To Top
04:39 Πέμπτη
17 Αυγούστου 2017
Επόμενο
Προηγούμενο
Σπάσε την σιωπή σου και δράσε άμεσα
ΑΡΧΙΚΗΑΠΟΨΕΙΣΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟΝ "Φ" Σπάσε την σιωπή σου και δράσε άμεσα
  20 Απριλίου 2017, 12:58 μμ  

Ο σχολικός εκφοβισμός (bullying), είναι η πλέον η πιο διαδεδομένη μορφή επιθετικής συμπεριφοράς στο χώρο του σχολείου. Πρόκειται για ένα φαινόμενο πολυπρισματικό, καθώς οφείλεται σε πληθώρα  παραγόντων, έχει πολλές συνέπειες και εμπλέκει ένα μεγάλο αριθμό προσώπων.

Ο εκφοβισμός ανάμεσα σε μαθητές είναι ένα σημαντικό πρόβλημα που καλείται να αντιμετωπίσει η σχολική κοινότητα (Andreou, 2001, 2000. Nicolaides, Τoda, & Smith, 2002).

Εμφανίζεται  στα σχολεία σε παγκόσμια κλίμακα  και βρίσκεται στο προσκήνιο των δημόσιων συζητήσεων κάθε χώρας (Stuart-Cassel, Bell & Springer, 2011).  Θεωρείται ως ένα σοβαρό πρόβλημα που επηρεάζει όλους τους μαθητές και εκπαιδευτικούς. Δηλαδή και τον μαθητή που φοβερίζει , τον μαθητή που γίνεται θύμα, αλλά και τους μαθητές που υπήρξαν μάρτυρες κάποιου επεισοδίου. Ο Σουηδός καθηγητής ψυχολογίας Dan Olweus πρώτος  ασχολήθηκε και μελέτησε αυτό το πρόβλημα.  

Οι Griffin & Gross (2004), αναφέρουν ότι κάποια χαρακτηριστικά είναι κοινά σε όλους τους ορισμούς .  Έτσι όλοι οι ερευνητές συμφωνούν πως ο σχολικός εκφοβισμός αναφέρεται σε μια εσκεμμένη απρόκλητη επιθετική συμπεριφορά που έχει το στοιχείο της επανάληψης και χαρακτηρίζεται επίσης από ανισορροπία δύναμης ή εξουσίας. Με λίγα λόγια δεν μπορούμε να κάνουμε λόγο για σχολικό εκφοβισμό όταν ένας μαθητής τσακώθηκε μια φορά µε έναν άλλον συμμαθητή του για κάποια αιτία .

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (1999) ο ορισμός και οι διαστάσεις του σχολικού εκφοβισμού ορίζεται ως η χρήση της φυσικής δύναμης ή της πίεσης απειλής εναντίον ενός μεμονωμένου ατόμου ή κατά μιας ομάδας, που μπορεί να οδηγήσει στο θάνατο, στον τραυματισμό ή στη γένεση ψυχολογικών διαταραχών. Ειδικότερα, ο σχολικός εκφοβισμός (bullying), ορίζεται ως η κατάσταση κατά την οποία ασκείται απρόκλητη, συστηματική, επαναλαμβανόμενη βία και επιθετική συμπεριφορά με σκοπό την επιβολή, την καταδυνάστευση και την πρόκληση σωματικού και ψυχικού πόνου σε μαθητές από συμμαθητές τους, εντός και εκτός του σχολείου.

Ο σχολικός εκφοβισμός αποτελείται από το Θύτη, το Θύμα και τον Παρατηρητή.

Θύμα χαρακτηρίζεται ένα άτομο το οποίο υφίσταται εκφοβισμό όταν εκτίθεται επανειλημμένα και για μεγάλο χρονικό διάστημα σε επιθετικές, σκόπιμες πρακτικές εκ μέρους ενός ή περισσοτέρων άλλων. Βασικό επίσης χαρακτηριστικό του φαινομένου αυτού είναι η «ανισορροπία δύναμης» που υπάρχει ανάμεσα στο θύτη και στο θύμα. Ο θύτης αποτελεί τον «ισχυρό» και το θύμα τον «ανίσχυρο». Ο διαχωρισμός αυτός είναι σημαντικός διότι όταν ένα παιδί συστηματικά θυματοποιείται από κάποιον δυνατότερο, το αποτέλεσμα θα είναι να νιώθει περισσότερο αβοήθητο (Rigby, 2002).
Οι κυριότερες μορφές που μπορεί να λάβει η σχολική βία (σχολικός εκφοβισμός) (Sharp & Smith, 1994; Suckling & Temple, 2001) αναφέρονται πιο κάτω:

Σωματική (physical bullying), με κύρια χαρακτηριστικά τις κλωτσιές, μπουνιές, σπρωξίματα και ξυλοδαρμό.
Σεξουαλική (sexual bullying), όπου έχουμε παρενόχληση και κακοποίηση, αφαίρεση των ρούχων με βίαιο τρόπο, αρνητικά σχόλια ή πειράγματα για μέρη του σώματος, εξαναγκασμό για συμμετοχή σε μη επιθυμητές σεξουαλικές πράξεις.

Λεκτική (verbal bullying), όπου εμφανίζονται κοροϊδία, βρίσιμο, σαρκασμός, ειρωνεία, διάδοση ψευδούς φήμης, συκοφαντικά γκράφιτι και προσβολές.

