To Top
Επόμενο
Προηγούμενο
Ανδρούλλα Χριστοφίδου - Henriques: Οι σωματέμποροι είναι κατά συρροήν δολοφόνοι ψυχών
ΑΡΧΙΚΗSTAYING INΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ • Ανδρούλλα Χριστοφίδου - Henriques: Οι σωματέμποροι είναι κατά...
Τελευταία Ενημέρωση: 17 Φεβρουαρίου 2020, 10:45 πμ
Αφοσιωμένη στην καταπολέμηση της εμπορίας προσώπων, η πρόεδρος της οργάνωσης Stop Trafficking, Ανδρούλλα Χριστοφίδου - Henriques, έχει μια αφοπλιστική απάντηση στο ερώτημα γιατί συνεχίζει έναν τόσο άνισο αγώνα: «Για να μην ντρέπομαι που ζω». 
 
Η Κύπρος υπήρξε για πολλές δεκαετίες ένα κράτος σωματέμπορος. Παραδίδοντας τις βίζες για «καλλιτέχνιδες», γέμιζε τα καμπαρέ με χορεύτριες που εξωθούνταν στην πορνεία, εκπαιδεύοντας την κοινωνία στην αποδοχή της σεξουαλικής εκμετάλλευσης γυναικών. Η βίζα καταργήθηκε πριν από 11 χρόνια, τα καμπαρέ στην πλειοψηφία τους έκλεισαν και η εποχή που διαφημίζονταν ακόμη και happy hour για νεαρά αγόρια, με το χρήμα να ρέει άφθονο προς το οργανωμένο έγκλημα, έχουν περάσει. Ή μάλλον, όχι ακριβώς. Μπορεί να έφυγε η επίσημη σφραγίδα του κράτους, αλλά οι μπίζινες συνεχίζονται κανονικά.

- Τι έχει αλλάξει επί της ουσίας στην εμπορία προσώπων την τελευταία δεκαετία; Όταν καταργήθηκαν οι βίζες και έκλεισαν μαζικά τα κυπριακά καμπαρέ, υπήρξε μια ύφεση στο φαινόμενο. Ήταν μια περίοδος χάριτος, όπως αποδείχθηκε, μέχρι τα κυκλώματα να ανασυνταχθούν και να βρουν νέους τρόπους εκμετάλλευσης. Όσες και όσοι βιαστήκαμε να πανηγυρίσουμε πήραμε μία σκληρή απάντηση μέσα στα επόμενα χρόνια. Σήμερα η πορνεία συνεχίζεται σε διαμερίσματα, ακόμη πιο αθέατη και σε πολύ σκληρές συνθήκες κακοποίησης. Ο έλεγχος είναι αδύνατος και το ξέρουν καλά οι σωματέμποροι. Πρόσφατα είχαμε και τέσσερα κρούσματα γυναικών με HIV. Τα κυκλώματα συνδέονται κυρίως με τη Ρουμανία και τη Βουλγαρία σε συνεργασία φυσικά με Κύπριους. Εκτός από τα διαμερίσματα το σωματεμπόριο γίνεται και σε μπυραρίες με γυναίκες κυρίως από την Ουκρανία οι οποίες έρχονται για τρεις μήνες με τουριστική βίζα. Εκεί ο εξαναγκασμός δεν είναι όπως στα διαμερίσματα που τις έχουν κλειδωμένες, αλλά χρησιμοποιούν το άλλο: «σε έφερα, μου χρωστάς λεφτά, για να εξοφλήσεις πρέπει να πηγαίνεις με πελάτες». 
 
