άλλαξαν τις ζωές μας
ΑΡΧΙΚΗGOING OUTΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ • Έντιθ Χολ: Οι κλασικοί άλλαξαν τις ζωές μας
  12 Δεκεμβρίου 2019, 10:30 πμ  
Μπορούμε να βρούμε απαντήσεις για το ποιοι είμαστε και για το πώς μπορούμε να ζήσουμε καλύτερα, μέσα από τη μελέτη των κλασικών, υποστηρίζει η ακαδημαϊκός και συγγραφέας, σίγουρη πως ο Αριστοτέλης δίνει μαθήματα ζωής.

Γιατί, πιστεύετε πως οι κλασικοί είναι τόσο σημαντικοί; Υπάρχουν έξι μεγάλες αλλαγές στην ανθρώπινη ιστορία. Η γνωσιακή επανάσταση όπου ο άνθρωπος βγήκε από την περίπου ζωική κατάσταση, η αγροτική επανάσταση όπου έκτισε μόνιμους οικισμούς. Η τρίτη αλλαγή ήταν η επανάσταση της γνώσης, οπόταν και αναπτύχθηκε ο τόσο εκλεπτυσμένος ελληνικός και ρωμαϊκός πολιτισμός. Ακολούθησε η επανάσταση της τυπογραφίας, η βιομηχανική και τέλος η επανάσταση της τεχνολογίας. Από όλες αυτές τις επαναστάσεις, αυτή που διαμόρφωσε περισσότερο την ανθρωπότητα ήταν η επανάσταση της γνώσης. Ό,τι διδασκόμαστε σήμερα στα σχολεία μας η φιλοσοφία, το θέατρο, οι εμπειρικές επιστήμες, η δημοκρατία, η λογοτεχνία αναπτύχθηκε τότε. Οι κλασικοί άλλαξαν τις ζωές μας.
 
Ποιοι είναι οι λόγοι που σας έκαναν να θέλετε να μελετήσετε τους αρχαίους Έλληνες; Οι λόγοι είναι περισσότερο προσωπικοί. Ο πατέρας μου είναι προτεστάντης πάστορας και πάνω στο γραφείο του έβλεπα την Καινή Διαθήκη στα ελληνικά. Καθώς, ήμουν ένα περίεργο κορίτσι που του άρεσαν τα παράξενα γράμματα που έβλεπα, του ζήτησα να με μάθει να τα διαβάζω. Η πρώτη πρόταση που θυμάμαι ήταν το «εν αρχή ην ο λόγος» από το Ευαγγέλιο. Σε ταινία είδα τον Ιάσονα και τους Αργοναύτες και εντυπωσιάστηκα ακόμη περισσότερο από την Ελληνική Μυθολογία. Όταν πήγα πανεπιστήμιο έμαθα αρχαία ελληνικά και λατινικά και αυτό πολλαπλασίασε το ενδιαφέρον μου.
 
Θα κρατήσω τον τίτλο του τελευταίου σας βιβλίου «Ο τρόπος του Αριστοτέλη: πώς η σοφία των αρχαίων μπορεί να αλλάξει τη ζωή σας» και θα ρωτήσω πώς η σοφία των αρχαίων μπορεί να αλλάξει τις ζωές μας σήμερα; Αυτή είναι μια πολύ καλή ερώτηση. Ανάμεσα σε πολλά άλλα οι αρχαίοι Έλληνες ανέπτυξαν μια κοσμική ηθικολογία μακριά από τη θρησκεία. Προσπαθούσαν να δουν πώς κάποιος μπορεί να είναι ένας καλός άνθρωπος και ευτυχισμένος την ίδια στιγμή. Στη διάρκεια των σπουδών μου αναζητούσα απαντήσεις και δεν μπορούσα να βρω λόγους έξω από τη θρησκεία, για να είναι κάποιος καλός άνθρωπος. Άρχισα να διαβάζω τον Αριστοτέλη και δεν μπορούσα να πιστέψω πως ήταν αυτό που έψαχνα. Ο τρόπος σκέψης του άλλαξε τη ζωή μου ολοκληρωτικά. Ο Αριστοτέλης είναι δύσκολος, είναι σύνθετος αλλά και πλούσιος σε νοήματα και έτσι αποφάσισα να γράψω αυτό το βιβλίο, που να μπορεί ο οποιοσδήποτε να το διαβάσει και να κατανοήσει τα μηνύματα του αρχαίου φιλόσοφου. 
 
Με ποιους τρόπους θεωρείτε πως ο Αριστοτέλης μπορεί να είναι επίκαιρος σήμερα; Ω, υπάρχουν πολλοί τρόποι. Ας πάρουμε για παράδειγμα, την ηθική του και το πώς μπορεί κάποιος να γίνει καλύτερο άτομο. Ή τη ρητορική που είναι τόσο βοηθητική στο να μπορεί κάποιος να γράψει ένα καλό κείμενο, ένα ωραίο βιογραφικό σημείωμα, για παράδειγμα. Ο Αριστοτέλης έγραψε για το περιβάλλον και αυτό είναι τόσο επίκαιρο σήμερα, είχε τη δική του θεώρηση για την οικονομία, αφού δεν πίστευε τόσο στην οικονομική ανάπτυξη όσο στη βαθύτερη ευτυχία του ατόμου. Μιλά για την ευχαρίστηση, για την εργασία, την πολιτική. Με λίγα λόγια έχει απάντηση για όλα όσα απασχολούν τους ανθρώπους.
 
