To Top
21:17 Σάββατο
23 Ιουνίου 2018
Επόμενο
Προηγούμενο
Λία Χαράκη: Μια καλή παράσταση είναι ένας υποκειμενικός συντονισμός
ΑΡΧΙΚΗΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Λία Χαράκη: Μια καλή παράσταση είναι ένας υποκειμενικός...
  28 Φεβρουαρίου 2018, 10:00 πμ  

Το σύμπαν μιας δημιουργού που εξελίσσει την πορεία της μέσα από την καλύτερη κάθε φορά εκδοχή του εαυτού της. Κάτι που αυτή τη χρονιά μεταφράζεται σε άλλη μια συμμετοχή της στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου και σε ένα νέο έργο της στην Πλατφόρμα Σύγχρονου Χορού.

Από τη Χριστίνα Σκορδή

Όταν σχημάτισα τον αριθμό της, είχα κατά νου να μιλήσουμε για την πρεμιέρα της στην Πλατφόρμα Χορού. Και τη συμμετοχή της στο εμβληματικό για τον σύγχρονο χορό στην Κύπρο «Evergreen» όπου μαζί με τον Χριστόδουλο Παναγιώτου θα παρουσιάσουν μέσα από προβολές αυτή την πρώτη τους, πριν 15 χρόνια συνεργασία. Την πέτυχα στην Αθήνα. Ήταν η μέρα της επίσημης παρουσίασης του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου κι ήταν εκεί, στην ανακοίνωσή του, η οποία μάλιστα σηματοδοτούσε την τρίτη συμμετοχή της με την ομάδα της, pelma.Lia Haraki (2009 Party Animals και 2014 Tune In και The Shape of Necessity). Μια συμμετοχή κάτω από τον τίτλο Performance Shop που ανοίγει –για να προσφέρει τι άλλο; Παραστάσεις, στο κέντρο της ελληνικής πρωτεύουσας.

«Συντονιστήκαμε» θα μου πει. Κρατάω τη λέξη που χρησιμοποιεί, γιατί όπως θα αποδείξει στην πορεία της κουβέντας μας «συντονισμός» για τη Λία Χαράκη είναι κάτι περισσότερο από μια απλή ρύθμιση. 

Γιατί λοιπόν συντονιστήκαμε; Γιατί φέτος νιώθω πως είναι ένας υπέροχος χρόνος για μένα και την ομάδα μου. Αν και το στοιχείο της περιοδείας στη δουλειά μου υπήρξε έντονο όλα αυτά τα χρόνια, νιώθω πως στη συγκεκριμένη χρονιά γίνεται ένα πολύ ωραίο άνοιγμα μέσα από το Performance Shop, το πρότζεκτ που θα φιλοξενηθεί στο Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου, με την υποστήριξη των Πολιτιστικών Υπηρεσιών και που θα δώσει τη δυνατότητα να χωρέσουν σ’ ένα πλαίσιο πολλοί καλλιτέχνες. Είμαι ιδιαίτερα χαρούμενη που ανοίγει αυτό το κατάστημα εκτός Κύπρου (μετά τη Λευκωσία και τη Λεμεσό) και ιδιαίτερα στην Αθήνα. Σκοπός του είναι να ταξιδεύει σε χώρες και να δουλεύει κάθε φορά με ντόπιους καλλιτέχνες. 

Σ’ αυτό το κατάστημα παραστάσεων λοιπόν τι θα δούμε στην Αθήνα; Πρόκειται για ένα pop-up κατάστημα που θα λειτουργεί σε εμπορικό δρόμο της Αθήνας για ένα μήνα με ωράριο καταστημάτων, αλλά και με βραδινές παραστάσεις. Οι θεατές/περαστικοί θα έχουν τη δυνατότητα να παρακολουθούν, να συμμετέχουν ή ακόμα και να παραγγείλουν μια παράσταση. Οι παραστάσεις του θα χωρίζονται σε τέσσερις ενότητες: οn display (στη βιτρίνα), συμμετοχικές παραστάσεις (που μπορεί ο περαστικός να διαλέξει από τον κατάλογο του καταστήματος), έργα για μικρό χώρο και περιορισμένο αριθμό θεατών, καθώς και εργαστήρια διαφόρων μεθοδολογιών δημιουργίας των φιλοξενούμενων καλλιτεχνών. Θα συμπεριληφθούν και δύο δικά μου έργα που παρουσιάστηκαν στο The Performance Shop 2015: Ο ενεργός θεατής, με πρωταγωνιστή τον ηθοποιό Μάριο Ιωάννου και SKIN με τους περφόρμερ Αριάννα Μαρκουλίδη και Πέτρο Κονναρή. 

