To Top
01:03 Σάββατο
14 Δεκεμβρίου 2019
Επόμενο
Προηγούμενο
Διαφορετικές αναγνώσεις στο έντυπο και ψηφιακό μέσο
ΑΡΧΙΚΗΚΟΙΝΩΝΙΑΕΠΙΣΤΟΛΕΣ • Διαφορετικές αναγνώσεις στο έντυπο και ψηφιακό μέσο
  02 Δεκεμβρίου 2019, 10:47 πμ  
Ο Χαράλαμπος Μερακλής σχολιάζει τον τρόπο που διαβάζει κανείς τις ειδήσεις.

Σε μελέτη της η καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Τμήμα Επικοινωνίας και ΜΜΕ στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών Μπετίνα Νταβού, παρατηρεί τα ακόλουθα: Από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 οι ερευνητές κατέληξαν στις μεθόδους που βελτιώνουν τις διεργασίες για τη μάθηση, οι οποίες διαχωρίζονται στην σε βάθος και στην επιφανειακή προσέγγιση της γνώσης.
Η επιφανειακή, παθητική προσέγγιση χαρακτηρίζεται (α) από τη βιαστική και πρόχειρη επεξεργασία των πληροφοριών, (β) στο μικρό έλεγχο της πληροφορίας, (γ) την έλλειψη κατανόησης των σχέσεων μεταξύ πληροφοριών, (δ) την αποτυχία εξαγωγής νοήματος από την επεξεργασία του υλικού, (ε) την αδυναμία να ανιχνευθεί η σημασία που μπορεί να έχουν οι πληροφορίες για το άτομο. Αυτή η επιφανειακή, παθητική προσέγγιση καταμαρτυρεί μια επιπόλαιη μηχανιστική προσέγγιση απέναντι στην γνώση και μας οδηγεί σε μια πρόχειρη αναπαράσταση των πληροφοριών στο νου που οδηγεί στην χαμηλή μνημονιακή διατήρηση των δεδομένων που συνθέτουν και τεκμηριώνουν το επιχείρημα. Όλες οι αναφερόμενες αδυναμίες μας οδηγούν στην ημιμάθεια και σε μια γενικευμένη πληροφορία για το εγειρόμενο θέμα και ούτε έχει γνωστικές υποδομές για γεωγραφία και ιστορία.
Όσον αφορά την ενεργητική και προσέγγιση της γνώσης, αυτή προϋποθέτει πως το άτομο καταβάλλει κόπο και χρόνο και πως ενδιαφέρεται για (α) τη συνοχή, (β) τη σημασία (γ) την παρέλευση των πληροφοριών, (δ) να τις κρίνει και αξιολογήσει,  (ε) και τέλος να τις αναπτύξει για να γίνουν μετά γνώση.
Θα πρέπει να γνωρίζουμε πως οι πληροφορίες γι’ αυτό το έντυπο αντλούνται από βιβλία, περιοδικά και εφημερίδες και όσο εξαπλώνονται τα μέσα επικοινωνίας και ενημέρωσης αυτά εμπλουτίζονται με κινούμενες εικόνες που προβάλλονται στις οθόνες των τηλεοράσεων και υπολογιστών. Η διακίνηση των πληροφοριών διά της οθόνης, έφερε μια διαφορετική αισθητική από την έντυπη και νέους τρόπους νοητικής επεξεργασίας.  
Τη δεκαετία του 1990 ο Giddens επισήμανε τη «συρραφή» που γινόταν από τα μέσα ενημέρωσης για να παρουσιάσουν τις πληροφορίες μέσα από την παραπληροφόρηση ιστορικών γεγονότων και στοιχείων που δεν είχαν κανένα κοινό στοιχείο εκτός του ότι ήταν επίκαιρο και συμπερασματικό. Σύμφωνα με τον Giddens η «συρραφή» αντικαθιστά τις ενιαίες αφηγήσεις που συμβάλλουν στη βαθιά κατανόηση των γεγονότων ενώ αυτή αποδυναμώνει την ενεργή σε βάθος κατανόηση και επεξεργασία των γεγονότων και οδηγεί σε παθητική προσέγγιση των γεγονότων λόγω της ποσότητας των πληροφοριών και της πρόσκαιρης θεαματικότητας.
