Λευκωσία: Τις πρακτικές και τις μεθόδους που ακολουθούν, ανά τον κόσμο, επιτροπές και εργαστήρια, που ασχολούνται με θέματα αγνοουμένων θα εξετάσουν τα μέλη της Διερευνητικής Επιτροπής για τους Αγνοούμενους για να επιταχύνουν το πρόγραμμα διερεύνησης της τύχης αγνοουμένων, αλλά και για να διατηρήσουν στο ελάχιστο τα περιθώρια λάθους όσον αφορά τις ταυτοποιήσεις λειψάνων. Προς αυτό το σκοπό θα καταφθάσουν στην Κύπρο πολύ σύντομα ειδικοί από ανάλογες επιτροπές του εξωτερικού και βάσει των δικών τους εμπειριών θα επιχειρηθεί να λυθεί το πρόβλημα που έχει προκύψει όσον αφορά την παράλληλη δράση του Ανθρωπολογικού Εργαστηρίου και του Ινστιτούτου Γενετικής ως προς την εξέταση λειψάνων.
Σύνθεση αναλύσεων
Η ανάγκη αναζήτησης βοήθειας από το εξωτερικό προέκυψε σε αυτή τη φάση του προγράμματος της ΔΕΑ, επειδή ακριβώς σε αρκετά σημεία ταφής εντοπίζονται μικρά κομμάτια οστών (προφανώς από μεταφορές οστών που προηγήθηκαν από τοποθεσία σε τοποθεσία), τα οποία σε αρκετές περιπτώσεις προέρχονται από διαφορετικά μεταξύ τους λείψανα.
Για το λόγο αυτό οι απαντήσεις δεν μπορούν να δοθούν από μια συναρμολόγηση λειψάνου, αλλά μπορούν να εξαχθούν μόνο μετά από εξετάσεις με τη μέθοδο του DNA και από μια σύνθεση επιστημονικών αναλύσεων.
Οι αναλύσεις και οι εξετάσεις που απαιτούνται είναι περίπλοκες, με τις αρμοδιότητες και τις διαδικασίες του Ανθρωπολογικού Εργαστηρίου να προσκρούουν σε εκείνες του Ινστιτούτου Γενετικής, καθώς στην όλη διαδικασία εμπλέκονται επιστήμονες από τους τομείς της ανθρωπολογίας, της αρχαιολογίας, της οστεολογίας και της γενετικής.
Ζητούμενο με την κάθοδο των ξένων επιστημόνων είναι να επέλθει αρμονία μεταξύ των δραστηριοτήτων του Ανθρωπολογικού Εργαστηρίου και του Ινστιτούτου, ώστε να επιταχυνθούν οι διαδικασίες, χωρίς ωστόσο να υποβαθμίζεται η ποιότητα της εργασίας ως προς την ταυτοποίηση των λειψάνων (η ΔΕΑ θέλει να διατηρήσει το περιθώριο σφάλματος στο 0.1%).
Το πρόγραμμα πάντως της ΔΕΑ, παρά τις δυσκολίες που έχουν προκύψει, συνεχίζεται κανονικά. Μάλιστα, υπολογίζεται πως η ΔΕΑ θα είναι έτοιμη στις αρχές του επόμενου μήνα να προχωρήσει με την επιστροφή περίπου δέκα λειψάνων που εντοπίστηκαν στην Μεσαορία. Όσον αφορά τις εκταφές, συνεργείο της ΔΕΑ στα κατεχόμενα εντόπισε στο Συγχαρί οστά που εκτιμάται πως ανήκουν σε τρία άτομα. Οστά εντοπίστηκαν στην Αγκαστίνα και τη Μια Μηλιά. Διασκορπισμένα οστά βρέθηκαν στην Αγιά Μαρίνα Σκυλλούρας, οστά τα οποία δεν είχαν ταφεί, αλλά απλώς σκεπάστηκαν με χώμα με την πάροδο του χρόνου.
Εργασίες εκταφών πραγματοποιούνται και στις ελεύθερες περιοχές. Στον Παρισινό, κλιμάκιο της ΔΕΑ δεν θα διακόψει τις εργασίες του τον Αύγουστο. Και αυτό γιατί η περίοδος των διακοπών και η μειωμένη τροχαία κίνηση θα εξυπηρετήσει το συνεργείο να επεκτείνει τις έρευνες του σε σημείο που "αγγίζει" πολυσύχναστο δρόμο (ενδεχομένως να κλείσει η μια λωρίδα).