Ένα pop-up κατάστημα παραστάσεων λοιπόν. Τι κρύβεται πίσω απ’ αυτό; Η φιλοσοφία έχει να κάνει με το γεγονός πως η τέχνη μπορεί να πάει στον πολίτη παρά ο πολίτης στην τέχνη. Mας ενδιαφέρει o τρόπος με τον οποίο ο ανυποψίαστος περαστικός μπορεί να έχει άμεση επαφή με την τέχνη του performance μέσα από ένα πλαίσιο που αναγνωρίζει -όπως ένα κατάστημα και να γίνει ενεργός και συμμέτοχος, αναλαμβάνοντας την ευθύνη της επιλογής της παράστασης που θα πραγματοποιηθεί. Όπως κάποτε η τέχνη προέκυπτε μέσα από την καθημερινότητα, έτσι σήμερα μπορεί να συνδεθεί με αυτήν μέσα από ένα χώρο της καθημερινής ζωής, ένα κατάστημα.  Επίσης το πλαίσιο «κατάστημα» μας προκαλεί να θέσουμε ερωτήματα γύρω από τη σχέση της τέχνης και της καταναλωτικής κοινωνίας: Κατά πόσο ένα έργο τέχνης χωρίς αξία χρήσης μπορεί να λειτουργήσει ως προϊόν; Πώς σχετίζεται το εφήμερο με το αναγκαίο; Πώς η εμπειρία μιας παράστασης μπορεί να λειτουργήσει ως επένδυση, και πολλά άλλα. Ερωτήματα που μπορεί να βοηθήσουν και τους καλλιτέχνες οι οποίοι θα συμμετέχουν να βρουν ενδιαφέροντες λύσεις και νέους τρόπους σκέψης. Βλέποντας τη δική μου πορεία, εκεί που δεν είχα απαντήσεις είναι εκεί που πήγαινα πιο βαθιά. Γιατί έσκαβα για να τις βρω.

Πώς θα αντιδράσει ένας θεατής, από τη μέχρι τώρα εμπειρία σου σ’ ένα τέτοιο κατάστημα; Από τη μέχρι τώρα εμπειρία μας, οι περισσότεροι μπαίνουν λυγισμένοι από την καθημερινότητα και βγαίνουν χαρούμενοι, με την έννοια του ότι βρίσκονται «λίγο πιο κοντά στη πραγματική τους φύση». Αυτή τη φύση που όλοι κρύβουμε μέσα μας και που έχει να κάνει με την ελευθερία της έκφρασης, την επικοινωνία  και την ελεύθερη βούληση. Μέσα από την εμπειρία μιας παράστασης ίσως ένας θεατής αναγνωρίσει κάποιο σύμπαν που του θυμίζει λίγο το δικό του ή ακόμη την προοπτική του δικού του εαυτού. Μέχρι στιγμής πάντως οι αντιδράσεις και τα συναισθήματα του κόσμου είναι τέτοια που με έκαναν να πιστέψω πως η τέχνη είναι λειτούργημα. Και το πιο σημαντικό που κάνει είναι να δημιουργεί κοινότητες. Αυτό είναι ιδιαίτερα απαραίτητο σε μία εποχή απομόνωσης και της αδυναμίας που συνεπάγεται. Η τέχνη ενώνει και άρα ενδυναμώνει. Ίσως να θεωρείται και επικίνδυνη για τους μεγάλους της γης που μας διοικούν και μας θέλουν απομονωμένους. 

Μέσα από ποια δική σου διαδρομή έφτασες σ’ αυτή την ιδέα; Το Performance Shop ήρθε σε μια δύσκολη χρονιά για όλους, το 2014.  Τότε είχα βρεθεί σε αδιέξοδο για το πώς θα ζήσω εμένα και τα παιδιά μου. Δεν είμαι αχάριστη, ξέρω πως η πορεία μου έχει αναγνωριστεί στην Κύπρο και το εξωτερικό, αλλά είχα πει πολλά όχι κι έπρεπε να αποφασίσω πως θα συνέχιζα. Κυρίως στην ασφάλεια του μισθού μου. Ήμουν σίγουρη ότι δεν ήθελα να κάνω μια άσχετη δουλειά, άσχετη προς εμένα και την τέχνη, από αυτές που κατά κανόνα αναγνωρίζει η κοινωνία ως απαραίτητες. Είπα τότε στον εαυτό μου: «Θα βγω στο δρόμο και θα προσφέρω στην κοινωνία αυτό που ξέρω να κάνω: τις παραστάσεις μου».  Συνέπεσε τότε να δω το ανοιχτό κάλεσμα στο Pop-Up Festival / NiMAC της Λευκωσίας, στο πλαίσιο του οποίου καταστήματα κλειστά, λόγω της κρίσης, παραχωρούνταν σε καλλιτέχνες για να τα αξιοποιήσουν όπως ήθελαν. Έκανα αίτηση και κάλεσα κι άλλους καλλιτέχνες. Το The Performance Shop τελικά χωρούσε πολλούς.

