Λευκωσία: To φαινόμενο της διάθεσης πλαστών έργων στην αγορά τέχνης αγγίζει και την Κύπρο «επίσημα» πλέον μετά την δημόσια καταγγελία του εικαστικού Δημήτρη Γέρου ότι, το έργο που βγήκε στη δημοπρασία Ψαθάρη στις 7 Δεκεμβρίου του 2011 στη Λευκωσία με τίτλο «Μήλο» και διαστάσεις 18χ24 είναι «κραυγαλέα πλαστό» και όχι δικό του. Το έργο αυτό «διασύρει την φήμη μου, δυσφημεί την τέχνη μου και θα καταφύγω στα αρμόδια δικαστήρια» δηλώνει χαρακτηριστικά στο «Φ» ο Έλληνας ζωγράφος. Το εν λόγω «απερίγραπτο κατασκεύασμα» ο Δημήτρης Γέρος ανακάλυψε τυχαία στο διαδίκτυο. Όπως ανάφερε, το θέμα που έχει πλαστογραφηθεί είναι γνωστό γιατί έχει δημοσιευθεί πολλές φορές. Ο ίδιος έχει κάνει 2-3 παραλλαγές σε μπλε και καφέ αποχρώσεις ενώ μια μπλε παραλλαγή, όπου το έργο είναι στρογγυλό, ανήκει στη συλλογή του καλλιτέχνη. Πλαστογράφηση έργων του Γέρου έχει γίνει αρκετές φορές και όλα, όπως δηλώνει ο καλλιτέχνης, «είναι εξαιρετικά κακοφτιαγμένα και είναι πολύ εύκολο να φανεί η πλαστότητά τους γιατί η τεχνική μου είναι ιδιαίτερη και πολύ δύσκολη και δεν μπορούν να τα αντιγράψουν με σχετική πειστικότητα». Διεθνές φαινόμενο To φαινόμενο της διάθεσης πλαστών έργων στην αγορά τέχνης ταλανίζει την διεθνή αλλά και ελληνική αγορά έργων και απασχολεί μουσεία, πινακοθήκες, συλλέκτες, αρχαιολόγους, ιστορικούς, εμπόρους έργων τέχνης, συντηρητές, πραγματογνώμονες και ασφαλιστικές εταιρείες. Στην Ελλάδα και την Κύπρο τα πράγματα είναι πολύ πιο δύσκολα γιατί δεν υπάρχει φορέας που να πιστοποιεί τη γνησιότητα των έργων, σε αντίθεση µε άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Κυπριακό… μέτρο ασφαλείας Ένα μέτρο που θα απέτρεπε τη διάθεση πλαστών έργων τέχνης στην κυπριακή αγορά, θα ήταν η εφαρμογή της νομοθεσίας που προνοεί την καταβολή δικαιωμάτων στους καλλιτέχνες από τις διαδοχικές πωλήσεις των έργων τους ανάλογα με την αξία τους. Το νομοσχέδιο είναι εναρμονιστικό με οδηγία της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έπρεπε ήδη από την 1/1/06 να είχε εφαρμοσθεί σε όλες τις χώρες της ΕΕ. Σύμφωνα με το νομοσχέδιο, όπως συμβαίνει με τα μουσικά CD έτσι και με τα έργα τέχνης, θα πρέπει ο δημιουργός να πληρώνεται για τα δικαιώματα, κάθε φορά που ένα πρωτότυπο έργο του μεταπωλείται. Ως πρωτότυπα έργα σημαίνουν τα έργα εικαστικών τεχνών, όπως οι πίνακες, τα κολάζ, τα έργα ζωγραφικής, τα σχέδια, οι εικόνες χαρακτικής, χαλκογραφίας και λιθογραφίας, τα γλυπτά, τα εργόχειρα χαλιά τοίχου (ταπισερί) τα προϊόντα κεραμικής και υαλουργίας και οι φωτογραφίες, εφόσον τα έργα αυτά έχουν εκτελεσθεί εξ ολοκλήρου από τον καλλιτέχνη ή πρόκειται για αντίτυπα που θεωρούνται ως πρωτότυπα έργα τέχνης. Επίσης τα αντίτυπα των πρωτότυπων έργων τέχνης θεωρούνται ως πρωτότυπα εφόσον έχουν εκτελεστεί σε περιορισμένο αριθμό από τον ίδιο δημιουργό ή υπό την ευθύνη του. Τα αντίτυπα θα πρέπει κανονικά να είναι αριθμημένα, να έχουν υπογραφεί ή να έχουν κατ’ άλλο τρόπο εγκριθεί από τον καλλιτέχνη. Σε κάθε μεταπώληση του πρωτότυπου έργου τέχνης, ο δημιουργός και οι κληρονόμοι του, έχουν την εξουσία να απαιτήσουν ποσοστό επί της τιμής του έργου, με την κατώτατη τιμή πώλησης για την οποία εφαρμόζεται το δικαίωμα παρακολούθησης στις πωλήσεις είναι τα 3 χιλιάδες ευρώ. Για τιμή πώλησης έως και 5,000 ευρώ το ποσοστό είναι 4%, για μέχρι 20,000 είναι 3%. Για την εφαρμογή του νόμου, θα πρέπει να δημιουργηθεί ένα Σώμα είσπραξης των δικαιωμάτων αυτών. Οι πλέον πλαστογραφημένοι Οι πλέον πλαστογραφημένοι Έλληνες καλλιτέχνες είναι οι, Κωνσταντίνος Παρθένης, θύµα αντιγραφής ήδη από το 1910, Σπύρος Βασιλείου, Θεόφιλος, Γύζης, Βολανάκης, Μπουζιάνης, Γουναρόπουλος, Γκίκας, Τσαρούχης, Εγγονόπουλος, Μόραλης. Μια