To Top
Επόμενο
Προηγούμενο
Του καιρού χαλάσματα
ΑΡΧΙΚΗGOING OUTΓΝΩΜΕΣ • Του καιρού χαλάσματα
Τελευταία Ενημέρωση: 19 Ιανουαρίου 2020, 8:06 πμ
«Ευτυχία»: Προσωπογραφία μιας γυναίκας που έζησε με τους δικούς της όρους.
 
«Δεν ήθελα να θυμάμαι». Με τη φράση αυτή αρχίζει το μεγάλο κινηματογραφικό σουξέ του Άγγελου Φραντζή με θέμα τη ζωή της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου. Οι συντελεστές εντρύφησαν στον χαρακτήρα της σπουδαίας στιχουργού κι εστίασαν στο γεγονός ότι γι’ αυτήν η μνήμη ήταν κάτι αφάνταστα επώδυνο που τη στοίχειωνε και την καταπλάκωνε. Η διέξοδος της στιχουργικής έκφρασης και το πάθος της χαρτοπαιξίας αποτέλεσαν τα δύο ξόρκια για να διώχνει του καιρού τα χαλάσματα και –ντρίγκι ντρίγκι- να κυλάει η παλιοζωή. Αποτέλεσαν τις δύο όψεις ενός τραγικού νομίσματος που σφράγισαν την ασυμβίβαστη, πολυδιάστατη και αντιφατική προσωπικότητά της, ώστε να περάσει με τα χρόνια στη σφαίρα του αυτοκαταστροφικού μύθου και να υμνηθεί στη λογοτεχνία, το θέατρο και εσχάτως στον κινηματογράφο.

Το ζήτημα βέβαια είναι τι θέλει να κρατήσει και να θυμάται ο θεατής αποχωρώντας από τη σκοτεινή αίθουσα. Ο καθένας ξεχωριστά από τις δεκάδες χιλιάδες που έσπευσαν στους κινηματογράφους σε Ελλάδα και Κύπρο για να παρακολουθήσουν μια ταινία που έδωσε φιλί ζωής στο εμπορικά ημιθανές ελληνικό σινεμά. Να κρατήσει τον ανεξάντλητο τσαμπουκά μιας σκληρά δοκιμασμένης με προσωπικές τραγωδίες γυναίκας; Την εκπληκτική άνεση με την οποία κινούνταν κόντρα στο ρεύμα μιας ανδροκρατούμενης και δυσκοίλιας κοινωνίας; Ο ζήλος της να ζήσει το παρόν και να κυνηγήσει με μανία τις προκλήσεις; Μήπως δεν ήταν παρά μια εκκεντρική, εθισμένη στην πόκα τρελόγρια με έφεση στους στίχους;
 
Η ταινία εξασφάλισε πρώτιστα την ποιότητα της παραγωγής και την κατάλληλη ερμηνευτική δεξαμενή και κατόπιν μια φιλική προς τον θεατή αφηγηματική δομή, ενώ τέλος επέλεξε μια εκτός ελέγχου, στα όρια του κιτς, «ρίψη διασημοτήτων» που ήρθαν σ’ επαφή με την ηρωίδα (Τσιτσάνης, Καλδάρας, Χιώτης, Χατζιδάκις, Μπέλλου, Βλαχοπούλου κ.λπ.) «κλειδώνοντας» την εισπρακτική ανταπόκριση ακόμη και σε βάρος του οικοδομήματος από καλλιτεχνικής πλευράς. Θέλω να πω ότι ο Φραντζής αποδείχτηκε λιγότερο... ασυμβίβαστος από την ηρωίδα του, γνωρίζοντας ότι έχει στη διάθεσή του όλα τα υλικά που δένουν τη συνταγή της επιτυχίας -και της Ευτυχίας.  

Εντούτοις, στο τραπέζι που τα «πίνει» ο θεατής λείπουν μερικά ποτήρια. Ο ίδιος ο Φραντζής δεν έκρυψε ότι το νοσταλγικό biopic του δεν «καιγόταν» κιόλας για την εγκυκλοπαιδική ακρίβεια των γεγονότων της ζωής της Παπαγιαννοπούλου. Δεκτό αυτό, αλλά νομίζω ότι το αποτέλεσμα υπονομεύτηκε σε μεγάλο βαθμό από μερικούς κραυγαλέους αναχρονισμούς. Για παράδειγμα στην πρώτη της συνάντηση με τον Βασίλη Τσιτσάνη εμφανίζεται ακόμη σχετικά νέα μ’ έναν ώριμο άντρα απέναντί της, παρά το γεγονός ότι τον περνούσε 22 ολόκληρα χρόνια κι ο Τσιτσάνης ήταν εκείνος που της κόλλησε το παρατσούκλι «Γριά», με το οποίο την αποκαλούσε η πιάτσα την εποχή που μεσουρανούσε. Το τελευταίο παραλείπεται εντελώς από την ταινία καθώς προφανώς δεν κόλλαγε πουθενά από αισθητικής και αφηγηματικής σκοπιάς κι έχοντας επιλέξει δύο λαμπερές κι εκφραστικότατες πρωταγωνίστριες να την ενσαρκώσουν, την Καρυοφυλλιά Καραμπέτη και την Κάτια Γκουλιώνη.

