To Top
00:20 Σάββατο
22 Φεβρουαρίου 2020
Επόμενο
Προηγούμενο
Το Πανεπιστήμιο της νέας γενιάς
ΑΡΧΙΚΗΑΠΟΨΕΙΣΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΟΝ "Φ" • Το Πανεπιστήμιο της νέας γενιάς
  22 Ιανουαρίου 2020, 12:03 μμ  
Εκρηκτικό μίγμα έχει αρχίσει να υπονομεύει τον στρατηγικό στόχο της Κύπρου ως περιφερειακού κέντρου ανώτατης/ανώτερης εκπαίδευσης και την πανεπιστημιακή αριστεία.
 

Θα δανειστώ ένα ανέκδοτο από τον Ian Stewarts (Concepts of Modern Mathematics) που αναδεικνύει τις διαφορετικές προσεγγίσεις απέναντι σε αυτά που προσλαμβάνουν οι αισθήσεις μας: Ένας αστρονόμος, ένας φυσικός και ένας μαθηματικός ταξιδεύουν προς την Σκωτία με το τρένο. Από το παράθυρο βλέπουν ένα μαύρο πρόβατο στην μέση ενός λιβαδιού. «Ενδιαφέρον», λέει ο αστρονόμος, «όλα τα πρόβατα στην Σκωτία είναι μαύρα». Σ’αυτό απαντά ο φυσικός: «Μα όχι βέβαια, μερικά πρόβατα στη Σκωτία είναι μαύρα». Ο μαθηματικός, στρέφοντας το βλέμμα του παρακλητικά στον ουρανό, ξεστομίζει:  «Στη Σκωτία υπάρχει τουλάχιστον ένα λιβάδι, με τουλάχιστον ένα πρόβατο, το οποίο είναι μαύρο, τουλάχιστον από την μια πλευρά».

Μολονότι το αφήγημα ακούγεται απλοϊκό, εντούτοις αποτυπώνει ευδιάκριτα μια γενική περιγραφή της αντίληψης που έχουν πολλοί για τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα και, εν προκειμένω, της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης. Με όρους κοινής λογικής, τα δεδομένα στο ανέκδοτο θα έπρεπε να είναι μόνο το λιβάδι και το πρόβατο. Σε αυτά, λογικά, θα έπρεπε να συμφωνούμε όλοι. Παραδόξως όμως αδυνατούμε να τα εντοπίσουμε και να αναγνωρίσουμε. Κάτι αντίστοιχο ή κατ` αναλογία συμβαίνει και στην ανώτατη εκπαίδευση. Έχουμε φθάσει στο σημείο να διεκδικούμε το αυτονόητο αφού σε πολλές κρίσιμες περιοχές ή περιπτώσεις, κυριαρχούν πρακτικές αφενός πελατειακού κράτους, αφετέρου αποσπασματικών δράσεων, δημοφοβίας, γενικεύσεων ή υπεραπλουστεύσεων, ως επίσης κι ενός αδιέξοδου – αν όχι απόλυτου - σχετικισμού.
Το επικίνδυνο πάντως είναι ότι ο συνδυασμός όλων αυτών των πρακτικών αποτελεί εκρηκτικό μίγμα που έχει αρχίσει να υπονομεύει τόσο τον στρατηγικό στόχο της Κύπρου ως περιφερειακού κέντρου ανώτατης/ανώτερης εκπαίδευσης, όσο και την ίδια την ποιότητα και κυρίως, την πανεπιστημιακή αριστεία.

Ταυτόχρονα, η μεταπρατικού χαρακτήρα άρθρωση της κυπριακής οικονομίας και ο επικίνδυνος εγκλωβισμός της τόσο σε εισαγόμενα προϊόντα όσο και στην παρασιτική-επιδεικτική κατανάλωση, καθηλώνει την Κύπρο σε μονοδιάστατες ή/και αναχρονιστικές επιλογές. Κυρίως όμως διαμορφώνει μια μεταπρατική, γραφειοκρατική και κρατικοδίαιτη αντίληψη που, ως τέτοια, παρουσιάζεται lato sensu αδύναμη να συνειδητοποιήσει πως η Κύπρος διαθέτει επί της ουσίας ένα στρατηγικό πόρο αντίστοιχης σημασίας ενός πετρελαϊκού κοιτάσματος. Και αυτός ο στρατηγικός πόρος είναι η σύζευξη του πολιτισμού και της πανεπιστημιακής εκπαίδευσης με τις ανάγκες τις ίδιας της κοινωνίας. Με το άυλο κεφάλαιο που, ipso facto, έχει τη δυνατότητα να αποτελέσει συστατικό ενός νέου παραγωγικού μοντέλου για τη χώρα μας.