Ρίσκαρες τότε. Είναι κάτι που συνεχίζεις να κάνεις; Ξέρεις σ’ αυτό που κάνω δεν πιστεύω πως υπάρχει ρίσκο. Αυτό που κάνω είναι η πορεία της ψυχής μου που είναι σε εξέλιξη. Είναι ένας συντονισμός με το τι νομίζω είναι η καλύτερη εκδοχή του εαυτού μου κάθε φορά. Ρίσκο θα ήταν αν δεν με άκουγα. 

Συντονίζονται μαζί σου οι θεατές Λία; Μαζί μου δεν είναι το ζητούμενο να συντονιστούν, με το έργο μου φαντάζομαι εννοείς και η απάντηση είναι κάποιοι ναι και κάποιοι όχι. Αυτό που με χαροποιεί είναι ότι συνήθως οι αντιδράσεις είναι ακραίες. Κάποιοι λατρεύουν τη δουλειά και άλλοι φεύγουν επιδεικτικά από το θέατρο την ώρα της παράστασης. Το να άρεσε η δουλειά σε όλους θα ήταν για μένα δείγμα μετριότητας και σίγουρης συνταγής. Το πώς διαδρά η τέχνη και τι απήχηση έχει εξαρτάται απ’ τον κάθε θεατή ξεχωριστά.  Επίσης το κοινό διαφέρει από χώρα σε χώρα. Μιλώντας για την Κύπρο, το σίγουρο είναι πως δεν ξέρουν τι θα δουν όταν έρχονται σε παραστάσεις μου. Δεν είναι άλλωστε λαχείο να πας σε παράσταση σύγχρονης τέχνης; Νομίζω με όσο λιγότερες προσδοκίες έρθει κανείς στο θέατρο τόσο πιο πολλές  πιθανότητες έχει η βραδιά να είναι ενδιαφέρουσα. 

Το έχεις εκπλήξει όμως το κοινό σου, αρκετές φορές… Δεν είναι πρόθεσή μου να το εκπλήξω. Πάρε για παράδειγμα την περσινή Πλατφόρμα Χορού. Είχα καταλήξει πως η χορογραφία μου έπρεπε να είναι ηχητική. Κάποιοι εκτίμησαν το γεγονός πως έμεινα πιστή στην έρευνά μου. Αλλά αυτό που έκανα να μην φαίνονται δηλαδή τα σώματα των χορευτών παρά μόνο να ακούγονται, εκνεύρισε τους περισσότερους.  

Δεν σε ενοχλεί αυτό; Λυπάμαι που εκνευρίστηκαν και ένιωσαν ίσως ότι έχασαν το χρόνο τους αλλά δεν το συνδέω με προσωπική μου ευθύνη γιατί έτσι έπρεπε να είναι το έργο. Ευθύνη μου είναι να είμαι πιστή στην έρευνα και τη δημιουργία όχι στην καλοπέραση του κοινού μου. Το πώς θα δει ο κόσμος εξάλλου μια παράσταση έχει να κάνει με το που βρίσκεται. Αν ανταποκρίνεται το σύμπαν τους με αυτό που προτείνει το έργο με οποιοδήποτε τρόπο. Μια καλή παράσταση δεν είναι τίποτα άλλο από ένας υποκειμενικός συντονισμός. 

Θα συνεχίσεις να κάνεις παραστάσεις; Προς το παρόν ναι, με ενδιαφέρει ακόμα αυτό που κάνω. Και δεν το λέω πια χορό… μιας και η δουλειά μου παίρνει διάφορές μορφές.

Αλλά πώς; Λέω πως είμαι σύγχρονη καλλιτέχνης με εργαλείο το σώμα.  

Τι σε ενδιαφέρει πέρα από το σώμα; Ο άνθρωπος. Και το τι σημαίνει κίνηση. Γιατί η κίνηση είναι συγγενική λέξη με τη συγκίνηση. Επίσης η κίνηση είναι ο τρόπος να υπάρχουμε ζωντανοί. 

Σ’ αυτή την Πλατφόρμα το θέμα του έργου σου έχει να κάνει με τις μεταθανάτιες εμπειρίες…  Μ’ ενδιαφέρει πολύ το πεδίο του μεταφυσικού. Με το NLE (Near Life Experiene), που είναι ο τίτλος του νέου μου έργου έχω μελετήσει μαρτυρίες ανθρώπων που έχουν πεθάνει για μικρό χρονικό διάστημα και έχουν επιστρέψει πίσω στη ζωή. Το συγκεκριμένο έργο έχει να κάνει με το ότι τελικά ο θάνατος είναι η απόλυτη θεατρική πράξη γιατί είναι το άκρον άωτον της μεταμόρφωσης. 