- Η εμπορία προσώπων στηρίζεται στη ζήτηση. Τι έχετε να πείτε για την ευθύνη του πελάτη που συντηρεί αυτό το οργανωμένο έγκλημα; Μετά από τόσα χρόνια που προσπαθούμε να πολεμήσουμε αυτό το πρόβλημα, τίθεται το ερώτημα γιατί δεν έχουμε καταφέρει να το χτυπήσουμε. Η απάντηση είναι η ζήτηση. Υπάρχει τεράστια ζήτηση και όσο αυτή παραμένει στα ύψη, τα κυκλώματα θα φροντίζουν να υπάρχει «εμπόρευμα» για να την ικανοποιήσουν. Και παρατηρούμε σε χώρες όπου υπάρχει μια κουλτούρα που θεωρεί το αγοραίο σεξ παράδοση και έχει μια βαθιά αποδοχή από την κοινωνία, να υπάρχει ακόμη μεγαλύτερη ζήτηση άρα περισσότερο trafficking. Η Κύπρος δυστυχώς συγκαταλέγεται σε αυτές τις χώρες. 

- Είναι θέμα μιας νοοτροπίας λέτε; Στα μεταπολεμικά χρόνια οι άντρες πήγαιναν στις πόρνες για να επιβεβαιώσουν τον ανδρισμό τους. Οι πατεράδες έπαιρναν τους γιους τους στους οίκους ανοχής για να είναι σίγουροι ότι δεν θα γίνουν ομοφυλόφιλοι και ότι «λειτουργούν» κανονικά. Ήταν τρομερός ο φόβος που είχε η ανδροκρατούμενη κοινωνία για τον ανδρισμό των αγοριών. Δεν είμαι σίγουρη ότι αυτό έχει εκλείψει ακόμη στις μέρες μας. Στη Λεμεσό, την εποχή που τα καμπαρέ ήταν στις δόξες τους, υπήρχε ένα συγκεκριμένο που διαφήμιζε έμπειρες γυναίκες από τη Ρωσία για να δείξουν στα αγόρια τι είναι το σεξ. Και υπήρχαν μητέρες και πατεράδες που έπαιρναν τα παιδιά τους 14-15 χρονών για να μυηθούν. Δεν μιλάμε για άλλες εποχές, μιλάμε πριν από δέκα-δεκαπέντε χρόνια. Εξωφρενικά πράγματα.

- Ποιο θα λέγατε πως είναι το προφίλ του πελάτη της πορνείας σήμερα; Από τις μαρτυρίες των ίδιων των γυναικών, έχω καταλήξει ότι οι πελάτες χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: οι πρώτοι είναι αυτοί που λέμε παραδοσιακοί. Μάλιστα ορισμένοι από αυτούς αν καταλάβουν ότι η γυναίκα δεν είναι εκεί με τη θέλησή της, μπορεί και να κινηθούν για να τη βοηθήσουν να ξεφύγει. Η δεύτερη κατηγορία πελατών είναι οι βιαστές. Είναι άντρες που μισούν τις γυναίκες και πιστεύουν ότι έχουν το δικαίωμα να ασκήσουν πάνω τους βία. Θεωρούν ότι η γυναίκα είναι κατώτερη και τα λεφτά τούς δίνουν το δικαίωμα να κάνουν το κέφι τους είτε θέλει είτε δεν θέλει. Θυμάμαι μία κοπέλα που μου είχε πει «μισώ τον καπαρετζή αλλά πιο πολύ μισώ τους πελάτες, γιατί όταν τους ζητούσα βοήθεια για να ξεφύγω μου απαντούσαν εγώ πλήρωσα και θα κάνω ό,τι θέλω». Αυτοί οι άντρες ζουν ανάμεσά μας, μπορεί να είναι παντρεμένοι, με παιδιά και με εγγόνια. 

- Και ποια είναι η τρίτη κατηγορία πελατών; Οι βασανιστές. Αντλούν απόλαυση από το να κάνουν έναν άλλο άνθρωπο να υποφέρει. Αν χρησιμοποιούσαν μόνο μέρη του σώματός τους ίσως να μιλούσαμε για κάποια διαστροφή, αλλά όταν χρησιμοποιούν αντικείμενα; Απολαμβάνουν να κάνουν τη γυναίκα να υποφέρει. Ο Νίτσε έγραψε για την ηδονή του ανθρώπινου είδους όταν βασανίζει άλλους ανθρώπους. Όταν μιλάμε για τον βιασμό μίας γυναίκας από μία παρέα δώδεκα αρσενικών μιλάμε για σαδισμό. Μιλάμε για μίσος. Δεν ξέρω πώς θα ακουστεί αλλά πιστεύω ότι υπάρχει ένα ενδόμυχο μίσος στους άντρες προς τις γυναίκες. 

