To Top
Επόμενο
Προηγούμενο
Κανένας δεν μπορεί να μονοπωλεί το νησί
ΑΡΧΙΚΗGOING OUTΓΝΩΜΕΣ • Κανένας δεν μπορεί να μονοπωλεί το νησί
  12 Φεβρουαρίου 2020, 12:13 μμ  
«Το χρώμα του Γαλάζιου Υάκινθου» του Χρίστου Χατζήπαπα.
 
Το μυθιστόρημα «Το Χρώμα του Γαλάζιου Υάκινθου» του Χρίστου Χατζήπαπα έχει ιστορία, ευρύτερη αποδοχή και γενικότερη  αναγνώριση. Αυτός είναι και ο λόγος που η επανέκδοσή του έχει ιδιαίτερη σημασία και νόημα. Κι ακόμη περισσότερο, γιατί εξακολουθεί να είναι και σήμερα επίκαιρο. Κάνει την έκδοσή του αναγκαία η αίσθηση ότι η πολύπλευρη κρίση που ενέπνευσε τη συγγραφή του εξακολουθεί να περιβάλλει την Κύπρο. Μπορούμε ακόμη να πούμε ότι με την πάροδο του χρόνου βαθαίνει και γίνεται πιο ζοφερή.
 
Ναι, δεν ακούγονται πυροβολισμοί, όμως ούτε ειρήνη έχουμε και ο κίνδυνος μιας νέας σύρραξης δεν φαίνεται απίθανος. Η ρητορική, τα όπλα και τα συμβάντα στο έδαφος και στη θάλασσα της Κύπρου, όπως και τα γεγονότα στην περιοχή δεν είναι καθόλου ενθαρρυντικά.
 
Ο συγγραφέας που βλέπει το ψεύδος και τη δημαγωγία να κυριαρχούν στην πιο δραματική περίοδο της ιστορίας της  Κύπρου δεν μπορεί να το ανεχτεί, δεν μπορεί να σιωπήσει και αντιδρά με το δικό του τρόπο. Δεν έχει εξουσία. Είναι όμως μάρτυρας της ιστορίας.  Είναι συγγραφέας. Με το «Χρώμα του Γαλάζιου Υάκινθου» μας υπενθυμίζει όσα πάνε να ξεχαστούν και ξαναφέρνει στην επιφάνεια όσα αρχές και θεσμοί θέλουν να αποσιωπηθούν.
 
Στο μυθιστόρημα του Χρίστου Χατζήπαπα περιγράφεται η ζύμωση και η πάλη μεταξύ της εθνικιστικής δημαγωγίας και των  πανανθρώπινων αξιών της δικαιοσύνης και της δημοκρατίας. Περιγράφεται, ακόμη, η αναμέτρηση μεταξύ των φασιστικών και μισαλλόδοξων χουντικών φαντασιώσεων και των αντιλήψεων των νέων ανθρώπων με δημοκρατική συνείδηση. Μια σύγκρουση και μια αναμέτρηση μέσα από την οποία οι νέοι ανακαλύπτουν τους εαυτούς τους και που πληρώνουν στο τέλος την αποκάλυψη της προδοσίας με την ίδια τη ζωή τους.   
 
Το μυθιστόρημα μας παρουσιάζει τον κόσμο που πριν το 1974 εννοούσε και αντιλαμβανόταν την καταστροφική πορεία να βρίσκεται στο περιθώριο των εξελίξεων. Όταν κυκλοφορούσε το βιβλίο το 1989, ο συγγραφέας έβλεπε τις δυνάμεις που ευθύνονταν για τη συμφορά να επανέρχονται σταδιακά στο προσκήνιο.
 
Κι ερχόμαστε, τώρα, το 2020, με την επανέκδοσή του, να αντιλαμβανόμαστε ότι εκείνοι που θέλουν να ξεπεραστεί το νοσηρό παρελθόν και που προσπαθούν ν’ ανοίξουν τους νέους δρόμους του μέλλοντος, να βρίσκονται και πάλι στο περιθώριο. Ενώ, ταυτόχρονα, απειλητικά προβάλλουν τα μαύρα πουκάμισα, με τις συντεταγμένες παρελάσεις και τα συνθήματα μίσους. Επίγονοι του Γρίβα και του χιτισμού.
 