Οι μεταφυσικές αναζητήσεις σου σε έχουν οδηγήσει σε κάποια συμπεράσματα; Ότι η δική μου εργασία σε αυτή τη ζωή είναι να ενσωματώνω το άυλο μέσα από το υλικό. Αυτό με ενδιαφέρει. Άρα ο μόνος τρόπος πραγματικής επικοινωνίας με τον θεατή μου δεν είναι μέσα από το μυαλό, αλλά μέσα από την καρδιά ή αλλιώς την ενέργεια. Γι’ αυτό αν δεν είμαι εγώ συνεπής με τη δική μου ψυχή δεν μπορώ να επικοινωνήσω με άλλες.  

Μέσα σε αυτή την πορεία 15 χρόνων περίμενες να φτάσεις εδώ;  Είμαι ευγνώμων προς τη ζωή που δεν με αφήνει να επαναπαυτώ. Κάθε φορά που αρχίζω ένα έργο είναι σαν να δεν έχω ξανακάνει αυτή τη δουλειά. Σίγουρα δεν νιώθω πως έχω φτάσει κάπου. Αλλά αν για μια στιγμή σκεφτώ πού έχω φτάσει, θα έλεγα στην αρχή της ουσίας. Νομίζω τώρα ξεκινώ πραγματικά. 

Ένιωσες κάποια στιγμή πώς μεγαλώνεις; Ναι, το ένιωσα φέτος πολύ. Νιώθω πολύ πιο ελαφριά την ενέργειά μου ξαφνικά, αφού έχω αφαιρέσει από πάνω μου στρώματα που δεν ήταν δικά μου, αλλά προβολές της κοινωνίας. Ζω πια με πολύ πιο λίγες ενοχές και πολύ λίγα υλικά αγαθά. Νοιώθω πολύ πιο κοντά στην ψυχή μου παρά στα 20 μου. Κι όλη αυτή η διαδρομή εμπερικλείει μια σοφία, ξέροντας όμως ότι έχω πολλά ακόμη να μάθω. Τέτοια συμπεράσματα χρειάζονται χρόνο. Αυτό όλο όμως με κάνει να νιώθω όμορφα. Νιώθω αγάπη και σεβασμό για τον κόσμο που έχει δουλέψει με τον εαυτό του. Που είναι υπεύθυνος για την ενέργειά του. Δεν έχω υπομονή και ανοχή με κόσμο που πετάει ενεργειακά σκουπίδια.

Ποια συμβουλή δίνεις στα παιδιά σου; Προσπαθώ πολύ να τους απενοχοποιώ. Είναι τόσες οι ενοχές που έρχονται από παντού, από το σχολείο, τα κοινωνικά πρέπει, που νιώθω πως η δουλειά μου είναι να τους θυμίζω τι είναι ελευθερία. Μπορούν να κάνουν ό,τι θέλουν φτάνει να μην ενοχλούν τον δίπλα. Καμία επίκριση στους άλλους λοιπόν. Και είμαι πολύ αυστηρή σ’ αυτό.

Στους φοιτητές σου τι λες; Κάνω πολλή δουλειά στο να τους θυμίζω γιατί κάνουν χορό. Πως το σώμα τους είναι το εργαλείο τους για να μπορούν να ενσωματώνουν τις δημιουργικές τους επιθυμίες και όχι ο υπηρέτης της τεχνικής. Προσπαθώ να τους δείχνω καθρέφτη του πόσα είναι και δεν το ξέρουν ακόμη.

Και στον εαυτό σου; Του θυμίζω να λέει ευχαριστώ και να απολαμβάνει το σώμα του. 
 
Info: H Λία Χαράκη εμφανίζεται στην Πλατφόρμα Σύγχρονου Χορού στις 3/3, 20:30 , με το NLE (Near Life Experience) 20’. Στις 2 και 3/3 στο Mνημείο Πλατείας Ηρώων μαζί με τον Χριστόδουλο Παναγιώτου ξαναθυμούνται την πρώτη τους συνεργασία, το «Evergreen».  

Το Performance Shop ανοίγει στις 15 Ιουνίου με 15 Ιουλίου στην Αθήνα. Πληροφορίες www.theperformanceshop.org liaharaki.com

  Στέλιος Καλλινίκου   
Σχολιάστε την Είδηση

Τα σχόλια εκφράζουν ΜΟΝΟ τις απόψεις των χρηστών που τις δημοσιεύουν, τις οποίες και δεν υιοθετεί το philenews.com. Προσβλητικά σχόλια θα διαγράφονται.