Όσον αφορά τώρα την Περιστερώνα, οι έρευνες και οι εργασίες γίνονται σε νερόμυλο της περιοχής, με τους ειδικούς του κλιμακίου της ΔΕΑ (λόγω μη δυνατότητας δραστικής επέμβασης στο κτίσμα του νερόμυλου) να κατεβαίνουν με σχοινιά και με τη βοήθεια ανυψωτικών μηχανημάτων στο χώρο (στο νερό) όπου, βάσει μαρτυρίας, ρίχθηκαν δυο πτώματα Τουρκοκυπρίων.
Από το Μάρτη του 2009 γνώριζαν για τις επικίνδυνες συνθήκες στα συνεργεία της ΔΕΑ
Από τις 15 Μαρτίου 2009, οπότε υπεβλήθη έκθεση-αναφορά από το μέλος της Επιτροπής της Παγκύπριας Οργάνωσης Συγγενών Αδήλωτων Αιχμαλώτων και Αγνοουμένων Χριστόφορο Σκαρπάρη, γνώριζαν οι αρμόδιοι τις "άθλιες συνθήκες που επικρατούν στους χώρους που διενεργούνται εκταφές για εντοπισμό λειψάνων αγνοουμένων, αλλά δεν έπραξαν τίποτε καθώς φαίνεται από τον τερματισμό ερευνών στην περιοχή Ορνίθι".
Δεν αποκλείεται επίσης το ενδεχόμενο ασθένειας λειτουργών της ΔΕΑ να σχετίζεται με όσα υπέδειξαν οι εκθέσεις και δεν υλοποιήθηκαν.
Ανάμεσα στα όσα παρατήρησε και κατέγραψε ο κ. Σκαρπάρης κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στην τοποθεσία Ορνίθι, παρά την κοινότητα Αφάνειας, περιλαμβάνονται και τα εξής:
1. Ο χώρος που περιλαμβάνει τα 3 σημεία (στα οποία υπήρχαν πληροφορίες για ύπαρξη λειψάνων αγνοουμένων) δεν έχει περιφραχτεί ούτε και υπάρχουν ενδείξεις ότι φρουρείται.
2. Στο σημείο 3 υπάρχουν παλιές και πρόσφατες αποθέσεις πτωμάτων διαφόρων ζώων, γεγονός που πιθανόν να αυξήσει τις δυσκολίες που μελλοντικά θα αντιμετωπίσει η ομάδα των επιστημόνων, εάν αμέτρητος αριθμός οστών διασπαρεί από σκύλους και όρνεα στην περιοχή. Η απομάκρυνση των πτωμάτων που βρίσκονται σε αποσύνθεση είναι εκ των ων ουκ άνευ, τόσο για την καταστολή της δυσοσμίας, που θα προσθέσει στις δυσκολίες των ανθρώπων που εργάζονται με αξιέπαινο ζήλο εκεί, όσο και για τον λόγο που αναφέρθηκε πιο πάνω. Στη συνέχεια, η περίφραξη και η φύλαξη του χώρου θα εμποδίσει την περαιτέρω "μόλυνση" που έχει σημειωθεί στα 35 χρόνια που μεσολάβησαν.
Στην ίδια αναφορά ο κ. Σκαρπάρης επεσήμανε:
- Δεν υπάρχουν ούτε καν πρόχειρα καταλύματα (χώροι υγιεινής και ανάπαυσης) για το προσωπικό. Ούτε ένα στοιχειώδες στέγαστρο δεν καλύπτει το σημείο εκταφής και διαλογής των ευρημάτων. Αυτό υπονοεί ότι σε αντίξοες καιρικές συνθήκες (βροχή, τσουχτερό κρύο, καύσωνας) οι εργασίες πιθανόν να διακόπτονται εντελώς και να σημειώνονται επιζήμιες καθυστερήσεις. Επίσης, είναι σίγουρο ότι σε περίπτωση δυνατής και παρατεταμένης βροχόπτωσης, οι λάκκοι θα καταστούν επικίνδυνοι για το προσωπικό και η λάσπη που θα συσσωρευτεί θα δυσκολέψει τις έρευνες, όπως αυτές διεξάγονται.
- Γενικά, ο χώρος παρουσιάζει σοβαρές ελλείψεις σε ότι αφορά τις συνθήκες εργασίας του προσωπικού, γεγονός που μπορεί να δοκιμάζει ή και να επηρεάζει την απόδοση και την υπομονή τόσο των επιστημόνων, όσο και των εργατών που ασκούν αυτό το κοπιώδες και ψυχοφθόρο έργο.
- Κατά τη δίωρη παραμονή μου στον χώρο πρόσεξα ότι το επιστημονικό προσωπικό επιδιδόταν σε εργασία χειρωνακτική, ενώ θα έπρεπε να επιβλέπει και να καθοδηγεί αυτή την εργασία. Αυτό μπορεί να είναι προς τιμήν των επιστημόνων, πλην όμως δεν αποτελεί σωστή αξιοποίηση του διαθέσιμου χρόνου τους.
