To Top
03:08 Τρίτη
28 Ιανουαρίου 2020
Επόμενο
Προηγούμενο
Α. Μαραγκού: «Περπατώντας στην άκρη της γης μας»
ΑΡΧΙΚΗΚΟΙΝΩΝΙΑΚΟΙΝΩΝΙΑ • Α. Μαραγκού: «Περπατώντας στην άκρη της γης μας»
  08 Δεκεμβρίου 2019, 1:00 μμ  

Αφού περπάτησε στις όχθες του Πεδιαίου Ποταμού, σήμερα περπατά στην άκρη της γης μας, στην Καρπασία, στην άλλη Κύπρο που διαφεντεύει τα όνειρά μας και ζει για μας χωρίς εμάς, όπως λέει η αρχαιολόγος και ιστορικός Τέχνης Άννα Μαραγκού. Γνώρισε έναν κόσμο περήφανο, αγέρωχο, ερωτευμένο με κάθε σπιθαμή της γης που παραμένει καρτερικά στις ρίζες του και ελπίζει. Αυτοί είναι οι βράχοι της Κύπρου, η ραχοκοκαλιά της. Τις περιδιαβάσεις που κάνει τα τελευταία έξι χρόνια καταγράφει σε δύο βιβλία της που κυκλοφόρησαν πρόσφατα. Περιδιαβάσεις κυπρογνωσίας, όπως λέει για τη γη μας. 

-Μετά από κάποια χρόνια σιωπής εμφανιστήκατε πρόσφατα με δυο νέα βιβλία, φωτίζοντας, θα ‘λεγε κανείς, τις δυο πλευρές της Άννας Μαραγκού, «Περπατώντας στις όχθες του Πεδιαίου Ποταμού» πέρσι και τώρα «Περπατώντας στην άκρη της γης μας». 

-Προέρχονται και τα δυο βιβλία από αυτό που κάνω τα τελευταία έξι χρόνια. Περιδιαβάσεις στη γη μας. Όχι τουριστικές, δικές μας, κυπρογνωσία, όπως το αποκάλεσε ένας φίλος. Το πρώτο βιβλίο είναι για τη χιλιόχρονη πρωτεύουσά μας, το δεύτερο για την «ήπειρο» Καρπασία. Κατάφερα σ’ αυτά τα χρόνια να δημιουργήσω μια ιστοσελίδα, το «Historic Cyprus», το οποίο με έφερε σε επαφή με πάρα πολύ κόσμο που διψούσε να μάθει την ιστορία του νησιού του, την αληθινή και αντικειμενική. Αυτή που δεν μαθαίνουμε στο σχολείο. Μέσα από αυτά τα ταξίδια στη γη μας μου δόθηκε μια μοναδική ευκαιρία να μιλήσω ιστορία με απλά λόγια και παραμυθιάσματα, αγγίζοντας την αρχαιότητα και το Βυζάντιο, τις αραβικές επιδρομές, τον μεσαίωνα για τα πράματα και θαύματα που εξελίσσονταν στην Ανατολική Μεσόγειο, στην καθ’ ημάς Ανατολή. Μιλώ με πάθος για όλες τις περιόδους της ιστορίας μας, ιδιαίτερα όμως για τον μεσαίωνα, που παλιά υποτιμήσαμε καθότι δεν ήταν επιφανειακά ούτε ελληνικός ούτε ορθόδοξος. Όλα αυτά στο άλλο κομμάτι της Κύπρου, αυτό που διαφεντεύει ακόμη τα όνειρά μας και ζει για μας χωρίς εμάς… όπως γράφω στο βιβλίο. Και τα δυο τελευταία μου βιβλία είναι το αποτέλεσμα αυτών των περιηγήσεων, αλλά είναι και η ωρίμανση της δικής μου σχέσης με την ιστορία της σύνολης Κύπρου, όπως μου αρέσει να λέω.  

