To Top
Επόμενο
Προηγούμενο
Κιβωτός και αποθετήριο μνήμης
ΑΡΧΙΚΗDOWN TOWNΓΝΩΜΕΣ • Κιβωτός και αποθετήριο μνήμης
  02 Δεκεμβρίου 2019, 12:27 μμ  
1η Δεκεμβρίου σήμερα, καλό μας μήνα. Κι απρόσμενα, ήρθε στη μνήμη μου μια άλλη 1η Δεκεμβρίου, τέσσερα χρόνια πριν, όταν, χάρη στον καλό μου φίλο Γιάννη Ηλιάδη, τον Διευθυντή του Βυζαντινού Μουσείου Λευκωσίας, βρέθηκα στον Αντιφωνητή. Ήταν μια όμορφη, ηλιόλουστη μέρα. Θύμιζε πιο πολύ μέρα της άνοιξης παρά μέρα του χειμώνα. Από το ύψος του Αντιφωνητή, η θάλασσα κάτω απλωνόταν γαλήνια, λουσμένη σε ένα απαράμιλλο γαλάζιο φως. Στάθηκα και την κοιτούσα μαγεμένη...
 
Είχαμε μαζί μας δύο νεαρούς Ιταλούς εθελοντές, ένα αγόρι και ένα κορίτσι, και... μια αποστολή. Αποστολή μας ήταν να καταγράψουμε λεπτομερώς τις εσωτερικές διαστάσεις του ναού, για τις ανάγκες ενός προγράμματος που υλοποιούσε το Μουσείο, καθώς μόλις τότε, μετά από πολυετείς δικαστικούς αγώνες, είχαν επαναπατριστεί, ανάμεσα σε πολλά άλλα, και τα σπαράγματα αυτού του ναού, που είχαν εντοπιστεί στο Μόναχο, στα χέρια του διαβόητου Τούρκου αρχαιοκάπηλου Αϊντίν Ντικμέν.  
 
Βγάλαμε από το αυτοκίνητο τον εξοπλισμό μας, πληρώσαμε για να μπούμε στον χώρο κι αρχίσαμε τη δουλειά. Ατάραχος ο «φύλακας», στις τέσσερις ή πέντε ώρες που μείναμε εκεί, ούτε στιγμή δεν μας πλησίασε. Συνέχισε να ακούει μουσική από ένα αόρατο ραδιόφωνο και να ασχολείται με το κινητό του τηλέφωνο.
 
Κατά το μεσημεράκι πεινάσαμε. Ώρα για διάλειμμα! Βγήκαμε στο περιστύλιο του ναού και καθίσαμε στις ομορφοχτισμένες αρχαίες πέτρες. Ο Γιάννης έφερε από το αυτοκίνητο χυμούς και κεραστικά, που είχε φροντίσει να αγοράσει πρωί-πρωί από τη Λευκωσία, και μας τα πρόσφερε. «Άντε, φάτε ό,τι είναι να φάτε, να πάω να κεράσω και τον φύλακα», είπε κάποια στιγμή. Η νεαρή Ιταλίδα αντέδρασε: «Μα θα πας να κεράσεις τον κατακτητή;» τον ρώτησε. Ο Γιάννης χαμογέλασε: «Μα και βέβαια! Γιατί εμείς, κι ας δείχνουμε ταυτότητες για να περάσουμε, είμαστε πάντα οι οικοδεσπότες του χώρου. Και τους μουσαφιραίους τους κερνάμε... Ακόμα κι αν δεν τους έχουμε καλέσει».
 
Στον δρόμο της επιστροφής, αλλά και μέρες μετά, τα λόγια αυτά στριφογύριζαν στο κεφάλι μου. Στο Μουσείο είχα δει και το ολιγόλεπτο φιλμάκι που συνοδεύει τον επαναπατρισμό του Παντοκράτορα και της Πλατυτέρας από τον τον Άγιο Θεμωνιανό της Λύσης, που αποτυπώνει τη βαρβαρότητα της «επιστημονικής» αποτοίχισης των τοιχογραφιών από τους ναούς των κατεχομένων, με τροχούς (!) που τους χειρίζονταν εκπαιδευμένοι προς τούτο αρχαιοκάπηλοι. Όχι από φροντίδα, βέβαια, για τα κειμήλια, αλλά για να διασώσουν την εμπορική αξία τους...
 
Το Βυζαντινό Μουσείο της Λευκωσίας είναι ένα μοναδικό αποθετήριο μνήμης. Και με εκπλήσσει το πόσο λίγοι Λευκωσιάτες το επισκέπτονται με την οικογένειά τους, καθώς οι περισσότεροι έχουν την πεποίθηση ότι το γνωρίζουν από τα... σχολικά τους χρόνια και δεν υπάρχει τίποτα καινούργιο να δουν. Λάθος! Πουθενά αλλού δεν θα μπορέσουν να βιώσουν πληρέστερα και πιο οδυνηρά την καταστροφή της πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού, που έχει συντελεστεί στα κατεχόμενα εδάφη της Κυπριακής Δημοκρατίας.
 
Και μια «οδηγία»: Προτού μπείτε στο Μουσείο, περάστε από την εκκλησία του Αγίου Ιωάννη, στο προαύλιο, και δείτε την τοιχογραφία της «Ρίζας Ιεσσαί». Μετά, μέσα στο Μουσείο πια, αναζητήστε τα σπαράγματα της ίδιας παράστασης από τον Αντιφωνητή. Κομμένα πορτρέτο-πορτρέτο και... κορνιζωμένα, περίμεναν τους αγοραστές... Πιο σπαρακτικός από όλους ο Ιεσσαί, με τη ρίζα να φυτρώνει από την κοιλιά του, αναίτια και στέρφα...
 
Σημείωση: Η φωτογραφία είναι από αρχαιογνωστική γερμανική ιστοσελίδα και ο σταυρός στον τρούλο του Αντιφωνητή αποτελεί ευγενική (πλην όμως φανταστική) χορηγία των συντακτών, που για δικούς τους λόγους τον προσέθεσαν. Γιατί, βέβαια, στην πραγματικότητα δεν υπάρχει!
 
ΥΓ: Για μια πανοραμική ματιά στη συντελεσθείσα καταστροφή, αναζητήστε το βιβλίο του Χαράλαμπου Χοτζάκογλου Τα θρησκευτικά μνημεία στην τουρκοκρατούμενη Κύπρο (εκδ. Βήμα Θρησκειών και Πολιτισμών Ι. Μ. Κύκκου), όπου καταγράφονται και αποτυπώνονται φωτογραφικά τα χριστιανικά μνημεία, ανεξαρτήτως δόγματος, στα κατεχόμενα εδάφη του νησιού. Το βιβλίο κυκλοφορεί επίσης στα αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά και γερμανικά, αν θελήσετε να ενημερώσετε σχετικά αλλοδαπούς φίλους σας. Κι όποτε βρείτε χρόνο, δείτε το ντοκιμαντέρ μεγάλου μήκους (81΄) Ύστερα μένει η θάλασσα, σε σενάριο-σκηνοθεσία των Χρίστου Γεωργίου και Γιώργου Κούμουρου. Γιατί, πέρα από τα μνημεία, υπάρχουν και οι άνθρωποι που υπέφεραν και υποφέρουν...
 
Φιλgood, τεύχος 249 
  Πόπη Μουπαγιατζή   
Σχολιάστε ή διαβάστε πατώντας εδώ...