Υπάρχουν και κάποιες αναφορές στο βιβλίο στις οποίες θέλω να σταθώ  ιδιαίτερα: Η πρώτη εκεί που λέγει «Ας καεί το χέρι που  ΄φέρε το πρώτο όπλο σε αυτό το νησί». Ήρθε το πρώτο όπλο και το νομίσαμε καλό και ηρωικό. Εκείνο που δε λογαριάσαμε ήταν τη συνέχεια.. Την πορεία και τη χωρίς όρια κλιμάκωση της βίας, που στο τέλος αγκάλιασε Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους. Έγινε διχαστική, εμφυλιοπολεμική και εγκληματική. Αφήσαμε την ειρήνη και τη συνεννόηση και  προσαρμοστήκαμε στη βία και στη σύγκρουση. Κι οι δημοκρατικοί πολίτες; Ένα περιθώριο. Μοναξιά και πόνος, πένθη και χάσματα γύρω μας και εντός μας.
 
Η δεύτερη αναφορά αφορά τις πέτρες. Μήνυμα δυνατό οι λαξεμένες πριν χιλιάδες χρόνια πέτρες, μπηγμένες πια σε σπίτια, εκκλησίες και μιναρέδες . Και η διαπίστωση του συγγραφέα ότι είμαστε ένα συναπάντημα Ανατολής και Δύσης. Μήνυμα μεγάλο του βιβλίου ειπωμένο απλά και απέριττα, όπως ταιριάζει σε κάθε μεγάλη ιδέα. Σπορά για όποιον θέλει να καταλάβει. Πέτρες, άνθρωποι και ιστορία μπλεγμένα αξεδιάλυτα. Κανένας δεν μπορεί να μονοπωλεί το νησί. Η Κύπρος ανήκει σε όλους μας. Είναι πολυπολιτισμική και πολυεθνική. Αν αρνηθείς τον άλλο, θα σε αρνηθεί και εκείνος με τη σειρά του. Αν τον αναγνωρίσεις, θα σε αναγνωρίσει και εκείνος. Όλοι είμαστε Κύπριοι πατριώτες, όλοι αγαπούμε τον τόπο μας. Εκεί υπάρχει ο κοινός στόχος, εκεί υπάρχει η ειρήνη, η συμπόρευση. Κι αν αυτό δεν το καταλαβαίνουμε με όσα μας συμβαίνουν, μας το διηγείται η γη μας, τα μνημεία μας. Οι πέτρες. Η ιστορία του κάθε μνημείου και του κάθε ανθρώπου χωριστά. Και όλες μαζί η αληθινή ιστορία του τόπου. Υπάρχει μέσα σε όλη αυτή τη δοκιμασία και το ενθαρρυντικό, έστω και ως υποψία. Το σπίτι του Χασάν και της Νεσιέ που γύρω από τις διακοινοτικές ταραχές δέχεται κι αγκαλιάζει τον Τάσο και τον Πέτρο.
 
Και ένα τελευταίο για τον συγγραφέα, τον Χρίστο Χατζήπαπα. Ο Χρίστος με το βιβλίο αλλά και με τη ζωή του δίνει ένα μεγάλο παρόν στην εποχή του. Δεν λοξοδρομεί, δεν είναι  φανατικός, δεν σιωπά. Μάχεται με σθένος και με πίστη. Καταγράφει εκείνα που οι άλλοι, οι κρατούντες, θέλουν να παραγραφούν, να λησμονηθούν. Ε, λοιπόν ο Χρίστος τα κρατά ζωντανά, τα θυμίζει με τρόπο δραματικό και ριζοσπαστικό. Ο Χρίστος είναι διανοούμενος. Με τη δύναμη του πνεύματος, της ψυχής και της γραφής του υψώνεται πάνω από τους συρμούς, τους συμβιβασμούς και τις φαύλες εξουσίες. Γίνεται μαχητής και οδηγός.
 
* Ομιλία του Τάκη Χατζηδημητρίου στην παρουσίαση του μυθιστορήματος  «Το χρώμα του γαλάζιου υάκινθου», που έγινε στην αίθουσα Αρχείου του ΡΙΚ στις 16 Φεβρουαρίου 2020. 
 
  Τάκης Χατζηδημητρίου   
Σχολιάστε ή διαβάστε πατώντας εδώ...