-Πότε ξεκίνησε η σχέση σας με την Καρπασία; 
-Η σχέση μου με την Καρπασία δεν είναι πρόσφατη. Με την αδελφή μου Νίκη περάσαμε αξέχαστα καλοκαίρια στο Καρπάσι, συνήθως τον Δεκαπενταύγουστο, κοντά σε φίλους Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους. Έτσι ξεκίνησε το ενδιαφέρον μου και η αγάπη μου για την ιστορία της, έτσι ανακάλυψα τον κόσμο της χερσονήσου και το συναίσθημα αυτό μεγάλωνε και φούντωνε μέχρι που εκφράστηκε σε τούτο το τελευταίο βιβλίο. Η Καρπασία είναι μια απίστευτη εμπειρία φύσης, ανθρώπων, ιστορίας, ένα Βυζάντιο εκπληκτικό και εκρηκτικό, βλέπεις το πείσμα των Καρπασιτών να εκδιώκονται αλλά να μην εγκαταλείπουν τη γη τους, να επιστρέφουν δριμύτεροι, εν μέσω αραβικών επιδρομών, για να αναστηλώσουν ή να ξανακτίσουν τις εκκλησίες τους που καταστράφηκαν. Γνώρισα την πρωτόγνωρη αγάπη τους για τον τόπο, παραμένουν εκεί χρόνια τώρα, δύσκολα και αβάσταχτα χρόνια, όμως στα λόγια και στην ψυχή τους δεν υπάρχει ίχνος μιζέριας και ηττοπάθειας. Αποδέχτηκαν οικειοθελώς να μείνουν εκεί. Η ζωή τους είναι δύσκολη, η καθημερινότητά τους δεν έχει καμία σχέση με τη δική μας, αλλά εκείνοι εκεί, βράχοι, να τη ζουν με περίσσια αγάπη, χωρίς μουρμουρητά. Γνώρισα έναν κόσμο περήφανο, αγέρωχο, ερωτευμένο με κάθε σπιθαμή της γης του. Παραμένουν καρτερικά στις ρίζες τους και ελπίζουν πάντα.

-Μια άλλη Κύπρος; 
-Σίγουρα, χωρίς την υποκρισία των δικών μας πόλεων, μια Κύπρος απαλλαγμένη από τα τετριμμένα και τα περιττά. Αυτήν την άλλη Κύπρο γνώρισα, αυτήν ταξίδεψα για να την καταλάβω στο σύνολο, αλλά και στη λεπτομέρειά της. Το βιβλίο αυτό δεν είναι ένα επιστημονικό εγχειρίδιο, δεν έχει ημερομηνίες και χρονολόγια. Δεν απομονώθηκα σε μια βιβλιοθήκη για να το γράψω, διάβασα ό,τι γράφτηκε, αλλά όργωσα τη γη της Καρπασίας με συνοδοιπόρο τον Πέτρο Φιάκκα για να νιώσουμε και οι δυο το κάθε χωριό, τον κάθε λόφο, τον κάθε κόλπο, το κάθε τοπωνύμιο. Γνώρισα, μίλησα, άκουσα Καρπασίτες, Γιαλουσίτες, τον κόσμο του νοτιά και αυτόν του βορρά. Γνώρισα Τούρκους, Κούρδους που γεννήθηκαν εκεί και μιλούν άπταιστα Ελληνικά και ξέρουν πού είναι η Παναγία Δαφνώντα και πού ο Άης Άκουφος. Έχει μια αυτάρκεια η ζωή τους. Ξέρουν τη φύση, τα δέντρα, τα ψάρια, ξέρουν τι βλασταίνει τον χειμώνα και τι το καλοκαίρι και ευχαριστούν το Θεό για τα δώρα τούτα, ζουν τη γη και η θάλασσα είναι η ζωή τους, οι χώροι απόδρασής τους ήταν τα πετρόκτιστα μακρινάρκα κοντά στη θάλασσα, χώροι ονειρικοί για μας που ζούμε μακριά, εκεί είναι μια άλλη Κύπρος, αυτούσια, αληθινή, πονεμένη. Αυτή είναι η διαφορά! Εμείς στις μεγαλουπόλεις μας μεμψιμοιρούμε για τα πάντα, εκεί είναι αλλιώς, εκεί υπάρχει μια περηφάνια, όταν σου λένε «εμείς εμείναμεν δαμαί». Για μένα αυτό είναι μια αποδοχή ύπαρξης. Εμείς όμως δεν είμαστε εκεί. 