- Το λέτε ως ψυχολόγος αυτό ή μέσα από την εμπειρία σας στην οργάνωση; Το λέω μέσα από όλες μου τις εμπειρίες, χωρίς να μπορώ να το τεκμηριώσω με επιστημονικό τρόπο. Ο μακαρίτης ο Λάρσεν ο συγγραφέας της τριλογίας Millennium είχε ονομάσει το πρώτο βιβλίο της «Οι άντρες που μισούν τις γυναίκες». Ο εκδοτικός οίκος το βρήκε πολύ προκλητικό και του ζήτησε να το αλλάξει και το έκανε «Το Κορίτσι με το Τατουάζ». Το trafficking είναι μέρος της αντρικής βίας και του μίσους κατά των γυναικών. Αυτό το μίσος εκφράζεται ποικιλοτρόπως και έχει διάφορες διαβαθμίσεις. Ξεκινά από την υποτίμηση, την ειρωνεία, την περιφρόνηση και κλιμακώνεται μέχρι να φτάσει στη βία. Όλες τις μορφές βίας. Η ρίζα είναι η ίδια.

- Και ποια είναι η ρίζα αυτού του μίσους κατά τη γνώμη σας; Μία από τις κύριες πηγές του είναι η ανάγκη να επιβεβαιώσουν τον ανδρισμό τους. Και αυτή που μπορεί να τους τον επιβεβαιώσει είναι η γυναίκα. Αυτό τους βάζει σε μια ευάλωτη θέση απέναντί της. Έτσι ο άντρας ο δυνατός, ο σπουδαίος εξαρτάται από αυτό το αδύναμο και υποδεέστερο πλάσμα που λέγεται γυναίκα, για να τον κρίνει. Οι άντρες βασίζονται στη γυναίκα για να επιβεβαιώσει αυτό που η κοινωνία τους διδάσκει ότι είναι η αξία τους. Κι αυτό γεννά μία απέχθεια. 

- Είναι έμφυτη αυτή η ανάγκη σας να πολεμάτε την αδικία; Ήσασταν πάντα έτσι; Όλοι το έχουμε έμφυτο να πολεμάμε την αδικία. Είναι το πρώτο συναίσθημα που γεννιέται στον άνθρωπο. Γεννιόμαστε με αυτό τον μηχανισμό αλλά δυστυχώς μας μαθαίνουν να κοιμίζουμε αυτό το αίσθημα του δικαίου. Θυμάμαι την κόρη μου, όταν ήταν στην πρώτη του δημοτικού, που ήρθε μια μέρα και μου είπε «η δασκάλα μου είναι κακιά». Αντί να της πω «μη λες τέτοια πράγματα η δασκάλα σου είναι καλή και αγαπά όλα τα παιδιά», της έδωσα τον λόγο για να μου εξηγήσει. Και όντως η δασκάλα είχε βάλει τις φωνές σε ένα παιδάκι που έριξε το ποτήρι του κατά λάθος. Ήταν άδικο να του βάλει τις φωνές γιατί δεν το έκανε επίτηδες. Της είπα «έχεις δίκιο, ήταν κακιά». Τα παιδιά ξέρουν το άδικο. Εμείς φιμώνουμε αυτό το συναίσθημα.