Ο Wilden αναφέρεται στην γνώση που παράγεται και προσφέρεται από τη βιομηχανία παραγωγής ως «εμπόρευμα» και δρα ως παρενέργεια στη ρύπανση του νου ενώ ο Abbot σημειώνει πως καταγράφονται 20 εκατ. λέξεις σε κείμενα που περιέχουν τεχνικές πληροφορίες τις οποίες για να επεξεργασθεί ο ενδιαφερόμενος αναγνώστης θα χρειασθεί έξι εβδομάδες με οκτάωρο διάβασμα κάθε μέρα με ταχύτητα 1.000 λέξεις το λεπτό ενώ συνάμα έρχονται άλλες πληροφορίες.
Σημειώνεται πως στην πορεία του χρόνου έχουν γραφτεί πάρα πολλά. Ειδικά τεχνολογικά μέσα επηρεάζουν την κουλτούρα, ιδεολογία και το μορφωτικό επίπεδο των αναγνωστών παρόλο που δεν υπάρχουν ικανοποιητικές πληροφορίες. Με την έλευση του διαδικτύου, σύγχρονες έρευνες απέδειξαν πως στα γραπτά κείμενα οι αναγνώστες βρήκαν νέους τρόπους για να ανταπεξέλθουν από την επίδραση της «συρραφής» και του πολυπληροφοριακού διαδικτύου που συνδέεται με το κόστος και την επεξεργασία των πληροφοριών. Για να αποφύγουν όλα αυτά οι αναγνώστες διαβάζουν επιλεκτικά: λέξεις, προτάσεις, παραγράφους ή σελίδες ενός κειμένου προσπαθώντας βιαστικά να αποχωρισθούν από την ουσία της πληροφορίας.
Αναφορικά με την τεχνική της οφθαλμικής ανίχνευσης οι έρευνες καταγράφουν ότι κατά την ανάγνωση του κειμένου μιας σελίδας, το βλέμμα του αναγνώστη ακολουθεί την διαδρομή σε σχήμα του αγγλικού γράμματος F δηλαδή την επιλεκτική ανάγνωση που εστιάζεται στην αριστερή πλευρά της σελίδας, τις πρώτες λέξεις των φράσεων και στις πρώτες λέξεις της παραγράφου. Στις πειραματικές μελέτες συγκρίνεται αν το μέσο ψηφιακό ή έντυπο στο οποίο διαβάζεται ένα κείμενο επηρεάζει την προσοχή της συγκέντρωσης, την ταχύτητα επεξεργασίας των πληροφοριών, την διαδρομή του βλέμματος κατά την ανάγνωση, την κατανόηση του κεντρικού νοήματος και την μνημονιακή συγκράτηση λεπτομερειών όπου παρουσιάζονται διαφορετικά αποτελέσματα. Το ζητούμενο δεν είναι ποιο μέσο είναι «καλύτερο» ως προς όλες αυτές τις παραμέτρους αλλά ποιες συγκεκριμένες νοητικές διεργασίες ενδυναμώνονται ή αποδυναμώνονται από τι είδους έργα και από ποιο μέσο και από ποιο χρήστη. Γενικά το μέσο προσκαλεί σε βαθύτερη επεξεργασία των πληροφοριών και είναι ένας καλός σύμμαχος της γνώσης.
Απ’ ό,τι φαίνεται οι ψηφιακές τεχνολογίες εκπαιδεύουν τους χρήστες σε πρόχειρους και βιαστικούς τρόπους επεξεργασίας της πληροφορίας. Μπορεί στο διαδίκτυο να διαβάζουμε περισσότερο αλλά επιφανειακά, επιπόλαια και χωρίς γνώση. Εκείνο που επισημαίνεται είναι πως ο αναγνώστης αναπτύσσει ένα αποτελεσματικό και πλούσιο ρεπερτόριο γνωστικών στρατηγικών που αυτά τον οδηγούν στην ανάγνωση μέσα από ποικιλία μέσων και στην κατανόηση σε βάθος αυτό που διαβάζεται από τον ίδιο.
  Χαράλαμπος Μερακλής   
Σχολιάστε ή διαβάστε πατώντας εδώ...