To Top
14:03 Παρασκευή
22 Ιουνίου 2018
Επόμενο
Προηγούμενο
Kάντελ: H επιβίωση παράγει καινοτομία
ΑΡΧΙΚΗΟΙΚΟΝΟΜΙΑΟΙΚΟΝΟΜΙΑ Kάντελ: H επιβίωση παράγει καινοτομία
Τελευταία Ενημέρωση: 22 Οκτωβρίου 2017, 12:12 μμ

Οι όροι καινοτομία και καινοφανείς ιδέες, που εσχάτως έχουν βρεθεί στο λεξιλόγιό μας, συνδέονται με έναν σημαντικό τομέα της οικονομίας για πολλές χώρες. Μια φιλική, γειτονική μας χώρα, το Ισραήλ, έχει κάνει άλματα στον τομέα αυτό και έχει πολλά να διδάξει την Κύπρο, που εδώ και καιρό προσπαθεί να αναζητήσει τη δική της πορεία στον τομέα της καινοτομίας.

Παράλληλα ο τομέας αυτός προσφέρει ένα ακόμα πεδίο συνεργασίας για τις δύο χώρες. Νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ο Ισραηλινός καθηγητής Γιουτζίν Κάντελ βρέθηκε στην Κύπρο, μετά από πρωτοβουλία της κυπριακής πρεσβείας στο Τελ Αβίβ σε συνεργασία με τον Κυπρο-Ισραηλινό Επιχειρηματικό Σύνδεσμο, και σε μια συνομιλία που είχαμε μαζί του μας απάντησε στο «πώς τα κατάφερε το Ισραήλ» σημειώνοντας πως για τη χώρα του η αναζήτηση νέων ιδεών ήταν μέρος της επιβίωσης. Την ίδια ώρα επισημαίνει πως σ’ αυτή την πορεία σημαντικός παράγοντας ήταν ο στρατός της χώρας, ο οποίος συμβάλλει τόσο στην προώθηση νέας τεχνολογίας, αλλά κυρίως στο να ετοιμάζει τους ανθρώπους να βγαίνουν έξω και να ρισκάρουν σε νέες ιδέες.

Το Ισραήλ σήμερα είναι μια από τις σημαντικότερες χώρες στον τομέα της καινοτομίας. Αυτό πώς επιτεύχθηκε;

Θα ξεκινήσω λέγοντας το εξής: Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, υπάρχουν δεκαεπτά στόχοι αειφόρου ανάπτυξης. Για το Ισραήλ αυτοί οι 17 στόχοι δεν ήταν τίποτε άλλο παρά στόχοι επιβίωσης. Ο πληθυσμός εκεί έπρεπε να τραφεί, να έχει πόσιμο νερό, να αμυνθεί κ.λπ. Για να καταφέρει όλα αυτά έπρεπε να ενεργήσει πέραν του παραδοσιακού τρόπου.

Όταν βρεθεί κάποιος σε εντελώς διαφορετικές και αντίξοες συνθήκες, τι πρέπει να κάνει; Έχει δύο επιλογές: Είτε να αφεθεί στην τύχη και στην κατάσταση που βρίσκεται χωρίς αντίδραση, είτε να βρει τρόπους ώστε να μπορέσει να κινηθεί και να αντεπεξέλθει των δυσκολιών. 

Είναι η ιστορία δύο ποντικιών που πέφτουν μέσα σ’ έναν κουβά με κρέμα από αγελαδινό γάλα και αναζητούν τρόπους να διαφύγουν. Το πρώτο ποντίκι αφέθηκε στη μοίρα του, είπε πως δεν υπάρχει τρόπος διαφυγής και στο τέλος πνίγηκε. Το άλλο ποντίκι άρχισε να κολυμπά γύρω-γύρω, να ανεβαίνει και να κατεβαίνει μέσα στην κρέμα. Αυτό το πήγαινε-έλα του ποντικιού άρχισε να πήζει την κρέμα. Όταν η κρέμα έπηξε αρκετά, το ποντίκι βρήκε μια στέρεα βάση, πάτησε και βγήκε έξω. 