-Μια αποδοχή της κατοχής; 
-Όχι, καθόλου. Είναι μια περίοδος της ζωής τους πολύ δύσκολη, αλλά έχουν αποφασίσει ότι πρέπει να αντέξουν και δεν πρόκειται να κάνουν πίσω. Για μένα αυτοί είναι οι βράχοι της Κύπρου, η ραχοκοκαλιά της. Είναι η άκρη της γης μας, αλλά και το πιο κοντινό σημείο με εκείνο που ήμασταν παλιά. Η Καρπασία, παρά τις μεγάλες κακουχίες που έχει επιφέρει το κατοχικό καθεστώς, έχει μια ευρύτητα, μια αγκαλιά για τον υπόλοιπο κόσμο. Στην Καρπασία νιώθεις αγάπη που βρίσκω ότι έχει χαθεί σε μεγάλο βαθμό στην υπόλοιπη Κύπρο.   

-Πότε θα παρουσιαστεί το βιβλίο; 
-Την ερχόμενη Τρίτη, 10 Δεκεμβρίου, η ώρα 19.00 στα Κεντρικά Γραφεία της Τράπεζας Κύπρου στην Αγία Παρασκευή. Θα ταξιδέψουμε νοερά στην Καρπασία μέσα από ένα τρίλεπτο βίντεο φτιαγμένο από τις υπέροχες φωτογραφίες του Πέτρου Φιάκκα, ενώ η φίλη Καρπασίτισσα Άννα Γιάλλουρου, που διάβασε πρώτη το βιβλίο, θα το προλογίσει με λίγα λόγια, και ο Πέτρος Φιάκκας θα καλωσορίσει τον κόσμο στον μαγικό κόσμο της Καρπασίας. Για το βιβλίο θα μιλήσει ο Καρπασίτης εκπαιδευτικός Γιώργος Χριστοδούλου, θα πω δυο λόγια και εγώ, και στο τέλος έχουμε μια μικρή έκπληξη. Η ομορφιά του βιβλίου ανήκει στον Βαρωσιώτη Πέτρο Φιάκκα που κατάφερε να αποτυπώσει τις στιγμές, το μεγαλείο της φύσης και την ομορφιά του τόπου μέσα από τη λεπτομέρεια, το φως και τις σκιές. Άπειρες ευχαριστίες ανήκουν στον εκδοτικό οίκο «Το Ροδακιό» στην Αθήνα.    

Είπαμε «όχι, ευχαριστώ» σε επιστροφή των Βαρωσίων

-Μας ταρακούνησε η πιθανότητα να ανοίξει υπό τουρκοκυπριακή διοίκηση η κλειστή πόλη των Βαρωσίων…
-Σίγουρα, μας πρόσφεραν την πόλη μας και δεν τη δεχτήκαμε, είπαμε «όχι, ευχαριστώ» και τώρα φαίνεται ότι προχωρούν, με σχέδιο να την πάρουν. Μας ταρακούνησε συθέμελα, όμως στιγμιαία. Έχουμε σχέδιο; Μπορεί ο δήμος να βοηθήσει ούτως ώστε όταν έρθει εκείνη η ώρα όταν θα μας πουν «ελάτε», αλλά υπό τουρκοκυπριακή διοίκηση, να έχουμε επιχειρήματα, να μπορούμε να αντιδράσουμε ως σύνολο  και όχι ως μονάδες. Εκείνη τη στιγμή θα γίνει εμφύλιος σπαραγμός. Θα επιστρέψουμε τριγυρισμένοι από τον τουρκικό στρατό κατοχής; Και η ασφάλεια, και τα ψηφίσματα, και τα Ηνωμένα Έθνη; 45 χρόνια μετά ακούει κανείς; Και αν όχι, σκεφτήκαμε και αναλύσαμε τους λόγους γιατί κανείς δεν μας ακούει; Ερωτήματα βασανιστικά για τον κάθε Κύπριο, όχι μόνο για τους Βαρωσιώτες. 