- Πώς το φιμώνουμε κατά τη γνώμη σας; Ακούω συνέχεια την καραμέλα ότι «το σχολείο πρέπει να μάθει στα παιδιά να σκέφτονται». Τα παιδιά μια χαρά σκέφτονται δεν χρειάζονται κανένα να τα μάθει. Ο άνθρωπος γεννιέται σκεπτόμενος. Είναι σαν να λέμε θέλω να σε μάθω να αναπνέεις. Αυτό που κάνει το σχολείο είναι να ευνουχίζει τη σκέψη των παιδιών γιατί πρέπει να τα κάνει να σκέφτονται politically correct. Αν αφήναμε τα παιδιά να σκέφτονται κάθε φορά χωρίς να τα διορθώνουμε όλη την ώρα και χωρίς να τους υπαγορεύουμε το δικό μας σωστό και λάθος θα είχαμε πολύ πιο ευτυχείς ανθρώπους και πολύ πιο χρήσιμους πολίτες.

- Πώς υπήρξατε εσείς ως παιδί; Όπως είπα και προηγουμένως, το να αγανακτεί κανείς με το άδικο είναι έμφυτο. Όπως έμφυτη είναι και η ευαισθησία του ανθρώπου. Θυμάμαι όταν ήμουν πολύ μικρή που στο σπίτι είχαμε αυτές τις παλιές παγίδες για τα ποντίκια. Ήταν ένας πολύ βάναυσος τρόπος παγίδευσης και θανάτου, γιατί αφού το ποντίκι έμπαινε μέσα, έπρεπε να κουνήσεις την παγίδα που ήταν επενδυμένη με καρφιά για να το σκοτώσεις. Την πρώτη φορά που είδα κάτι τέτοιο έπαθα σοκ. Κι από τότε κάθε φορά που έβλεπα ποντίκι μέσα στην παγίδα έτρεχα να το ελευθερώσω. Μπορώ να σας πω ότι με διακατέχει μέχρι σήμερα ένα παρόμοιο συναίσθημα όταν σκέφτομαι όλες αυτές τις γυναίκες παγιδευμένες στα διαμερίσματα, τα καμπαρέ και τις μπυραρίες. Είναι πιασμένες μέσα σε μια φάκα και αργοπεθαίνουν ψυχικά. Γιατί όλοι αυτοί οι σωματέμποροι κατ’ εμένα είναι κατά συρροήν δολοφόνοι ψυχών.  

- Και έχετε παρακολουθήσει πάρα πολλούς από αυτούς να βγαίνουν χαμογελαστοί και αθωωμένοι από το δικαστήριο. Γιατί πέφτουν οι περισσότερες υποθέσεις εναντίον διακινητών; Αυτό υπήρξε για πολλά χρόνια μια μάστιγα… Όλες οι μάρτυρες κατηγορίας κρίνονταν αναξιόπιστες! Οι δίκες έμοιαζαν με κακοστημένες φάρσες. Οι δικηγόροι έκαναν τις γυναίκες σκουπίδια και οι δικαστές δεν επενέβαιναν ποτέ. Υπήρξε μία γυναίκα η οποία μετά από ομαδικό βιασμό και ακολούθως σοβαρή αιμορραγία μεταφέρθηκε σε ιδιωτική κλινική. Στο δικαστήριο όπου έγινε η δίκη του καπαρετζή που την εξέδιδε κρίθηκε αναξιόπιστη μάρτυρας γιατί δεν θυμόταν το όνομα της κλινικής! Κι ο μαστροπός αθωώθηκε. Θυμάμαι όταν πηγαίναμε για να παρακολουθήσουμε τις δίκες και να στηρίξουμε ηθικά τις μάρτυρες, οι δικηγόροι μάς έδειχναν και τους έλεγαν: «έφερες κι αυτές τις γριές κυρίες που σε πλήρωσαν για να καταθέσεις». Σε μία από αυτές τις δίκες, τον Μάιο του 2009, η γυναίκα κατέθεσε ότι πουλήθηκε δύο φορές στον ίδιο πελάτη και την είχαν στείλει στο σπίτι του. Εκεί την βασάνιζε επί τρεις ώρες. Η κοπέλα θυμόταν το σπίτι, το βρήκαμε και μετά την καταγγελία ο πελάτης αυτός εμφανίστηκε στο δικαστήριο. Στάθηκε αγέρωχος στην αίθουσα και είπε «μάλιστα κύριε δικαστά, αγοράζω συχνά γυναίκες από αυτό το καμπαρέ. Και ποιος κανονικός Κύπριος δεν αγοράζει γυναίκες;». Και μετά ψευδομαρτύρησε ότι δεν γνώριζε τη συγκεκριμένη γυναίκα. Τα έφερε έτσι η τύχη που έμαθα από γνωστή μου ότι μέχρι σήμερα ανησυχεί μήπως και αποκαλυφθεί ότι ψευδομαρτύρησε.

