Το καλοκαίρι του 2021 μπήκαμε σε ένα κοινωνικό διάλογο με βαριά ατζέντα και ψηλούς στόχους. Υπουργείο Εργασίας, ΟΕΒ και Συντεχνίες, με μακρά παράδοση υγιούς και παραγωγικής διαβούλευσης, συμφωνήσαμε ότι θα συζητήσουμε τις προκλήσεις του σήμερα και του αύριο, με μόνη επιδίωξη την επίτευξη κοινωνικής συμφωνίας που θα υπηρετεί τον τόπο συνολικά: τις επιχειρήσεις, τους εργαζόμενους και την εθνική οικονομία.
Βασικό επιχείρημα της άποψης υπέρ της νομοθέτησης Εθνικού Κατώτατου Μισθού (ΕΚΜ), είναι ότι πρέπει να κάνουμε κι εμείς ό,τι κάνει η υπόλοιπη Ευρώπη, αφού με εξαίρεση την Κύπρο και πέντε άλλες χώρες, όλα τα άλλα Κράτη Μέλη της ΕΕ έχουν ΕΚΜ. Και υποδεικνύει η άποψη αυτή, ότι πρέπει να γίνουμε κι εμείς Ευρώπη.
Χρησιμοποιώντας τη ναυαρχίδα των επιχειρημάτων της άποψης αυτής, η ΟΕΒ αντιτείνει το αυτονόητο: Αν θα γίνουμε Ευρώπη, πρέπει να γίνουμε σε όλα. Και στο θέμα της Αυτόματης Τιμαριθμικής Αναπροσαρμογής (ΑΤΑ). Όλες οι ευρωπαϊκές χώρες εφάρμοσαν επί δεκαετίες την ΑΤΑ και όλες την κατήργησαν. Όλες, εκτός της Κύπρου και της Μάλτας. Στη συντριπτική πλειοψηφία δε των χωρών, η κατάργηση έγινε με συνδικαλιστική συναίνεση και κοινωνική ειρήνη, αφού όλοι αποδέχτηκαν τα επιστημονικά ευρήματα: Η ΑΤΑ διαβρώνει την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας και ανατροφοδοτεί τον πληθωρισμό.
Κατά συνέπεια, για την ΟΕΒ είναι αδιανόητη η εισαγωγή ΕΚΜ χωρίς ταυτόχρονη κατάργηση της ΑΤΑ. Μισός Ευρωπαίος δεν γίνεται. Ή και στα δύο ή σε κανένα.
Με την προϋπόθεση αυτή και για χάρη της κοινωνικής συνεννόησης, η ΟΕΒ εγκατέλειψε την πάγια θέση της εναντίον της νομοθέτησης εθνικού κατώτατου μισθού. Παρά την πεποίθησή της ότι ο καθορισμός μισθών διά νόμου δυνητικά διαβρώνει την ευελιξία και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας, η Εργοδοτική Οργάνωση του τόπου έκανε τη μεγάλη υπέρβαση. Αποδεχτήκαμε ότι υπό τις περιστάσεις πρέπει να συμμετέχουμε στη διαπραγμάτευση του ζητήματος, για να βεβαιωθούμε ότι η όποια ρύθμιση να περιέχει αποτελεσματικές δικλείδες ασφαλείας. Γιατί, χωρίς τα αναγκαία εχέγγυα, ο καθορισμός εθνικού κατώτατου μισθού μπορεί εν δυνάμει να βλάψει ανεπανόρθωτα όχι μόνο τις επιχειρήσεις αλλά και αυτούς που επιδιώκει να προστατέψει – τους εργαζόμενους.
Η μετατροπή του συστήματος καθορισμού των μισθών εισδοχής σε ολόκληρη την οικονομία από εθελοντικό σε υποχρεωτικό δεν είναι απλή ή συνήθης μετάβαση από ένα σημείο σε άλλο, αλλά συνιστά θεμελιώδη μετασχηματισμό του συστήματος εργασιακών σχέσεων της χώρας. Ενός συστήματος με το οποίο οι μισθοί πρόσληψης στα διάφορα επαγγέλματα καθορίζονται με τρόπο εθελοντικό και μη νομικά δεσμευτικό, μέσα από τις ελεύθερες συλλογικές διαπραγματεύσεις και τν συνομολόγηση συλλογικών συμβάσεων εργασίας, με συνυπολογισμό των πραγματικοτήτων και των δυνατοτήτων κάθε επιχείρησης χωριστά ή κάθε κλάδου οικονομικής δραστηριότητας. Αλλάζουμε ένα σύστημα το οποίο αποτέλεσε σε όλες τις μεγάλες κρίσεις, το βασικό εργαλείο γρήγορης ανάκαμψης και επιστροφής σε συνθήκες ανάπτυξης.
