To Top
04:38 Κυριακή
15 Δεκεμβρίου 2019
Επόμενο
Προηγούμενο
Ευρωβουλή: Δύσκολη η σύμπλευση ακροδεξιών
ΑΡΧΙΚΗΕΥΡΩΠΗΕΥΡΩΕΚΛΟΓΕΣ 2019 • Ευρωβουλή: Δύσκολη η σύμπλευση ακροδεξιών
  02 Ιουνίου 2019, 5:00 πμ  
«Ψηφίζουμε για την Ευρώπη» ήταν ένα από τα συνθήματα των ευρωεκλογών με τα οποία η Ένωση προσπαθούσε να πείσει τους συνήθως αδιάφορους πολίτες της να προσέλθουν στις κάλπες την προηγούμενη Κυριακή. Η έκκληση έπιασε τόπο, αφού το ποσοστό συμμετοχής ήταν αρκετά ψηλότερο από το αναμενόμενο και όπως δείχνουν τα στατιστικά, ήταν το μεγαλύτερο των τελευταίων 20 χρόνων. Τώρα που οι εκλογές τέλειωσαν, προσπαθούμε να αποκωδικοποιήσουμε τα μηνύματα που έστειλαν οι πολίτες και να καταλάβουμε τι σημαίνει το εκλογικό αποτέλεσμα όχι μόνο για την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και για τα 28 (προς το παρόν τουλάχιστον) κράτη μέλη της.
 
Σκύβοντας πάνω από το αποτέλεσμα βλέπουμε πως διαφάνηκαν δύο τάσεις, επεσήμανε η Σοφία Βασιλοπούλου, Αναπληρώτρια Καθηγήτρια Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Γιορκ μιλώντας στον «Φιλελεύθερο». «Η πρώτη τάση είναι πως οι λαϊκίστικες δυνάμεις δεν πήγαν τόσο καλά όσο περιμέναμε. Και μάλιστα είχαμε πολύ μεγάλη διαφορά στα ποσοστά αυτών των κομμάτων. Στη Γαλλία ο Εθνικός Συναγερμός, την Ουγγαρία το Fidesz και στην Ιταλία η Λέγκα κέρδισαν την πρώτη θέση. Σε κάποιες άλλες χώρες απλώς παρέμειναν στα ποσοστά τους όπως οι Σουηδοί Δημοκράτες και η Εναλλακτική για τη Γερμανία. Και τέλος υπάρχουν και δυνάμεις της Ακροδεξιάς που δεν πήγαν καθόλου καλά όπως το Κόμμα Ελευθερίας στην Ολλανδία και το Jobbik στην Πολωνία. Η δεύτερη τάση είναι η πτώση των κεντροδεξιών αλλά και των αριστερών κομμάτων και είναι η πρώτη φορά μάλιστα, που οι Σοσιαλιστές και το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα δεν θα έχουν την πλειοψηφία». 
 

Αν και η Ευρώπη αναστέναξε με ανακούφιση που δεν επιβεβαιώθηκαν οι προβλέψεις για ένα ακροδεξιό τσουνάμι, εντούτοις δεν είναι καιρός για εφησυχασμό. Πάντως, είναι δύσκολο να μιλούμε για ενιαία ακροδεξιά άνοδο ή πτώση, αφού σε κάθε χώρα συντρέχουν διαφορετικοί λόγοι που έχουν να κάνουν με την κατάσταση που επικρατεί στο εσωτερικό της για την αποτυχία ή την επιτυχία ενός κόμματος. Όπως τόνισε η Σοφία Βασιλοπούλου, οι προσπάθειες αναχαίτισης της Ακροδεξιάς δεν μπορούν να σταματήσουν. Ωστόσο αυτό που πρέπει να αντιληφθούμε είναι ότι πλέον σε πολλές χώρες της ΕΕ η Ακροδεξιά πλέον έχει γίνει κομμάτι και μέλος του πολιτικού γίγνεσθαι. Για αυτό και η δράση αντιμετώπισης της Ακροδεξιάς δεν πρέπει να περιορίζεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο αλλά κυρίως σε εθνικό.