Συναισθηματική (social bullying), με χαρακτηριστικά τη σκόπιμη απομόνωση, απόρριψη του παιδιού, τον αποκλεισμό του από συναναστροφές και ομαδικά παιχνίδια και τις διάφορες κοινωνικές δραστηριότητες, ακόμη και κλοπές προσωπικών αντικειμένων.

Ηλεκτρονική (cyber bullying), όπου έχουμε χρήση του διαδικτύου, τα κοινωνικά δίκτυα, ιστολόγια και του ηλεκτρονικού ταχυδρομείου μέσω των οποίων αποστέλλονται μηνύματα με προσβλητικό περιεχόμενο, με σκοπό την απειλή και ταπείνωση του παιδιού. Επιπλέον, συνδυάζοντας τη χρήση του κινητού τηλεφώνου και του διαδικτύου, βιντεοσκοπούν το θύμα σε μια αδύναμη κατάσταση και αναρτούν το βίντεο στο διαδίκτυο.

Τα φαινόμενα του εκφοβισμού παρατηρούνται στα σχολεία και σε μαθητές με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες και επηρεάζουν αρνητικά τόσο τα εμπλεκόμενα πρόσωπα όσο και το ίδιο το σχολείο ή τις οικογένειες τους. Στις μέρες μας παρατηρείται και εκφοβισμός προς τους ίδιους τους εκπαιδευτικούς.

Για την καλύτερη αντιμετώπιση του φαινομένου στα σχολεία, απαιτείται μία ολιστική πολιτική παρέμβασης. Να δούμε δηλαδή το πρόβλημα του σχολικού εκφοβισμού μέσα από την οικοσυστημική οπτική, όπου απαιτείται κινητοποίηση όλων των εμπλεκόμενων παραγόντων όπως  μαθητών, γονέων, εκπαιδευτικών και της ευρύτερης κοινότητας, με στόχο την ενημέρωση για το πρόβλημα, τη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ τους, την υλοποίηση προγραμμάτων πρόληψης, την υποστήριξη των θυμάτων και τη θέσπιση κανόνων κατά του σχολικού εκφοβισμού.  Η κάθε σχολική μονάδα χρειάζεται να έχει μία ολοκληρωμένη πολιτική ένταξης και ενσωμάτωσης των παιδιών, που θα περιλαμβάνει τη σταθερή ψυχοκοινωνική και ακαδημαϊκή ενίσχυσή τους μέσα σε ένα πλούσιο αναλυτικό πρόγραμμα που λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες των παιδιών και να τους διαμορφώνει ένα ρόλο και μία ταυτότητα. Αναγκαίο είναι να ενισχυθεί η αυτοεκτίμηση του κάθε παιδιού και να έχουν μια συνεχή ενθάρρυνση, συμμετέχοντας σε ομαδικές δραστηριότητες μαζί με τα υπόλοιπα παιδιά.

Το σχολείο πρέπει να γίνει ζωντανό παράδειγμα σεβασμού της διαφορετικότητας θεσπίζοντας κανόνες καλής συμπεριφοράς για την προστασία όλων των παιδιών, επιβραβεύοντας παράλληλα, τις θετικές επιθυμητές συμπεριφορές. Σημαντικό επίσης είναι να ενσωματωθούν εξειδικευμένα προγράμματα ανάπτυξης κοινωνικών δεξιοτήτων.
 
Μεγάλο ρόλο στην αντιμετώπιση της θυματοποίησης διαδραματίζει ο εκπαιδευτικός, ο οποίος θα πρέπει να επιμορφώνεται σε ζητήματα σχολικής βίας και αποκλεισμού, να υλοποιεί προγράμματα που δίνουν έμφαση στην καλλιέργεια κοινωνικών δεξιοτήτων των παιδιών, αλλά και να συνεργάζεται σταθερά με τους γονείς τους. Σε περιπτώσεις που κρίνεται απαραίτητο, προτείνεται η συμμετοχή υποστηρικτικών μηχανισμών (ψυχολόγων, κοινωνικών λειτουργών κ.ά.), για την επίλυση σοβαρών ζητημάτων που σχετίζονται και με παράγοντες εξωτερικούς των σχολείων, όπως προσωπικά ή οικογενειακά προβλήματα.

Τέλος, πρέπει να δημιουργηθεί μεταξύ γονιών και εκπαιδευτικών ένας δίαυλος επικοινωνίας σε συνεργασία με το παιδί, συνεχώς ανοιχτός, που θα επιτρέπει στους γονείς να συζητούν τους προβληματισμούς τους ή να βρίσκουν λύσεις στις απορίες τους. Θα πρέπει με λίγα λόγια, το σχολείο να είναι ένας χώρος ανοιχτός, έτοιμος να υποδεχτεί τους γονείς και να τους αντιμετωπίσει με τη δέουσα προσοχή και κατανόηση.

 * Καθηγητής Πληροφορικής στη Μέση Εκπαίδευση.
 
 
 
 

  Ανδρέας Βανέζης   
Σχολιάστε την Είδηση

Τα σχόλια εκφράζουν ΜΟΝΟ τις απόψεις των χρηστών που τις δημοσιεύουν, τις οποίες και δεν υιοθετεί το philenews.com. Προσβλητικά σχόλια θα διαγράφονται.