Βασικό μέτρο στην Κύπρο, στην Ευρώπη και διεθνώς για καθορισμό Κατώτατου Μισθού είναι ο Εθνικός Διάμεσος Μισθός της χώρας. Πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι στη χώρα μας, μέσω Διατάγματος της Υπουργού Εργασίας, καθορίζονται οι ελάχιστοι μισθοί για εννέα επαγγέλματα, κατ’ εξουσιοδότηση ενός απηρχαιωμένου Νόμου της αποικιοκρατίας του 1941! Αμέσως μετά την ανάληψη των καθηκόντων της, η Κυβέρνηση Τάσσου Παπαδόπουλου, στις 7 Μαΐου 2003 αποφάσισε ότι ο μισθός που προβλεπόταν από το Διάταγμα του Υπουργού Εργασίας (για μόλις έξι επαγγέλματα τότε), θα αυξηθεί για να ανέλθει από το 44% που ήταν το 2003, στο 50% του Εθνικού Διάμεσου, σταδιακά μέχρι το 2008. Δηλαδή, για τη νομοθετική αύξηση των ελάχιστων μισθών μιας χούφτας επαγγελμάτων με ανεπαίσθητη επίπτωση επί της εθνικής οικονομίας, η Πολιτεία προχώρησε με σύνεση και σωφροσύνη. Η ΟΕΒ θεωρεί δεδομένο ότι τώρα που η απόπειρα είναι να καθοριστεί νομοθετικά ελάχιστος μισθός για όλα τα επαγγέλματα, η Πολιτεία θα προχωρήσει με ανάλογη μέριμνα και επιστημονικότητα για το καλό της οικονομίας του τόπου.
Εξάλλου, το επιτελείο του Τμήματος Εργασιακών Σχέσεων της ΟΕΒ έχει ερευνήσει σε βάθος και έχει εξασφαλίσει στοιχεία για είκοσι ευρωπαϊκές χώρες, τα οποία και θα καταθέσει στον διάλογο. Σε όλες τις περιπτώσεις, χωρίς καμία εξαίρεση, οι χώρες έθεσαν στόχους τους οποίους υλοποιούν σταδιακά: Αρχίζουν με ένα εύλογο ποσοστό του Εθνικού Διάμεσου Μισθού και μετά από χρόνια σταδιακής αύξησης, επιτυγχάνουν τον τιθέμενο στόχο που ο Εθνικός Κατώτατος Μισθός κυμαίνεται τελικά κάπου πέριξ του 45-55% και σε ελάχιστες περιπτώσεις ανέρχεται στο 60% του Εθνικού Διάμεσου Μισθού.
Κρίσιμο επίσης στοιχείο για την εισαγωγή ΕΚΜ είναι η επίτευξη συμφωνίας για τον μηχανισμό αναθεώρησης του, στον οποίο πρέπει να περιλαμβάνεται η δυνατότητα γρήγορης προσωρινής προσαρμογής προς τα κάτω, σε συνθήκες οικονομικής κρίσης ή έκτακτης ανάγκης, προκειμένου να διασωθούν επιχειρήσεις και θέσεις εργασίας. Η εμπειρία της κρίσης του 2011-2014 μάς έχει δώσει πλούσιες εμπειρίες και διδάγματα που πρέπει να αξιοποιήσουμε.
Σε κάθε περίπτωση, η ΟΕΒ μπαίνει στον διάλογο με σειρά από υποθέσεις εργασίας και με εναλλακτικά σενάρια, έτοιμη να διαπραγματευτεί επιστημονικά και καλόπιστα, για το κοινό καλό, την εισαγωγή ΕΚΜ, με την ταυτόχρονη κατάργηση της ΑΤΑ.
* Γενικός διευθυντής ΟΕΒ
