To Top
01:37 Τρίτη
21 Ιανουαρίου 2020
Επόμενο
Προηγούμενο
Το Παράδοξο των Χριστουγέννων
ΑΡΧΙΚΗΑΠΟΨΕΙΣΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟΝ "Φ" • Το Παράδοξο των Χριστουγέννων
  12 Δεκεμβρίου 2019, 2:28 μμ  
Το γεγονός ότι τα Χριστούγεννα αποτελούν μια πνευματική περίοδο για τον χριστιανικό κόσμο και συνάμα μια καταναλωτική γιορτή, συνιστούν αυτό που αποκαλεί ο Pimlott (1962) «Το Παράδοξο των Χριστουγέννων». 
Η ένταση αναδύεται κάθε Χριστούγεννα, όπου υλισμός και καταναλωτισμός πυροδοτούμενα από τη γιορτινή περίοδο έρχονται σε σύγκρουση με τις μη υλικές και πνευματικές αξίες που η χριστιανική θεολογία προσπαθεί να διαφυλάξει. Τουλάχιστον τέσσερα από τα επτά θανάσιμα αμαρτήματα, τα οποία η καθολική εκκλησία υποστηρίζει πως είναι ιδιαίτερα σοβαρά, καθώς μπορούν να στερήσουν τη θεία χάρη και να οδηγήσουν στην αιώνια καταδίκη της ανθρώπινης ψυχής, τυγχάνουν ιδιαίτερης λατρείας κατά τη γιορτινή περίοδο: απληστία, λαιμαργία, λαγνεία, ζηλοφθονία (Louden, 1985). Αυτό το παράδοξο δεν είναι φαινόμενο που συναντάται μόνο στις ΗΠΑ ή ακόμη και να περιορίζεται στη χριστουγεννιάτικη περίοδο. Όμως οι ΗΠΑ εισήγαγαν τον συμβολισμό του Άη Βασίλη ως ηγέτη των εορτασμών, κυρίως λόγω της εισαγωγής ευρωπαϊκών παραδόσεων από απόδημους στο παρελθόν και εξαγωγής εφήμερης ποπ κουλτούρας στο παρόν. Αποτέλεσμα είναι η ερμηνεία του καταναλωτισμού ως πεποίθηση, πως το να κατέχει κανείς, αποτελεί τη πιο σημαντική πηγή ικανοποίησης στη ζωή (Belk, 1985).
Τα Χριστούγεννα, κάποτε απαγορευμένα σε μερικές αμερικάνικες αποικίες και ακόμη σε κάποιες χώρες μέχρι σήμερα, εξελίχτηκαν σε εκδηλώσεις που κυριαρχούν ανά την υφήλιο τον μήνα Δεκέμβριο. Λίγες είναι οι γιορτές που αλλάζουν τη λειτουργία εθνών όσο τα Χριστούγεννα. Τα γραφεία κλείνουν, οι άνθρωποι ταξιδεύουν είτε για να παρευρεθούν στις οικογενειακές συνάξεις είτε για να διακοπεύσουν σε άλλη χώρα, δισεκατομμύρια ξοδεύονται σε δώρα και ατέλειωτες σειρές από λαμπάκια κρεμάζονται σε σπίτια και πλατείες, καθώς οι εκκλησιαστικοί ναοί είναι ασφυκτικά γεμάτοι. Πολλές θεματικές αναμιγνύονται κατά τη γιορτινή περίοδο (Hirschman and LaBarbera, 1989). Αρχικά ξεκίνησε με τον εορτασμό της γέννησης της θρησκευτικής φιγούρας του Ιησού Χριστού, ο οποίος έκανε κήρυγμα για την αγάπη και ενάντια στον υλισμό. Παράλληλα, τα Χριστούγεννα περιλαμβάνουν ανανέωση δεσμών με οικογένεια και ενασχόληση με στόλισμα, τραγούδια και πλουσιοπάροχα γεύματα. Παρόλα αυτά, ο υλισμός την περίοδο αυτή έχει γίνει κυρίαρχος με σύμβολο τη φιγούρα του Άη Βασίλη, ως ένας κοσμικός συμβολισμός του Ιησού με κήρυγμα την υλική αφθονία (Belk, 1993). Για την αμερικάνικη οικονομία τα Χριστούγεννα είναι βασικό στοιχείο, καθώς το 1/6 των λιανικών πωλήσεων διεκπεραιώνονται κατά τη περίοδο αυτή (Carrier, 1993). Ξοδεύονται κατά μέσο όρο περίπου $800 σε χριστουγεννιάτικα δώρα, με πολλούς καταναλωτές να χάνουν το μέτρο και να είναι σε χρέος για τους επόμενους 6 μήνες ως αποτέλεσμα αυτής της δαπάνης (Center for a New American Dream, n.d.).