Είναι, θα έλεγα, και θέμα νοοτροπίας, κουλτούρας και κάτι που αναπτύσσεις μέσα από τους αιώνες. Κάτι που σε κάνει να επιλέξεις τον ένα ή τον άλλο τρόπο για να βρεις λύση ή να αντιμετωπίσεις ένα πρόβλημα. Αναγκάζεσαι είτε να αφήσεις τα πράγματα ως έχουν ή να προσπαθήσεις να επιφέρεις αλλαγές. Οι Εβραίοι γενικότερα, και οι Ισραηλινοί ειδικότερα, δεν έχουν κάποια ιδιαίτερα προτερήματα. Απλώς δεν είχαν τη δυνατότητα να δεχθούν τα πράγματα ως έχουν, γιατί εάν το έκαναν, δεν θα επιβίωναν. Δεν ήταν προκαθορισμένο να είναι έτσι. 

Από το 1920 μέχρι σήμερα υπήρξαν πολλές διαδρομές. Σήμερα στεκόμαστε στο τέλος μιας διαδρομής η οποία ήταν η οδός της επιτυχίας. Υπήρξαν όμως και διαδρομές που κατέληξαν σε τραγωδίες. Γι’ αυτό χρειάζεται να είμαστε επιεικείς, γιατί υπάρχει και μεγάλη δόση τύχης. Την ίδια ώρα συνεχίζουμε να αναζητούμε τον ένα ή τον άλλο τρόπο, μέχρι να τα καταφέρουμε. Η ανάγκη και η κουλτούρα που είχαμε δημιούργησαν μια μεγάλη βάση για το τι θα ακολουθούσε.Το τι βεβαίως ακολούθησε ήταν διάφορα γεγονότα, όπως για παράδειγμα τα κύματα των μεταναστών, η ανάγκη για τεχνολογία που είχε να κάνει με τον στρατό, η ανάγκη για αγαθά, ενέργεια και μέσα μεταφοράς...

Όλα αυτά προκάλεσαν μια έκρηξη, ένα μπουμ, τη δεκαετία του ‘90. Μικρή μεν, αλλά σημαντική, γιατί στη συνέχεια προκλήθηκαν αλλεπάλληλες αντιδράσεις. Δεν ήταν κάτι που προέκυψε μέσα από μια απόφαση.

Κατά την ομιλία σας στον Κυπρο-Ισραηλινό Επιχειρηματικό Σύνδεσμο είχατε αναφερθεί στον ρόλο του στρατού. Πώς μπορούν οι ένοπλες δυνάμεις να συμβάλουν στον τομέα της καινοτομίας; Ρωτώ γιατί συνήθως υπάρχει η εντύπωση ότι ο στρατός είναι χάσιμο χρόνου και εμπόδιο στην ανάπτυξη.

Στο Ισραήλ ο στρατός αποτελεί μια βασική ανάγκη. Δεν τον έχουμε έτσι, επειδή μας αρέσει να έχουμε στρατό. Για να μπορέσουμε να επιβιώσουμε, πρέπει να έχουμε έναν ισχυρό στρατό, διαφορετικά δεν θα επιβιώναμε, ούτε σήμερα θα καταφέρναμε να ήμαστε εδώ που βρισκόμαστε. Οι ισχυρές ένοπλες δυνάμεις αποτελούν μέρος της ίδιας της ζωής των ανθρώπων.

Οι πολίτες του Ισραήλ στη συντριπτική τους πλειοψηφία θέλουν να πάνε να υπηρετήσουν. Πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι ο στρατός του Ισραήλ είναι από τους λίγους παγκοσμίως όπου όλοι ανεξαιρέτως που θα καταταγούν θα περάσουν από την ίδια διαδικασία εκπαίδευσης. Μετά από έξι μήνες εκπαίδευση, αρχίζει να γίνεται η επιλογή για το πού θα πάει ο καθένας να υπηρετήσει. Ο ίδιος ο στρατός, έχοντας δει τις δυνατότητες και τις ικανότητες του καθενός, επιλέγει για το κάθε σώμα ή μονάδα τα κατάλληλα άτομα. Όμως και οι ίδιοι οι στρατιώτες κάνουν τις δικές τους επιλογές. Μέσα από αυτή τη διαδικασία βγαίνουν και οι νέοι αξιωματικοί. Δεν είναι κάτι το ξεχωριστό.

