To Top
Επόμενο
Προηγούμενο
Της Μαρίνας, της Τώνιας, του Ιάκωβου...
ΑΡΧΙΚΗDOWN TOWNΓΝΩΜΕΣ • Της Μαρίνας, της Τώνιας, του Ιάκωβου...
  17 Νοεμβρίου 2019, 7:31 πμ  
Αναρωτιόμουν τι να γράψω και δεν μπορούσα να αποφασίσω. Αλλά αίφνης συνειδητοποίησα την ημερομηνία: 17 Νοέμβρη! «Του Αγίου Πολυτεχνείου», που έλεγε μια φίλη. Κι αυτή εδικαιούτο να το λέει, γιατί ήταν η Μαρίνα. Μία από τις τρεις νεότερες κρατούμενες της χούντας στις διαβόητες Φυλακές Αβέρωφ. Οι άλλες δύο ήταν η Τώνια Μαρκετάκη και η Σωτηρούλα Παπαδοπούλου.
 
Τώρα πια μόνο η Σωτηρούλα ζει από τις τρεις τους. Και σε αυτήν οφείλω τη γνωριμία μου με τις άλλες δύο. Η Τώνια έφυγε πρώτη, το 1994. Αλλά είχε προλάβει να σκηνοθετήσει, μέσα στη χούντα ακόμα, το 1973, τον συγκλονιστικό «Ιωάνννη τον βίαιο», αποσπώντας τα βραβεία σκηνοθεσίας, σεναρίου και Α΄ ανδρικού ρόλου στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Επόμενη ταινία της ήταν «Η τιμή της αγάπης», το 1983, πάνω στο ομώνυμο εκτενές διήγημα του σπουδαίου Επτανήσιου συγγραφέα Κωνσταντίνου Θεοτόκη (1872-1923), για την οποία παίρνει εφτά κρατικά βραβεία, καθώς και το Βραβείο Καλύτερης Μεσογειακής Ταινίας. Τρίτη και τελευταία ταινία της ήταν οι «Κρυστάλλινες νύχτες» (1992), πολυβραβευμένη κι αυτή. Δύο χρόνια μετά πεθαίνει ξαφνικά. Έτσι η Κυρά Κυραλίνα του Παναΐτ Ιστράτι, για την οποία δούλευε χρόνια, μένει ορφανή...
 
Όσοι δεν έζησαν τη χούντα από κοντά, εύκολα πιστεύουν σε ένα κλίμα αγωνιστικής ανάτασης, ελπίδας κ.ο.κ. Όταν όμως ζεις στο πετσί σου τη στέρηση της ελευθερίας, της κάθε λογής ελευθερίας, τα πράγματα ζορίζουν... «Πώς άλλαξε αυτό το παιδί;» θα λένε οι άλλοι, κοιτώντας με με το μοναδικό μάτι του τουρίστα Κύκλωπα, ζητώντας να τους μιλήσω για ήρωες. Αλλά η Ρένα Χατζηδάκη, η Μαρίνα των Φυλακών, δεν θα μπορούσε να μιλήσει για ήρωες. Ό,τι είχε να πει, το είχε καταθέσει στη συγκλονιστική Κατάσταση Πολιορκίας. Αυτό το μεγάλο ποίημα θα φτάσει γρήγορα στα χέρια του Μίκη Θεοδωράκη, που θα το μελοποιήσει αμέσως, αποτυπώνοντας με μοναδικό τρόπο όχι μόνο τη μεγάλη νύχτα, αλλά και άλλα πολλά και προφητικά: Πώς να μετρήσω την πορεία μου τεθλασμένη, / την απρόβλεπτη τροχιά της απουσίας σου, / μέσα σε τούτο το αμείλικτο διαστημόπλοιο, / μες στην καρδιά της πόλης που ήταν κάποτε δική μου / και τώρα την διαγουμίζουνε τα τανκς; [...] Γιατί και σένα θα σ’ έχω χάσει / στο κινούμενο σκοτάδι / όπως κι εμένα, / όπως και τον αγώνα, / που θα ’ταν δύσκολος, αλλά ωραίος / κι ήρθε να γίνει σαπισμένο σταφύλι.
 