Το μεγάλο ερώτημα πάντως είναι αν θα καταφέρουν όλα αυτά τα ετερόκλητα, ακροδεξιά, λαϊκίστικα κόμματα να συνεργαστούν και αν θα καταφέρουν να προκαλέσουν το πλήγμα στην ΕΕ που ονειρεύονται. Αν και ενισχυμένα από τη λαϊκή ετυμηγορία παραμένουν διαιρεμένα και έχοντας μεγάλες δυσκολίες να συγκροτήσουν συμπαγή αντιπολίτευση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τα επόμενα πέντε χρόνια. «Αν δούμε τι έγινε και στο παρελθόν πιστεύω πως υπάρχουν μεγάλα εμπόδια για τη συνεργασία των ακροδεξιών και λαϊκίστικων κομμάτων. Ας δούμε τη συμμαχία υπό τον Ματέο Σαλβίνι. Μπορεί να τους ενώνει το θέμα της μετανάστευσης για παράδειγμα, αλλά υπάρχουν πολλά άλλα που τους χωρίζουν. Αν χρειαστεί σε κάποια στιγμή να ψηφίσουν, θεωρώ πως θα δουν ποιο είναι το συμφέρον της χώρας τους παρά της συνεργασίας», δήλωσε η Σοφία Βασιλοπούλου. Αλλά ακόμη και στην ίδια τη μετανάστευση υπάρχουν διαφορές. Η εκλογική επιτυχία του Ματέο Σαλβίνι βασίζεται σε μεγάλο μέρος στην υπόσχεση ότι οι μετανάστες που φτάνουν στην Ιταλία από τη βόρεια Αφρική θα μπορούν γρήγορα να διοχετεύονται σε άλλες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδέα που ο Βίκτορ Ορμπάν απορρίπτει κατηγορηματικά.
 

Πάντως, το γεγονός πως έχουν αυξήσει τη δύναμή τους δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο. Στη νέα Ευρωβουλή τα λαϊκίστικα και τα ευρωσκεπτικιστικά κόμματα θα εκπροσωπούνται με περισσότερες από 170 έδρες. Εάν συμμαχήσουν, θα έχουν τη δυνατότητα να αναδειχθούν σε δεύτερη ή τρίτη δύναμη. Αλλά ακόμη και αυτό το σενάριο να μην επιβεβαιωθεί δεν μπορεί κάποιος να μην σταθεί στο ότι η αυξημένη δύναμή τους, τους δίνει τη δυνατότητα να επηρεάζουν την ατζέντα των συζητήσεων και των νομοσχεδίων στο ευρωκοινοβούλιο. Είναι όμως πολύ σημαντικό το γεγονός πως η ακροδεξιά δεν θα είναι αρκετά ισχυρή για να μπλοκάρει τη νομοθετική διαδικασία.

Ούτως ή άλλως όμως υπέδειξε η Σοφία Βασιλοπούλου, ας μην ξεχνάμε πως τα θέματα που απασχολούν κυρίως τα ακροδεξιά κόμματα, όπως η μετανάστευση, δεν αποφασίζονται στην Ευρωβουλή, αλλά σε επίπεδο ηγετών των κρατών μελών. «Σίγουρα είναι θετικό για αυτά τα κόμματα το να έχουν όσο το δυνατόν μεγαλύτερη εκπροσώπηση στο ευρωκοινοβούλιο αλλά τα ζητήματα που είναι πραγματικά σημαντικά για αυτά, δεν αποφασίζονται στις Βρυξέλλες αλλά αφορούν τις ηγεσίες των ‘’28’’. Δεν είναι θέμα δηλαδή των ευρωβουλευτών του Ματέο Σαλβίνι, της Μαρίν Λεπέν και του Βίκτορ Ορμπάν να πάρουν αποφάσεις, να συνεργαστούν και να τις ψηφίσουν αλλά των ίδιων των ηγετών». 
 
Τρέχει το χρονοδιάγραμμα διαδοχής για τα υψηλόβαθμα πόστα
 
Ιούνιος: Οι πολιτικές ομάδες του κοινοβουλίου θα συζητήσουν μεταξύ τους και μαζί με τον Ντόναλντ Τουσκ, σε μια προσπάθεια να υπερασπιστούν το αίτημα για διορισμό από τους επικεφαλής των κυβερνήσεων ενός υποψηφίου που θα διαδεχθεί τον Ζαν Κλοντ Γιούνκερ ως πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Πολλοί ηγέτες κρατών-μελών, κυρίως ο Εμανουέλ Μακρόν, αντιστέκονται σε αυτή την ιδέα.
 