Προς τούτο θα πρότεινα όπως άμεσα και εν πάση περιπτώσει, εντός της επόμενης διετίας – αρχής γενομένης από το νέο έτος 2020 - η Πολιτεία οφείλει να προχωρήσει σε θεσμικού τύπου και συνάμα, ποιοτικού χαρακτήρα θωράκιση του στρατηγικού της στόχου. Μόνο έτσι μπορούμε να ανταγωνιστούμε και ν` ανταποκριθούμε στις ραγδαίες εξελίξεις του ενιαίου ευρωπαϊκού χώρου τριτοβάθμιας εκπαίδευσης και έρευνας.
 
Η Κύπρος διαθέτει κάποια πανεπιστήμια υψηλής ποιότητας. Η ανάδειξη και προστασία τους μπορεί και πρέπει να αποτελεί προτεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, εφόσον λάβει κανείς σοβαρά υπόψη πως η «οικονομία της γνώσης» συμπεριλαμβάνεται πλέον σε Ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο στις μελέτες αναπτυξιακής στρατηγικής των μεταβιομηχανικών οικονομιών. Αρκεί βέβαια να ξεφύγουμε από το ανέκδοτο του Ian Stewarts.

Εν κατακλείδι, η παραγωγή και διάχυση της γνώσης και της καινοτομίας μπορούν να γίνουν σημαντικές κινητήριες δυνάμεις στην προώθηση της κοινωνικής συνοχής όπως και της κοινωνικής ένταξης. Σε αυτή τη στρατηγική τα τελευταία χρόνια εστιάζει το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου με αποτέλεσμα την κατάταξή του από το Times Higher Education University Impact Rankings στην 76η θέση παγκοσμίως στον τομέα Decent Work and Economic Growth που αξιολογεί τομείς όπως τη Bιώσιμη Aνάπτυξη, την Πρακτική Άσκηση των Φοιτητών και την Απασχολησιμότητα των Αποφοίτων. Και ακόμα, κατατάσσεται ανάμεσα στα 101+ καλύτερα πανεπιστήμια στον τομέα της Καινοτομίας, Επιχειρηματικότητας και Υποδομών (Industry, Innovation and Infrastructure).

Δικαιολογημένα μπορούμε να μιλάμε για το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου ως το πανεπιστήμιο της νέας γενιάς, αφού οι διεθνείς του επιδόσεις αποτυπώνουν inter alia την αδιαίρετη σχέση όσο και τη συνεχή αλληλεπίδραση της γνώσης και του πολιτισμού με την κοινωνία και τη βιομηχανία. Όλη αυτή η ισχυρή και αξιόπιστη σχέση και επίδοση αποτυπώνεται ευδιάκριτα ως γνωσιακό και αξιακό απόθεμα, ως ενεργή δημιουργική δράση και αισθητική.

Σε κάθε περίπτωση, για το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου - ως πανεπιστήμιο νέας γενιάς - η σύζευξη «Πολιτισμού-Επιστήμης-Κοινωνίας» είναι συνώνυμη της ανάπτυξης. Δίχως άλλο, αποτελεί κρίσιμο στρατηγικό παράγοντα για την καινοτομική εξέλιξη και τη βιώσιμη ανάπτυξη της χώρας μας. Ειδικότερα όμως το Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο Κύπρου, ως πανεπιστήμιο νέας γενιάς, εκκολάπτει και εμπεδώνει την όλο και πιο στενή αλληλοδιείσδυση και αλληλεξάρτηση πολιτισμών, κοινωνιών, οργανισμών και περιοχών. Άλλωστε στη σύγχρονη  εποχή της διεθνοποίησης και της επιστημονικο/τεχνικής επανάστασης, η επιστημονική γνώση  εμπλέκεται αποφασιστικά και στις πλέον στοιχειώδεις ασχολίες του βιόκοσμου.
 
Πρύτανης Ευρωπαϊκού Πανεπιστημίου Κύπρου
  Κώστας Γουλιάμος   
Σχολιάστε ή διαβάστε πατώντας εδώ...