Βολευόμαστε με τη μισή πατρίδα

-Για 45 χρόνια η πολιτική ηγεσία δεν κατάφερε την επανένωση. Τι μπορούν να πετύχουν πια οι άνθρωποι;
- Σε επίπεδο ανθρώπων, στην ιδιωτική πρωτοβουλία μπορεί να γίνουν θαύματα. Μετέφρασα πρόσφατα από την τουρκική γλώσσα ένα βιβλίο για τη νησιώτική μας κουζίνα. Βιβλίο γραμμένο με απίστευτη αγάπη ενός Τουρκοκύπριου, από τη Λεμεσό που ζει τώρα, στην Κώμα του Γιαλού. Τονίζει αυτά που μας ενώνουν με τους Τουρκοκυπρίους και σίγουρα ένα από αυτά είναι η κουζίνα μας. Παρουσίασε αυτό το πόνημα αγάπης πριν λίγες μέρες στο Σπίτι της Συνεργασίας και μόνο τρεις Ελληνοκύπριοι ήμασταν εκεί για να χειροκροτήσουμε αυτή την προσπάθεια. Αυτό που νιώθω στο τέλος της ημέρας είναι ότι οι προσπάθειες για επανένωση είναι πιο ειλικρινείς εκ μέρους των Τουρκοκυπρίων. Φαίνεται ότι εμείς βολευόμαστε με τη μισή πατρίδα, συνηθίσαμε, και ίσως προτιμάμε. Εκείνοι μιλούν για το αύριο με πάθος και με ελπίδα, είναι πιο ενθουσιώδεις στην προοπτική μιας λύσης, ονειρεύονται το αύριο. Εμείς;

-Μάθαμε να ζούμε εμείς ποδά τζιαι τζείνοι ποτζιεί;
-Ναι, αυτό μάθαμε και νομίζουμε ότι θα μείνουν έτσι τα πράγματα, εμείς ποδά και τζείνοι ποτζιεί, αλλά δεν θα μείνουν έτσι. Εκείνο που καταλογίζω στο κράτος μας ανάμεσα σε πολλά άλλα είναι ότι έχασαν 2 χρόνια, στα οποία έπρεπε να είχαν ενημερώσει τον κόσμο για το πόσο επικίνδυνο είναι να μείνουμε τζείνοι ποτζεί τζιαι εμείς ποδά.