Σήμερα αρκετοί νέοι παραπονιούνται πως οι αρχαίοι είναι βαρετοί και πως δεν αντέχουν να τους μελετούν. Υπάρχει κάποιος τρόπος να κάνουμε ενδιαφέρουσα για τα παιδιά μας τη διδασκαλία τους στα σχολεία μας σήμερα; Μπορούμε να κερδίσουμε το ενδιαφέρον το παιδιών. Στη Βρετανία, για παράδειγμα, από τα περισσότερα σχολεία έχουν βγει εκτός τα αρχαία ελληνικά και τα λατινικά. Αυτό που έγινε, όμως, ήταν ότι υιοθετήθηκε ένα μάθημα που λέγεται κλασικοί πολιτισμοί και που τα παιδιά διδάσκονται για τη μυθολογία, τη δημοκρατία, την ιστορία, τη φιλοσοφία. Και αυτή η γνώση είναι προσιτή ακόμη και σε παιδιά από τα φτωχότερα κοινωνικο-οικονομικά υπόβαθρα. Μέσα από αυτό το μάθημα, διαβάζονται αποσπάσματα από βιβλία, γίνονται θεατρικές παραστάσεις, τα παιδιά επισκέπτονται μουσεία ή βλέπουν ταινίες. Η παροχή γνώσης γίνεται με ένα διασκεδαστικό, αλληλεπιδραστικό τρόπο και έτσι τα παιδιά δεν βρίσκουν τους αρχαίους βαρετούς.
 
Θέματα ταυτότητας έχουν μπει δυναμικά στη δημόσια συζήτηση και πάλι. Ποια μαθήματα μάς δίνει η μελέτη των κλασικών κειμένων για την ταυτότητα; Το παράδειγμα που δίνουν οι αρχαίοι Έλληνες είναι εκπληκτικό. Από τη μια χαρακτήριζαν βάρβαρους όλους όσοι δεν ήταν Έλληνες, από την άλλη όμως σε όλες τις αποικίες που ίδρυσαν αναμίχθηκαν με κάθε τρόπο με τον ντόπιο πληθυσμό και πίστευαν στην επαφή με άλλους λαούς. Οι αρχαίοι Ρωμαίοι, επίσης, σταδιακά έδωσαν τη ρωμαϊκή υπηκοότητα σε όλους τους κατοίκους της αυτοκρατορίας τους. Οι αρχαίοι δεν πίστευαν στην ανωτερότητα του αίματος, αυτό μάλλον είναι «ανακάλυψη» του 18ου αιώνα, αλλά στις πολιτιστικές διαφορές. Νοιάζονταν για την καλλιέργεια του άλλου, παρά για την καταγωγή του.
 
Τι σήμαινε να είσαι γυναίκα στην αρχαία Αθήνα ή την αρχαία Ρώμη; Αυτό εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από την τάξη της κάθε γυναίκας. Οι γυναίκες της άρχουσας τάξης ήταν πολύ περιορισμένες, έπρεπε να καλύπτονται και δεν μπορούσαν να κυκλοφορούν ελεύθερες. Αντίθετα, οι φτωχές μπορούσαν να εργάζονται έξω από τα σπίτια τους και δεν ήταν τόσο αποκλεισμένες. Όμως είτε φτωχές είτε πλούσιες δεν μπορούσαν να ψηφίζουν, να καταγγείλουν έναν άντρα στο δικαστήριο, δεν μπορούσαν να έχουν γη ή χρήματα και γενικά δεν μπορούσαν να κάνουν οτιδήποτε χωρίς την άδεια ενός άντρα. Πάνω κάτω αυτό που βλέπουμε να συμβαίνει σήμερα σε χώρες όπως η Σαουδική Αραβία.
 
Έχουν αλλάξει τα πράγματα για τις γυναίκες από την εποχή των αρχαίων Ελλήνων και των Ρωμαίων ή ο πυρήνας της πατριαρχίας παραμένει πάνω κάτω ο ίδιος; Όχι μόνο δεν έχουν αλλάξει, αλλά πιστεύω πως έγιναν χειρότερα και σε αυτό καταλυτικός ήταν ο ρόλος του χριστιανισμού αλλά και του Ισλάμ που αντικατέστησαν μια ομάδα θεών αντρών και γυναικών με ένα άντρα θεό. Ο χριστιανισμός επέβαλε μεγάλους περιορισμούς για τις γυναίκες. Αν είχα επιλογή θα προτιμούσα να είμαι γυναίκα στην εποχή του Περικλή στην αρχαία Αθήνα παρά του Κωνσταντίνου στην Κωνσταντινούπολη. Σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει, αλλά αυτό δεν ισχύει για όλες τις χώρες του πλανήτη. Σε κάποιες χώρες οι γυναίκες πετύχαμε τεράστια πρόοδο ειδικά τη δεκαετία του 1970 όπως το δικαίωμα στην έκτρωση, την ισομισθία αντρών και γυναικών την κατοχύρωση του δικαιώματος στην ιδιοκτησία. Σε κάποιες άλλες όχι. Παρόλα αυτά σε όλες τις χώρες, ο εφιάλτης της σεξουαλικής κακοποίησης και παρενόχλησης παραμένει το ίδιο ζωντανός.
 
xenia.tourki@phileleftheros.com
 
Φιλgood, τεύχος 250.
  Συνέντευξη: Ξένια Τούρκη   
Σχολιάστε ή διαβάστε πατώντας εδώ...