Είναι από την ίδια κάστα ανθρώπων. Ο αξιωματικός πέρασε από την ίδια διαδικασία όπως και οι άλλοι στρατιώτες. Γι’ αυτό όταν ολοκληρώσει την εκπαίδευσή του ως αξιωματικός και πάει πίσω να διοικήσει, ο στρατιώτης γνωρίζει πως ήταν πριν λίγο καιρό ένας εξ αυτών. 
Το θεωρώ πολύ σημαντικό αυτό. Δεν δημιουργούνται πολλά κενά ανάμεσα σε στρατιώτες και αξιωματικούς, όπως συμβαίνει στους πλείστους στρατούς, όπου οι αξιωματικοί δεν έχουν άμεση σχέση με τους στρατιώτες, όπου θα πρέπει όταν βλέπεις αξιωματικό να τον χαιρετάς. Εδώ δεν υπάρχει κάτι τέτοιο όπως ο χαιρετισμός. 

Αυτή λοιπόν η μίξη βοηθά στο να προχωρούν όλοι με πειθαρχία και αίσθηση καθήκοντος. Βλέπεις έναν 24χρονο να διοικεί 100–120 άλλους ανθρώπους, των οποίων η ζωή εξαρτάται από αυτόν. Πόσοι άραγε μπορούν να διοικούν έναν οργανισμό με 120 άτομα; Ενδεχομένως κάποιοι όταν περάσουν τα 30 τους. Στη δική μας περίπτωση, όταν φτάσει τα 35 θα έχει ήδη πίσω του και δέκα χρόνια πείρα. 

Αυτή είναι η ανθρώπινη πτυχή. Υπάρχει όμως και αυτή της τεχνολογίας. Ο στρατός παράγει πολλή τεχνολογία από μόνος του. Και σ’ αυτή την περίπτωση ο στρατός βοηθά, γιατί εντοπίζεις τα κατάλληλα άτομα και τα τοποθετείς στη διαχείριση αυτής της τεχνολογίας. Βγαίνοντας από τον στρατό έχουν αποκτήσει ήδη σημαντικές εμπειρίες. 

Εξίσου σημαντικό είναι πως βγαίνουν από τον στρατό με μεγάλη αυτοπεποίθηση. Ένα απαραίτητο και ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο για κάποιον που θέλει να προχωρήσει ή για κάποιον που θέλει να αρχίσει μια δουλειά. Για παράδειγμα, στο Ισραήλ το 90% των εστιατορίων κλείνουν μετά από δύο χρόνια ζωής. Όμως οι άνθρωποι συνεχίζουν να ανοίγουν νέα εστιατόρια. Αυτό δείχνει αυτοπεποίθηση. 

Ποιο μπορεί να είναι το επόμενο βήμα για το Ισραήλ; Να συνεχίσει να γεννά ιδέες και να τις στέλνει στον υπόλοιπο κόσμο ή να εισέλθει και το ίδιο στην παραγωγή;

Υπάρχει μια μεγάλη συζήτηση γι’ αυτό το θέμα στο Ισραήλ. Κατά την άποψή μου εξαρτάται από τη φύση του προϊόντος ή της υπηρεσίας. Εάν μια υπηρεσία μπορεί να προσφερθεί από έναν μεγάλο οργανισμό που εδρεύει στο Ισραήλ, τότε μπορεί να γίνει. Από την άλλη, εάν αυτό το προϊόν θα αποκτήσει μεγαλύτερη αξία εάν προωθηθεί σε χώρα του εξωτερικού, τότε θα πρέπει να γίνει αυτή η κίνηση. Σήμερα έχουμε αρκετές εταιρείες στο Ισραήλ στον τομέα της καινοτομίας που έχουν καταφέρει και στέκονται μόνες τους. Θέλουμε όταν κάποιος ανακαλύπτει κάτι καινούριο, να μπορεί την ίδια ώρα να προσφέρει και δουλειά σε άλλους 5–6. 

Πώς μπορούν Κύπρος και Ισραήλ να συνεργαστούν στους τομείς της καινοτομίας;

Νομίζω ότι η Κύπρος από μόνη της θα είναι δύσκολο να δημιουργήσει ένα αξιοπρόσεκτο καινοτόμο σύστημα. Δεν είναι γιατί είναι η Κύπρος, αλλά γιατί είναι δύσκολο. Και είναι δύσκολο, γιατί οι συνθήκες είναι διαφορετικές. Η Κύπρος δεν είναι στη θέση όπου θα πρέπει να λύσει άμεσα ένα πρόβλημα γιατί δεν θα επιβιώσει. Μπορεί να έχει όμως έναν οικονομικό τομέα που θα παράγει καλές δουλειές για τον κόσμο. Κι αυτό είναι σημαντικό. 