-Ο Ταγίπ Ερντογάν θέλει λύση;
-Ο Ταγίπ Ερντογάν εξυπηρετεί τα συμφέροντα του δικού του κράτους. Εμείς εξυπηρετούμε τα συμφέροντα του δικού μας κράτους; Μόνο η λύση του Κυπριακού, μόνο ένα κράτος σύγχρονο, ομόσπονδο, θα μας απαλλάξει από τα δόντια του Ερντογάν. Τόσο απλό είναι. Εμείς πρέπει να απαιτήσουμε τη λύση που θα φέρει αλλαγές στην κοινωνία μας, αλλαγές που τόσο χρειαζόμαστε. Έχω την εντύπωση ότι μερικοί Τουρκοκύπριοι είναι πιο δυναμικοί από μας, είναι λιγότερο βολεμένοι, ίσως γιατί νιώθουν ότι κινδυνεύει η ύπαρξή τους. Εμείς δεν νιώθουμε να κινδυνεύει η ύπαρξή μας. Επιμένουμε στις ανέσεις της πλαστής ζωής μας, καταναλωτικής και υποκριτικής στο έπακρον, με γνώμονα το περιεχόμενο της τσέπης μας. Αυτό μας αφορά κυρίως. Τα άλλα σε δεύτερη μοίρα, ο τόπος, το περιβάλλον, η ανθρωπιά, η φροντίδα για τους άλλους, η πολιτιστική μας κληρονομιά, για αυτά σφυρίζουμε ανέμελα, δεν νιώθουμε ότι μας αφορούν, καταστρέφουμε μόνοι μας αυτά που μας κόσμησαν το παρελθόν. Προσωπικά νιώθω ότι, ναι, ο τόπος μας κινδυνεύει και μαζί με αυτόν κινδυνεύουμε και εμείς.

Φτάνει η μιζέρια για το παρελθόν και την κακή μας τύχη…

-Τα 45 αυτά χρόνια διαχωρισμού πώς σας άλλαξαν; 
-Μου δίδαξαν την απομόνωση και την προφύλαξη από τα βλαβερά πέριξ, αλλά πάνω από όλα μου δίδαξαν την αγάπη για τον τόπο μου. Προσπάθησα, μέσα από την ιστοσελίδα και τα ταξίδια μας στην κατεχόμενη γη, να μεταλαμπαδεύσω, ιδιαίτερα στους νέους Κύπριους, την αγάπη μου για τον τόπο μας, και, ναι, πιστεύω ότι ο τόπος πρέπει να επανενωθεί, και νιώθω πολύ άσχημα και είμαι πολύ θυμωμένη γιατί βρισκόμαστε πολύ μακριά από αυτή την προσδοκία. 

-Κάποιοι σας θεωρούν γραφική, προδότρια· έχετε ακούσει πολλά. 
-Ναι, είναι άποψή τους! Αυτά τα 45 χρόνια είναι για μένα στέρηση και πόνος και αγάπη. Επιμένω όμως να επιστρέφω στον τόπο μου, να περιμένω υπομονετικά στα οδοφράγματα ανάμεσα σε ουρές Ελληνοκυπρίων που πάνε εκεί μόνο για να βάλουν πιο φτηνή βενζίνα ή να φάνε πιο φτηνό ψάρι. Τα 45 χρόνια χωρίς την Καρπασία, το Βαρώσι, την Κερύνεια, τη Μόρφου, τον Πενταδάκτυλο με άλλαξαν πολύ ως άνθρωπο και άλλαξαν πολύ τις αντοχές μου. Μπορεί να είναι ο χρόνος, μπορεί και η ηλικία, και ξέρω ότι η σιωπή δεν ωφελεί. Πρέπει να μιλούμε, να λέμε αλήθειες, φτάνει μιζέρια για το παρελθόν και την κακή μας τύχη (που πηγάζει από τα κακά μας μυαλά). Ας σκεφτούμε ποια Κύπρο αφήνουμε στα παιδιά μας.  

-Τι αφήνετε στα παιδιά σας; 
-Στα δικά μου παιδιά αφήνω την αγάπη για τον τόπο, τη γνώση, την παιδεία, την ανθρωπιά και κυρίως τον σεβασμό. Αυτά εγώ τους τα αφήνω, όχι η κοινωνία, ούτε η παιδεία. Μαθαίνουμε τη μισή ιστορία μας, η άλλη μισή; Θα μου πείτε ότι είναι το καθεστώς και δεν μπορούμε. Το καταλαβαίνω, αλλά θα ήθελα να βλέπω περισσότερες συνεργασίες με τους συμπατριώτες μου αρχαιολόγους για παράδειγμα, θα ήθελα να ξέρω τι γίνεται στον υπόλοιπο τόπο, τι βρίσκουν, τι ανακαλύπτουν. Η γνώση δεν μπορεί να είναι μισή. Η ιστορία της Κύπρου είναι μια, δεν υπάρχει η αρχαιολογία της βόρειας ή της νότιας Κύπρου. Μία είναι η Ιστορία. 