Παρά την εξέχουσα και επαναλαμβανόμενη θέση που κατέχουν τα Χριστούγεννα στις ζωές μας, υπάρχει σχετικά μικρή εμπειρική έρευνα γύρω από αυτήν την περίοδο. Η καταναλωτική έρευνα προσφέρει ενδιαφέρουσα ανάλυση γύρω από τους μύθους, τις ταινίες και τα μηνύματα από τα μέσα επικοινωνίας (Belk, 1989, 1993), η Κοινωνιολογία πρόσφερε ερευνητικό υλικό γύρω από τη τελετουργία του δώρου (Caplow, 1982, 1984) και η ανθρωπολογία γύρω από τα διαφορετικά μηνύματα των εορτών σε διαφορετικές κουλτούρες (Miller, 1993). Στον χώρο της Ψυχολογίας, η έρευνα επικεντρώθηκε περισσότερο στις ψυχιατρικές εισαγωγές (Velamoor et al., 1999) και την αύξηση ποσοστών αυτοκτονίας κατά την περίοδο των εορτών (Jessen and Jensen, 1999). 
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η έρευνα Kasser and Sheldon (2002) σε άτομα ηλικίας 18 με 80 ετών γύρω από την ικανοποίηση, το άγχος και την συναισθηματική κατάσταση κατά την περίοδο των Χριστουγέννων, όπως και ερωτήσεις σχετικά με τις εμπειρίες τους, τη χρήση χρημάτων και την καταναλωτική συμπεριφορά. Περισσότερη ικανοποίηση αναφέρθηκε όπου δόθηκε έμφαση σε οικογενειακές και πνευματικές εμπειρίες και λιγότερη ικανοποίηση όπου κυριάρχησε η σπατάλη χρημάτων και ανταλλαγή δώρων. Η ενασχόληση με περιβαλλοντικά συνειδητές πρακτικές επίσης προβλέπουν περισσότερη ικανοποίηση, ιδιαίτερα σε μεγαλύτερες ηλικίες και σε άντρες. Ως συμπέρασμα, η έρευνα ανέδειξε πως οι υλιστικές και καταναλωτικές πρακτικές υπονομεύουν την ικανοποίηση, καθώς οικογενειακές και πνευματικές δραστηριότητες ενισχύουν τη χαρά και ικανοποίηση. 
Σε έναν κόσμο γεμάτο παράδοξα, ο κάθε ένας από εμάς οφείλει να διατηρεί τουλάχιστον μια ενσυνείδητη στάση απέναντι στη ζωή, την οικογένεια, τα χρήματα και την πνευματικότητα. Και είτε θρησκεύει κανείς είτε όχι, αυτήν την περίοδο έχει την ευκαιρία να αυξήσει την ικανοποίηση απέναντι στη ζωή και τις παραδοξότητές της και παράλληλα να περάσει βαθύτερα μηνύματα σε νεαρότερες γενιές. 
 
*Ψυχολόγος – ψυχοθεραπευτής, αντιπρόεδρος ΠαΣυΨυ.
  Παναγιώτης Προεστός   
Σχολιάστε ή διαβάστε πατώντας εδώ...