- Τώρα άλλαξαν πράγματα με τις δίκες; Τα τελευταία 2-3 χρόνια είχαμε κάποιες καταδίκες και ίσως αυτό αποδίδεται και στην πίεση της κοινής γνώμης. Βεβαίως, υπάρχει πάντα η διαφθορά και οι βαθιές ρίζες του οργανωμένου εγκλήματος. Ξέρετε, συγκρίνω τη διαφθορά με τη ρύπανση. Όταν υπάρχει λίγη ρύπανση μπορούμε να αναπνέουμε και να είμαστε ζωντανοί. Όταν τα επίπεδα της ρύπανσης φτάνουν σε πολύ υψηλά επίπεδα πεθαίνουμε από ασφυξία. Στην Κύπρο δυστυχώς είναι πολύ μεγάλη η διαφθορά και σε πολλούς τομείς. Αυτό που έγινε στην Αγία Νάπα που έπεισαν τη 19χρονη Βρετανίδα να αλλάξει την κατάθεσή της για να απαλλάξουν τους Ισραηλινούς, είναι εξωφρενικό. Για ποιο λόγο ένας αστυνομικός να ζητά από μια γυναίκα που κατήγγειλε τον βιασμό της συμπληρωματική κατάθεση και να την κρατά εφτά ώρες μόνη της, χωρίς δικηγόρο και χωρίς μεταφραστή. Ούτε ξέρουμε τι έγινε εκείνες τις ώρες. Ξέρουμε μόνο ότι άλλαξε κατάθεση.
 
- Γιατί συνεχίζετε αυτό τον σκληρό αγώνα; Κανείς δεν θα σας κατηγορούσε αν θέλατε να περάσετε ήρεμη το υπόλοιπο της ζωής σας. Μα για να μην ντρέπομαι που ζω. Αισθάνομαι κουρασμένη και μερικές φορές καταβεβλημένη από την εμπλοκή μου στο θέμα, αλλά πραγματικά δεν αισθάνομαι ότι έχω άλλη επιλογή. Στόχος μου είναι να υπάρξει μία ομάδα ανθρώπων που θα αναλάβει την οργάνωση, γιατί πιστεύω πραγματικά ότι ένας τέτοιος σκοπός δεν πρέπει να έχει προσωποκεντρικό χαρακτήρα. Ήδη έχουν αναλάβει άλλα πολύ αξιόλογα άτομα το καταφύγιο το οποίο δημιουργήσαμε πριν από δύο χρόνια. 