Αυτό, ωστόσο, που ένιωσα να λείπει περισσότερο είναι το ιστορικό φόντο. Καλύπτει αφηγηματικά μια περίοδο 50 ετών (από τον διωγμό από το Αϊδίνι με δύο παιδιά αγκαλιά, μέχρι τον θάνατό της το 1972), όμως εκτός από τη μικρασιατική καταστροφή από την πορεία λείπουν κοσμοϊστορικά γεγονότα που παίρνουν και φέρνουν τα ανθρώπινα σαρκία: η κατοχή, ο εμφύλιος, οι διχασμοί και οι πολιτικές αναταράξεις των δεκαετιών του ’50 και ’60, η δικτατορία. Είναι λες κι όσα επηρεάζουν τη ζωή της συμβαίνουν μόνο στο σαλόνι και την αυλή της.

Το σενάριο διατείνεται ότι εστιάζει στον άνθρωπο κι όχι στον μύθο, δεν θα μπορούσε όμως να μην συμπεριλάβει πιπεράτα θρυλικά περιστατικά και συναναστροφές, όπως καταγράφονται από τις αφηγήσεις ανθρώπων που την έζησαν. Παράλληλα, οι επιμέρους εμπνεύσεις και το πηγάδι των συναισθημάτων από το οποίο αντλεί η στιχουργός για το εκάστοτε τραγούδι ξεχωριστά, ελάχιστα αναδεικνύονται.

Όλα αυτά όμως μάλλον καλύπτονται αποτελεσματικά από την κομψότητα της παραγωγής, τις σπουδαίες πρωταγωνιστικές ερμηνείες, το πιασάρικο σενάριο με τις εναλλαγές συγκίνησης και ιλαρότητας και μια φρενήρη σκηνοθετική προσέγγιση με διαρκή δράση και κίνηση στα πλάνα που δεν επιτρέπει στον θεατή να απομακρύνει το βλέμμα από την οθόνη.

Η ζωή της Παπαγιαννοπούλου ανέκυψε δυναμικά στην ελληνική ποπ κουλτούρα περί τα τέλη της προηγούμενης δεκαετίας, όταν ο Πέτρος Ζούλας και η Νένα Μεντή πρότειναν την ομώνυμη θεατρική παράσταση που σημείωσε τεράστια επιτυχία και παρουσιάστηκε για σχεδόν επτά χρόνια (την είδαμε και στην Κύπρο). Η σπίθα ωστόσο ρίχτηκε με την έκδοση βιογραφικών βιβλίων μετά το 2000 και ειδικότερα αυτών του Λευτέρη Παπαδόπουλου «Όλα είναι ένα ψέμα» και της εγγονής της, Ρέας Μανέλη, «Η γιαγιά μου η Ευτυχία». Ο πρώτος ήταν από τους λίγους του χώρου που δεν την είχαν ξεχάσει και μάλιστα «σκλαβώθηκε» για πάντα όταν «εκείνο το χαρτόμουτρο η Γριά» τον στήριξε δημόσια με το κύρος της στα πρώτα του βήματα.
 
Η δεύτερη, κόρη της αγαπημένης της –πρόωρα χαμένης- κόρης Μαίρης Λαΐδου και του «αγαθιάρη γκαφατζή» κωμικού Φραγκίσκου Μανέλη, κατέθεσε βιώματα από πρώτο χέρι, αναμνήσεις και αφηγήσεις της ίδιας της «σούπερ» γιαγιάς της, η οποία τη μεγάλωσε απόντων των καλλιτεχνών γονιών της. Το βιβλίο αυτό πρόσφερε σε μεγάλο βαθμό το γλαφυρό υλικό της αφήγησης για το σενάριο της Κατερίνας Μπέη, όσο προηγουμένως για την προαναφερθείσα θεατρική παράσταση, αλλά και για το κείμενο της Χριστιάνας Αρτεμίου που απογείωσε πρόσφατα η Αννίτα Σαντοριναίου στην επιτυχημένη μουσικοθεατρική παραγωγή του Γιώργου Μουαΐμη. 

Η Παπαγιαννοπούλου έζησε κάτι παραπάνω από μια ενδιαφέρουσα ζωή κι αυτό εξηγεί όλο αυτό το βαρύ ψηφιδωτό συναισθημάτων που φορτώνεσαι παρακολουθώντας τη να βιογραφείται στις σελίδες ενός βιβλίου, στο θεατρικό σανίδι, στην οθόνη του κινηματογράφου.
 
* Η ταινία του Άγγελου Φραντζή «Ευτυχία» προβάλλεται στις αίθουσες των κινηματογράφων K Cineplex και ΡΙΟ σε όλες τις πόλεις.
 
  Γιώργος Σαββινίδης   
Σχολιάστε ή διαβάστε πατώντας εδώ...