πρόσφατη υπόθεση πλαστών έργων αποκαλύφθηκε στην Ελλάδα όταν πλοιοκτήτης και συλλέκτης, με αγωγή του κατά του οίκου Sotheby’s, ζήτησε αποζημίωση περίπου 2,2 εκατομμύρια ευρώ για δύο έργα του Κωνσταντίνου Παρθένη, τα οποία αγόρασε σε δημοπρασίες του οίκου στο Λονδίνο, το 2006 και 2007, και θεωρεί ότι είναι πλαστά. Η υπόθεση, για την οποία η Δικαιοσύνη θα αποφανθεί τους επόμενους μήνες, έφερε στο προσκήνιο την όζουσα πραγματικότητα στο εμπόριο έργων τέχνης Ελλήνων καλλιτεχνών του 19ου και του 20ού αιώνα, εξαιτίας της αδιάκοπης δράσης κυκλωμάτων πλαστογραφίας. Μια από τις μεγαλύτερες απάτες με πλαστά έργα τέχνης αποκαλύφθηκε πέρσι στην Κολωνία και η υπόθεση κατέληξε στο δικαστήριο. Στο εδώλιο κάθονται 4 άτομα που κατηγορούνται ότι πούλησαν 14 πλαστούς πίνακες για 16 εκατομμύρια ευρώ. Ο φερόμενος ως αρχηγός της σπείρας Wolfgang Beltracchi, η σύζυγός του Helene, η αδερφή της Jeanette και ο Otto Schulte-Kellinghaus ομολόγησαν την ανάμειξή τους στη δημιουργία και πώληση 14 πλαστών έργων, τα οποία τους επέφεραν 16 εκ. ευρώ κατά την τελευταία δεκαετία. Η δικογραφία αφορά μόνον 14 πίνακες, αν και η εισαγγελία υπολογίζει ότι είναι περισσότεροι. Μέχρι σήμερα ταυτοποιήθηκαν από ειδικούς ως πλαστά έργα 47 πίνακες. Ο πιο γνωστός και ακριβός είναι «Το Δάσος», δήθεν έργο του Μαξ Έρνστ που πουλήθηκε σε γκαλερί του Παρισιού για 1,7 εκατομμύρια ευρώ, μεταπουλήθηκε στην αμερικανική εταιρεία Salomon Trading LCC αντί 1,9 εκατομμυρίων και τέλος στον Αμερικανό εκδότη Daniel Filipacchi για 5,5 εκατομμύρια. Η απάτη των πλαστών έργων αποκαλύφθηκε από ειδικούς, αλλά πιστοποιήθηκε με τη βοήθεια σύγχρονων τεχνολογικών μεθόδων. Τι προνοεί η κυπριακή νομοθεσία Σύμφωνα με το δικηγόρο- πανεπιστημιακό Μαρίνο Κλεάνθους, οι πρόνοιες της κυπριακής νομοθεσίας για την προστασία του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας, παρέχουν ένα ασφαλές περιβάλλον προκειμένου κάθε δικαιούχος να επιδιώκει την προστασία των δικαιωμάτων του. Σύμφωνα με το Νόμο 59/76 όταν σε ένα έργο αναγράφεται ένα όνομα ως το όνομα του δημιουργού , τότε αυτό το όνομα θεωρείται ως ο δημιουργός του έργου μέχρι αποδείξεως του αντιθέτου. Οι πίνακες ζωγραφικής, κατοχυρώνονται στο κυπριακό δίκαιο πνευματικής ιδιοκτησίας, υπό την κατηγορία των «καλλιτεχνικών έργων». Η πιο διαδεδομένη και συνήθης παραβίαση του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας είναι η αντιγραφή. Δηλαδή, να γίνεται παραγωγή και κυκλοφορία πιστών αντιγράφων ενός πρωτότυπου έργου χωρίς την γραπτή άδεια του δικαιούχου των πνευματικών δικαιωμάτων. Σε κάθε περίπτωση προσβολής του πνευματικού δικαιώματος, οι απειλούμενες ποινές είναι είτε πρόστιμο 30 χιλιάδων λιρών Κύπρου (το αντίστοιχο σε ευρώ), είτε ποινή φυλάκισης μέχρι και 3 χρόνια είτε συνδυασμός και των δύο ποινών. Εάν πρόκειται για τη δεύτερη καταδίκη του ίδιου προσώπου, τότε οι ποινές είναι πιο αυστηρές. Επίσης , το Δικαστήριο μπορεί να διατάξει τον παραβάτη να μην επαναλάβει την προσβολή που κάνει στο μέλλον. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, τότε επιβάλλεται χρηματική ποινή 35 χιλιάδων λιρών Κύπρου (το αντίστοιχο σε Ευρώ) ή φυλάκιση μέχρι 3 έτη, ή συνδυασμός των ποινών. Σε αγωγές που αφορούν προσβολές του δικαιώματος πνευματικής ιδιοκτησίας, ο δικαιούχος μπορεί να χρησιμοποιήσει όλα τα μέσα θεραπείας που υπάρχουν και για την προσβολή άλλων δικαιωμάτων. Τέτοια μέσα μπορούν να είναι με τη μορφή αποζημίωσης, απαγορευτικού διατάγματος , κατάθεσης λογαριασμών κλπ όπως είναι κάτοχος των πνευματικών δικαιωμάτων έχει τη δυνατότητα με αγωγή του να εγείρει την προσβολή του δικαιώματός του.
