Οι περισσότεροι τείνουν να παίρνουν τις αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ως δεδομένες. Θεωρούν αυτονόητο το να ταξιδεύουν δείχνοντας μόνο την ταυτότητά τους, το ότι οι υπεραγορές είναι γεμάτες προϊόντα από άλλες χώρες, το να μπορούν να μεταναστεύσουν και να ζήσουν κάπου αλλού. Το παγκόσμιο χωριό που οραματίστηκε ο Μάρσαλ Μακλούαν βρήκε την πλήρη εκπλήρωσή του με τη βοήθεια του διαδικτύου. Επί δεκαετίες, πολλοί ειδικοί, πολιτικοί και δημοσιογράφοι επέμειναν ότι βρισκόμαστε σε μια εποχή αναπόφευκτου διεθνισμού και παγκοσμιοποίησης και διάβρωσης της εθνικής κυριαρχίας.

Τα πράγματα, όμως δεν είναι ακριβώς έτσι. Τα τελευταία χρόνια συντελούνται μεγάλες αλλαγές που δείχνουν πως το έθνος κράτος δεν ξεπεράστηκε ποτέ. Είναι ακριβώς για αυτό το λόγο, που η δημοτικότητα, των εθνικιστικών κομμάτων παρουσιάζουν συνεχή αύξηση. Με τον αντιμεταναστευτικό τους καταφέρνουν και κερδίζουν τους ψηφοφόρους που φοβόνται για τις δουλειές και την ασφάλειά τους. Όπως ήταν επόμενο, η προσφυγική κρίση έστρωσε το δρόμο για τα λαϊκίστικα κόμματα. Η προσέλευση εκατομμύριων ανθρώπων, που θέλουν να εγκατασταθούν στην Ευρώπη, αντιμετωπίστηκε όχι ως μια πρόκληση ή μια ευκαιρία, αλλά ως απειλή.

Σε άλλες στιγμές, τα ευρωπαϊκά κράτη είχαν αγωνιστεί για να υποδεχθούν μετανάστες ώστε να τροφοδοτήσουν τις οικονομίες τους, να καλλιεργήσουν γη ή να αναπληρώσουν την μείωση των γεννήσεων. Τώρα, οι πόρτες κλείνουν ερμητικά, ορθώνονται τείχη και εφαρμόζονται πολιτικές που μόνο ντροπή προκαλούν. Ποιος μπορεί για παράδειγμα, να ξεπεράσει το γεγονός ότι η Δανία εφαρμόζει ένα νόμο, με τον οποίο κατάσχει τα τιμαλφή των προσφύγων, που φτάνουν στο έδαφός της;

Η πολιτική των ανοιχτών συνόρων, της παγκοσμιοποίησης έφτασε στο τέλος της. Οι χώρες, πλέον, ανησυχούν πως χάνουν την κυριαρχία των συνόρων τους και θέλουν να προστατέψουν τους «δικούς» τους, στο όνομα της προστασίας τους από την εκμετάλλευση στο εξωτερικό. Όλο και περισσότεροι Ευρωπαίοι είναι διατεθειμένοι να θυσιάσουν όσα με κόπο αποκτήθηκαν, όπως για παράδειγμα, η ελεύθερη διακίνηση, προκειμένου να νιώθουν προστατευμένοι. Το ξένο, το διαφορετικό τους τρομάζει. Και την ίδια στιγμή ένα ομοιογενές, εθνικό κράτος μοιάζει πολύ ελκυστικό. Αν όντως η ιστορία κάνει κύκλους, ίσως η Ευρώπη πραγματοποιεί μια στροφή προς την αφετηρία της και την εποχή, που κάθε γειτονιά της ήταν και ένα κράτος.