20-21 Ιουνίου: Οι ηγέτες στοχεύουν να συμφωνήσουν επί των διαδόχων του Γιούνκερ και του προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Μάριο Ντράγκι. Ίσως επίσης συμφωνήσουν ποιος θα διαδεχθεί τον ίδιο τον Ντόναλντ Τουσκ ως πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και την ύπατη εκπρόσωπο της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική Φεντερίκα Μογκερίνι.
 
2-4 Ιουλίου: Συνεδρίαση του νέου κοινοβουλίου στο Στρασβούργο. Το κοινοβούλιο θα κληθεί να επιλέξει τον δικό του πρόεδρο, που θα διαδεχθεί τον Αντόνιο Ταγιάνι στις 3 Ιουλίου, άλλη μια θέση στο μίγμα των διαπραγματεύσεων για βασικά πόστα της ΕΕ.
 
16-18 Ιουλίου: Εκ νέου συνεδρίαση του κοινοβουλίου στο Στρασβούργο. Είναι η πιο νωρίτερη ημερομηνία κατά την οποία μπορεί να επικυρώσει την επιλογή του νέου προέδρου της Κομισιόν.
 
Ιούλιος-Αύγουστος: Εάν υπάρξει συμφωνία επί του προέδρου της Κομισιόν, αυτός ή αυτή θα πρέπει στη συνέχεια να δημιουργήσει μια εκτελεστική ομάδα αποτελούμενη από έναν επίτροπο από κάθε χώρα-μέλος και να τους αναθέσει χαρτοφυλάκια. Εάν δεν υπάρξει καμία συμφωνία επί του διαδόχου, τότε ίσως χρειαστούν και άλλες σύνοδοι κορυφής. Το 2014, ο Τουσκ και η Μογκερίνι διορίστηκαν σε σύνοδο που έγινε στα τέλη Αυγούστου.
 
Σεπτέμβριος: Οι νέοι επίτροποι περνούν από ακρόαση στο κοινοβούλιο. Κάποιοι, ιδίως αυτοί που διορίστηκαν από
ευρωσκεπτικιστικές κυβερνήσεις όπως στην Ιταλία, την Ουγγαρία ή την Πολωνία, θα μπορούσαν να συναντήσουν αντίσταση, αλλά οι ευρωβουλευτές μπορούν να μπλοκάρουν την Κομισιόν συνολικά και όχι μεμονωμένα ένα πρόσωπο.
 
22-24 Οκτωβρίου: Το κοινοβούλιο αναμένεται να ψηφίσει στο Στρασβούργο για να επιβεβαιώσει τη νέα Κομισιόν συνολικά. Μπορεί να καθυστερήσει την επικύρωσή του.
 
31 Οκτωβρίου: Η Βρετανία αναμένεται να αποχωρήσει από την ΕΕ, με ή χωρίς συμφωνία, αν και είναι δυνατή και μια νέα καθυστέρηση στο Brexit.
 
1 Νοεμβρίου: Η Κομισιόν αναμένεται να αναλάβει τα καθήκοντά της. Εάν δεν έχει επικυρωθεί η νέα της σύνθεση από το κοινοβούλιο, θα συνεχίσει η ομάδα του Ζαν Κλοντ Γιούνκερ. Ο διάδοχος του Μάριο Ντράγκι αναμένεται να αναλάβει το τιμόνι της ΕΚΤ στη Φρανκφούρτη.
 
1 Δεκεμβρίου: Αναμένεται να αναλάβει τα καθήκοντά του στο Συμβούλιο ο διάδοχος του Ντόναλντ Τουσκ.
 
Το πράσινο κύμα της Ευρώπης
 
Αξίζει πάντως να σταθούμε και στα πολύ καλά αποτελέσματα που είχαν τα πράσινα κόμματα. Το θέμα της κλιματικής αλλαγής βρίσκεται πολύ ψηλά στη δημόσια ατζέντα το τελευταίο διάστημα. Οι μαθητικές κινητοποιήσεις που πραγματοποιούνται σε πολλές χώρες είναι ενδεικτικό του ότι οι νοοτροπίες άρχισαν να αλλάζουν και ότι επιτέλους η ανθρωπότητα έχει αρχίσει να συνειδητοποιεί πως ζει εις βάρος του πλανήτη. Το αυξημένο ενδιαφέρον για θέματα που αφορούν το περιβάλλον είχε αντίκτυπο και στις ευρωεκλογές, καθώς σε αρκετές χώρες η κλιματική αλλαγή κυριάρχησε στις συζητήσεις στη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας.
 