Ο αγώνας που θα ’ταν δύσκολος, αλλά ωραίος – κι ήρθε να γίνει σαπισμένο σταφύλι... Αυτό το σαπισμένο σταφύλι θα γευτεί και ένας 24χρονος Κύπριος από τη Σωτήρα Αμμοχώστου: ο Ιάκωβος Κουμής. Ο Ιάκωβος ζει την τουρκική εισβολή και αμέσως δραστηριοποιείται μετέχοντας στις αντικατοχικές κινητοποιήσεις. Απόφοιτος Εσπερινού Γυμνασίου και εργαζόμενος από πολύ νωρίς, στα 24 του πια και νιόπαντρος, θα έρθει στην Αθήνα για να εγγραφεί στο Πολιτικό Τμήμα της Νομικής. Εκείνη την Κυριακή, 16 Νοεμβρίου του 1980, ανυπομονεί να πάρει μέρος στην πορεία για το Πολυτεχνείο, γιατί θα ήταν η πρώτη του... Μαζί του είναι ο Λουκάς Αξελός και άλλα μέλη της Συντακτικής του περιοδικού Τετράδια. Αφηγείται ο Αξελός: «Δεδομένου ότι ο Ιάκωβος είχε ουσιαστική άγνοια όχι μόνο της Αθήνας, αλλά και της αστυνομικής βιαιότητας, κρίναμε σκόπιμο να διαλυθούμε. Ήταν γύρω στις 10 το βράδυ όταν χωρίσαμε. Αλίμονο... ήταν για πάντα. Αργά το βράδυ ειδοποιήθηκα ότι ο Ιάκωβος είχε χτυπηθεί από τα ΜΑΤ στο Σύνταγμα και ήταν κλινικά νεκρός». Έναν δρόμο παραπάνω, οι δολοφόνοι του είχαν μόλις σκοτώσει και τη νεαρή εργάτρια Σταματίνα Κανελλοπούλου, χτυπώντας την κι αυτήν με τα κλομπ τους.
 
Κανένας δεν καταδικάστηκε. Κι ούτε κανένας ζήτησε συγγνώμη. Έμειναν μόνο τα λόγια ενός έντιμου γηραιού πολιτικού, του Ιωάννη Ζίγδη, που είπε μέσα στη Βουλή ότι είναι ντροπή για τη δημοκρατία να διατηρεί ένα σώμα που τα μέλη του εκπαιδεύονται για να γίνουν κακούργοι. Και το μέλλον τον δικαίωσε περισσότερο απ’ όσο ίσως φοβόταν ακόμα και ο ίδιος...
 
ΥΓ: Βαρύ το κλίμα... Και απολογούμαι γι’ αυτό. Αναζητήστε κάποιο από τα ωραία βιβλία του Κωνσταντίνου Θεοτόκη, τον οποίο μάς σύστησε πριν από χρόνια ο αξέχαστος Φίλιππος Βλάχος των εκδόσεων Κείμενα. Τώρα Οι σκλάβοι στα δεσμά τους κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Εντύποις, ενώ Ο κατάδικος και Η τιμή και το χρήμα από τις εκδόσεις Νεφέλη. Η Κατάσταση Πολιορκίας είναι εξαντλημένη, αλλά μπορείτε να την εντοπίσετε μελοποιημένη στο διαδίκτυο, όπου και αρκετές πρόσθετες πληροφορίες:

 
Όσο για τη χούντα, το παρήγορο είναι ότι κάποιοι επιμένουν να θυμούνται: από τις εκδόσεις Πόλις μόλις κυκλοφόρησε το βιβλίο του Γιάννη Σεργόπουλου Στο ΕΑΤ-ΕΣΑ - Μια μαρτυρία για τα χρόνια της δικτατορίας.
 
Φιλgood, τεύχος 247
  Πόπη Μουπαγιατζή   
Σχολιάστε ή διαβάστε πατώντας εδώ...