Τα startups, οι καινοτόμες ιδέες, δεν είναι το τέλος του δρόμου. Είναι το μέσο για να πάει κάποιος προς αυτή την κατεύθυνση. Το θέμα για μένα είναι εάν μπορούμε να έχουμε ένα ενιαίο σύστημα. Να προεκτείνουμε το σύστημα που έχουμε στο Ισραήλ και στην Κύπρο και γύρω απ’ αυτό να υπάρξουν αλληλεπιδράσεις. Να δημιουργηθούν προοπτικές εργασίας. Αν οι δύο κυβερνήσεις μπορέσουν να προσφέρουν ένα υποστηρικτικό πλαίσιο και μετά να φύγουν από τη μέση, θα είναι ό,τι καλύτερο για όλους.
Αυτό μπορεί όμως να γίνει;

Στο Ισραήλ το καταφέραμε. Η κυβέρνηση είπε «θα σας δώσουμε αυτό, αυτό κι αυτό,και μετά είναι δικό σας θέμα τι θα κάνετε». Και οι ίδιοι απάντησαν στην κυβέρνηση «πολύ καλά, μην παρεμβαίνετε στη δουλειά μας». Το τι κάνεις λοιπόν είναι εξίσου σημαντικό με το τι δεν κάνεις. 

Το ότι η Κύπρος είναι μέλος της ΕΕ πόσο σημαντικό είναι;

Πάρα πολύ σημαντικό. Γιατί πλέον έχεις όλα αυτά που ρυθμίζουν την Ευρωπαϊκή Ένωση δίπλα σου. Γιατί εμείς ως Ισραήλ είμαστε μακριά αλλά είμαστε ξένοι, ενώ εσείς είστε εξίσου μακριά, αλλά ένας εξ αυτών. Άρα όλες αυτές οι ρυθμίσεις της ΕΕ είναι μέσα στην Κύπρο και εμείς μπορούμε να κερδίσουμε από αυτό. 

Εάν δεν υπήρχε το Βrexit θα σας έλεγα να το ξεχάσετε, γιατί οι ισραηλινές εταιρείες θα πήγαιναν απευθείας στο Λονδίνο. Τώρα όμως μπορεί να έρθουν εδώ στην Κύπρο και απ’ εδώ να προωθήσουν τα προϊόντα τους σ’ όλη την Ευρώπη. Το ίδιο μπορεί να γίνει με εταιρείες από την Κίνα, την Ινδία, τη Σιγκαπούρη. 

ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ…

Ο καθηγητής Γιουτζίν Κάντελ (Eugene Kandel) γεννήθηκε στη Μόσχα το 1959. Είναι Ισραηλινός οικονομολόγος, διευθύνων σύμβουλος του οργανισμού Start-Up Nation Central και καθηγητής Χρηματοοικονομικών στο Εβραϊκό Πανεπιστήμιο της Ιερουσαλήμ.

Μεταξύ των ετών 2009–2015 υπηρέτησε ως επικεφαλής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου στο γραφείο του Πρωθυπουργού και οικονομικός σύμβουλος του Πρωθυπουργού, παίζοντας κεντρικό ρόλο σε όλες τις σημαντικές οικονομικές αποφάσεις που είχαν ληφθεί τη συγκεκριμένη περίοδο. 

Προηγουμένως ήταν σύμβουλος σε κυβερνήσεις, οργανισμούς, επιχειρήσεις και μη κυβερνητικές οργανώσεις, εργάστηκε στο Αντιμονοπωλιακό Δικαστήριο του Ισραήλ και προήδρευσε επενδυτικών επιτροπών συνταξιοδοτικών ταμείων. 

Η επιστημονική του εμπειρογνωμοσύνη επικεντρώνεται στις χρηματοπιστωτικές αγορές και χρηματοοικονομικές διαμεσολαβήσεις. Η έρευνά του δημοσιεύτηκε στις κορυφαίες χρηματοοικονομικές περιοδικές εκδόσεις διεθνώς. 
 

 

  Aνδρέας Πιμπίσιης   
Σχολιάστε την Είδηση

Τα σχόλια εκφράζουν ΜΟΝΟ τις απόψεις των χρηστών που τις δημοσιεύουν, τις οποίες και δεν υιοθετεί το philenews.com. Προσβλητικά σχόλια θα διαγράφονται.