Οι ψηφοφόροι έσπευσαν να επικροτήσουν κόμματα που έχουν στο επίκεντρό τους το περιβάλλον. Στη Γερμανία οι Πράσινοι σχεδόν διπλασίασαν το ποσοστό τους στο 20,7 σε σχέση με το 2014. Μεγάλη άνοδο σημείωσε στη Γαλλία το Ευρώπη-Οικολογία οι Πράσινοι, καθώς αναδεικνύεται σε τρίτη δύναμη στη χώρα με 13%. Η κινητοποίηση γύρω από τη Σουηδή, έφηβη ακτιβίστρια Γκρέτα Θούνμπεργκ, η οποία κινητοποίησε χιλιάδες νεαρούς Ευρωπαίους να βγουν στους δρόμους τους τελευταίους μήνες, φαίνεται να απέδωσε καρπούς. Αλλά και στη Φινλανδία οι Πράσινοι είναι το κόμμα με τη μεγαλύτερη άνοδο, συγκεντρώνοντας σχεδόν το 15%.
 
Η εξέλιξη αυτή δίνει στους Πράσινους την ευκαιρία να διαδραματίσουν ακόμη πιο δυναμικό ρόλο στο νέο ευρωκοινοβούλιο. Θεωρείται δεδομένο πως η φωνή τους θα ακούγεται ακόμη πιο δυνατά στο μέλλον και πως θα μπορούν με μεγαλύτερη ευκαιρία να προωθούν θέματα που τους αφορούν και να παίζουν ακόμη πιο σημαντικό ρόλο σε ό,τι αφορά τον καθορισμό μιας πιο πράσινης πολιτικής. Παράλληλα, όμως η ψήφος τους ενδεχομένως να αποδειχτεί καθοριστική και για την πλήρωση των ανώτατων θέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι για αυτό τον λόγο, που το όνομα της Σκα Κέλερ, της επικεφαλής των Ευρωπαίων Πρασίνων ακούγεται όλο και πιο δυνατά για τη θέση του προέδρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.
 
Όπως και να έχει, η άνοδος των οικολογικών κομμάτων δεν είναι ένα πρόσκαιρο φαινόμενο. Καθώς η κλιματική αλλαγή αφορά όλο και περισσότερους ανθρώπους, θα παίζει όλο και πιο καθοριστικό ρόλο σε εκλογικές αναμετρήσεις. Η ευρωπαϊκή πολιτική βρίσκεται σε αναταραχή, αλλά δεν κινούνται όλα υπέρ των εθνικιστών. Οι νέοι ψηφοφόροι ζητούν τη λήψη αποφασιστικών μέτρων για το περιβάλλον. Όσα κόμματα και πολιτικοί τους ακούσουν αναμένεται πως θα βγουν κερδισμένα.
 
Ξεκίνησε το πόκερ για τη διαδοχή Γιούνκερ
 
Η επόμενη μέρα των εκλογών βρίσκει την Ευρωπαϊκή Ένωση και πάλι σε θέση μάχης. Αυτή τη φορά πρόκειται για μια διαδικασία που θα κρατήσει εις μάκρος και που έχει να κάνει με τον διορισμό των κορυφαίων αξιωματούχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αρχής γενομένης από τον διάδοχο του Ζαν Κλοντ Γιούνκερ στην προεδρία της Κομισιόν. Ο συσχετισμός δυνάμεων δεν είναι πλέον ο ίδιος μετά τις ευρωεκλογές και αυτό οδηγεί τους πάντες σε ανασύνταξη στρατηγικής. Το Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα μαζί με τους Σοσιαλιστές έχουν χάσει τόσες έδρες που δεν έχουν την πλειοψηφία για να επιβάλουν πρόσωπα σε καίρια ευρωπαϊκά πόστα. Εκ πρώτης όψεως δεν είναι αρνητικό γιατί ορισμένοι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων μπορεί να το εκμεταλλευτούν για να ανατρέψουν το σύστημα του Spitzenkandidat, του επικεφαλής των πολιτικών ομάδων, που καθιερώθηκε στις ευρωεκλογές του 2014 με στόχο να φέρει το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πιο κοντά στον λαό. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι είναι και αποδεκτό από όλους.
 