- Αφού υπάρχει το κρατικό καταφύγιο γιατί χρειαζόταν να δημιουργήσετε άλλο; Το κρατικό καταφύγιο είναι κλειστή δομή και υπάρχει περιορισμένος χρόνος φιλοξενίας. Μετά οι υπηρεσίες βρίσκουν διαμερίσματα τα οποία ενοικιάζουν οι γυναίκες για να μείνουν. Αρκετές από αυτές δεν είναι έτοιμες να φύγουν από το καταφύγιο και να αυτονομηθούν. Εμείς είμαστε ένα ενδιάμεσο στάδιο, όπου μπορούν να διαμείνουν. Τους προσφέρουμε προστασία αλλά είναι ανοιχτή δομή, μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα. Στα δύο χρόνια λειτουργίας μας έχουμε φιλοξενήσει 46 γυναίκες θύματα εμπορίας και 9 βρέφη. Στην πορεία αναλάβαμε και 9 ανήλικες μετανάστριες που ήρθαν στην Κύπρο με βάρκες και οι οποίες είχαν βιαστεί στη διαδρομή της προσφυγιάς και έμειναν έγκυες. Επειδή ήταν ανήλικες δεν μπορούσαν να φιλοξενηθούν σε δομές ενηλίκων και επειδή εγκυμονούσαν δεν μπορούσαν να πάνε στο καταφύγιο για ασυνόδευτους ανήλικους. Ήταν μια ιδιάζουσα περίπτωση και έπρεπε να βρούμε μια λύση. Σε συνεργασία με την υπουργό Ζέτα Αιμιλιανίδου έχουμε δημιουργήσει έναν ειδικό χώρο στον οποίο φιλοξενούνται με τα παιδιά τους. 

- Οι γυναίκες πρόσφυγες και μετανάστριες θεωρούνται «υψηλού κινδύνου» και για σεξουαλική εκμετάλλευση; Βεβαίως. Οι βιασμοί από τους διακινητές και όλους αυτούς που θα βρει ένα κορίτσι στο δρόμο του μέχρι να φτάσει στην Ευρώπη είναι μια φρικτή ρουτίνα. Έχω ακούσει τρομερές ιστορίες. Ένας διακινητής πάνω σε ένα από αυτά τα καράβια πλησίαζε όποιο κορίτσι έβρισκε, με την απειλή αν μιλήσεις θα σε πετάξω στη θάλασσα κι εσένα και την οικογένειά σου. Μιλάμε για παιδιά 14, 15, 16 χρονών. 

- Έρχεστε καθημερινά σε επαφή με τη πιο άσχημη φύση του ανθρώπου. Τι σας δίνει ελπίδα; Ελπίζω στα παιδιά και στα εγγόνια μας, ότι αυτά θα διεκδικήσουν λιγότερη αδικία και διαφθορά, μια δικαιότερη κοινωνία με λιγότερες ανισότητες. Πριν από μερικά χρόνια ο τότε γενικός εισαγγελέας είχε πει σε συνάντηση στο γραφείο του ότι δεν υπάρχει trafficking στην Κύπρο γιατί «είμαστε όλοι καλοί άνθρωποι». Άκουσα, επίσης, με τα αφτιά μου αξιωματικό της αστυνομίας να μου λέει «τι ασχολείστε με αυτές τις γυναίκες, είναι όλες πουτάνες». Ελπίζω ότι σήμερα θα ντρεπόταν κάποιος να ξεστομίσει κάτι τέτοιο. Καμιά φορά σκέφτομαι όλους αυτούς τους γείτονες στα διαμερίσματα που είναι κλεισμένες γυναίκες οι οποίες εκδίδονται. Δεν ξέρουν τι γίνεται; Καταλαβαίνουμε ότι δεν θέλουν να μπλέξουν αλλά ας μας τηλεφωνούν έστω και ανώνυμα, ας δίνουν πληροφορίες στην αστυνομία. Αρκεί να σκεφτούν το μαρτύριο που περνούν αυτές οι γυναίκες στη διπλανή πόρτα. Ελπίζω ότι τα πράγματα αλλάζουν με μικρά βήματα. Είναι κάτι για το οποίο πρέπει να δουλέψουμε σκληρά όλοι μας, ξεκινώντας από τους εαυτούς μας. Να νικήσουμε τη φωνή που λέει «κρύψε να περάσουμε, βλέπε τη δουλειά σου και μην ανακατεύεσαι για να μην μπλέξεις». 

tonia.stavrinou@phileleftheros.com
 
Φιλελεύθερα, 16/2/2020.
  Συνέντευξη: Τώνια Σταυρινού      Δημήτρης Βαττής   
Σχολιάστε ή διαβάστε πατώντας εδώ...