Όπως έδειξε και το δείπνο των Ευρωπαίων ηγετών το βράδυ της περασμένης Δευτέρας, όπου συζητήθηκε ο διορισμός των νέων αξιωματούχων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο κατακερματισμός που έβγαλαν οι κάλπες θα επηρεάσει άμεσα τον τρόπο λειτουργίας της, όπως επίσης και τις ισορροπίες στα κέντρα εξουσίας της. «Αυτό που θα δούμε να συμβαίνει είναι συνεργασίες μεγαλύτερου εύρους. Καθώς οι Πράσινοι και οι Φιλελεύθεροι έχουν πάρει περισσότερες έδρες από ό,τι στο παρελθόν, θα μπορούν να συνεργάζονται με Σοσιαλιστές και Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα και να στηρίζουν αποφάσεις, ώστε να ψηφίζονται τα διάφορα νομοσχέδια», εξήγησε η Σοφία Βασιλοπούλου, καθηγήτρια Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Γιορκ. 
 
Το ενδιαφέρον πέφτει στη διαδοχή του Ζαν Κλοντ Γιούνκερ επειδή η ΕΕ έχει χωριστεί στα δύο. Επικεφαλής της μιας πλευράς είναι η Άνγκελα Μέρκελ που στηρίζει τον υποψήφιο του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, τον Γερμανό Μάνφερντ Βέμπερ. Επικεφαλής της άλλης είναι ο Εμανουέλ Μακρόν που διαφωνεί με το άτυπο σύστημα του διορισμού και επιζητεί να επιβάλει έναν άλλο υποψήφιο, που θα στηριχθεί από τα κράτη μέλη και που κατά προτίμηση θα είναι Γάλλος.
 
Το μεγάλο ερώτημα είναι πώς θα εκληφθεί αυτό το παζάρι από τους Ευρωπαίους, που ήδη κατηγορούν την ΕΕ για έλλειψη δημοκρατίας και ότι συνήθως τους παραγκωνίζει και αγνοεί τις απόψεις τους. Όπως εξήγησε η Ελληνίδα ειδικός στην ΕΕ υπάρχουν δύο κανάλια εκπροσώπησης. Το πρώτο είναι άμεσο όταν οι ψηφοφόροι ψηφίζουν τους ευρωβουλευτές τους και αυτοί λαμβάνουν τις αποφάσεις τους μέσα στο ευρωκοινοβούλιο. Το δεύτερο είναι πιο έμμεσο όταν οι αποφάσεις λαμβάνονται από τους αρχηγούς των 28 κρατών μελών. «Κατά την άποψή μου, και οι δύο τρόποι είναι αντιπροσωπευτικοί και δεν παρακάμπτουν τη θέληση του λαού. Νομικά αλλά και από θέμα εκπροσώπησης πάντως, δεν είναι πρόβλημα ο νέος πρόεδρος της Κομισιόν να επιλεχθεί από τα κράτη μέλη. Η σκέψη πίσω από το spitzenkandidaten ήταν πως αν οι πολίτες ψηφίζουν για τον επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής μέσω των ευρωεκλογών ήταν πως θα αυτό θα ενίσχυε το ενδιαφέρον τους, κάνοντάς τους να προσέλθουν στις κάλπες», επεσήμανε.
 
Πάντως, για να καταλάβει την προεδρία της Κομισιόν ένας υποψήφιος ή μια υποψήφια, θα πρέπει να λάβει την πλειοψηφία των ψήφων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και ταυτόχρονα να εξασφαλίσει την υποστήριξη τουλάχιστον 21 από τα 28 κράτη μέλη, με προϋπόθεση ότι αυτά τα κράτη μέλη αντιπροσωπεύουν τουλάχιστον το 65% του συνολικού πληθυσμού της ΕΕ. Αυτή τη στιγμή, εννέα από τους αρχηγούς των κρατών και των κυβερνήσεων της ΕΕ υποστηρίζουν την επίτροπο Ανταγωνισμού Μαργκρέτε Βεστάγκερ από τη Δανία. Οκτώ ανήκουν στο στρατόπεδο της Δεξιάς, και παραμένει αίνιγμα η στάση που θα κρατήσει ο Βίκτορ Ορμπάν. Πέντε ηγέτες ανήκουν στην κεντροαριστερά και υποστηρίζουν τον Σοσιαλιστή Φρανς Τίμερμανς. 
  Ξένια Τούρκη