-Γίνονται προσπάθειες μέσα από τις Τεχνικές Επιτροπές... 
-Ας είναι καλά η Τεχνική Επιτροπή που ανάλαβε τη διάσωση των μνημείων του πολιτισμού μας, ας είναι καλά οι άνθρωποι που μας έμαθαν να δουλεύουμε με πάθος χωρίς να ψάχνουμε να κατηγορούμε ο ένας τον άλλο. Στη σημερινή Κύπρο είναι πιο εύκολο να κατηγορήσεις παρά να επαινέσεις. Δυστυχώς η ευρύτητα της Κύπρου που ξέρουν τα παιδιά μας σήμερα αρχίζει από τα Λατσιά και καταλήγει στη Λεμεσό των πύργων και στην ευδαιμονία της Πάφου. Η Κύπρος που πρέπει να ξέρουν τα παιδιά μας είναι το Τρόοδος και ο Πενταδάκτυλος, η Σαλαμίνα και η Παλαίπαφος, η Καρπασία και ο Ακάμας. Η Κύπρος είναι όλα τα ανόθευτα χωριά μας, εκεί που ο καταναλωτισμός και οι Μαύρες Παρασκευές δεν έχουν πέραση.

Μας σφίγγει ένας παράλογος εγωκεντρισμός 

-Τι θα λέγατε ότι σημάδεψε το 2019; 
-Το 2019 ήταν ένας χρόνος που εισπράξαμε χαστούκια παρ’ όλες τις φανφάρες της οικονομίας μας, των επενδυτών και των πύργων και τις προοπτικές για το φυσικό αέριο. Ξεχάσαμε το Κυπριακό, που είναι η μόνη διέξοδος από τα δεινά. Κληθήκαμε να καθήσουμε μαζί να βρούμε μια κοινή συνισταμένη, να ξεκινήσουν συνομιλίες. Δεν τα καταφέραμε. Γύρω μας η Μέση Ανατολή φλέγεται, η κλιματική αλλαγή κτύπησε και τη δική μας πόρτα και εμείς επιμένουμε, κλεισμένοι στο καβούκι μέσα στην ευμάρεια των πόλεών μας, να μην καταλαβαίνουμε. Χρειάζεται πολλή υπομονή και αντοχή για να συνεχίζεις να ψάχνεις για ψήγματα ελπίδας. Όσο βλέπω ακόμη γύρω μου να κόβουν δέντρα και να σφυρίζουν ανέμελα για τις κλιματικές αλλαγές, όσο βλέπω ακόμη να καίνε τον Ακάμα, να κτίζουν κάθε ίντσα παραλίας, να μετατρέπουν έναν τόπο που θα μπορούσε να είναι παραδεισένιος, σε ένα ψεύτικο και πρόστυχο τουριστικό προϊόν, θλίβομαι. 

-Πώς προβλέπετε το 2020; 
-Οι προοπτικές μικραίνουν, ο εξαναγκασμός να ζούμε σε έναν μισό τόπο γίνεται ολοένα μεγαλύτερος και η τύχη πλέον αυτού του νησιού είναι στα χέρια των κατοίκων του, γιατί οι πολιτικοί μας έχουν χάσει την αξιοπιστία τους. Η τύχη και η πορεία του καθενός εξαρτώνται από τον ίδιο και από τα πιστεύω του. Ο καθείς το λιθαράκι του. Μας περικυκλώνει και μας σφίγγει ένας παράλογος εγωκεντρισμός όταν σκεφτεί κανείς το μέγεθός μας. Φαίνεται ότι δεν αγαπούμε τον τόπο μας όσο πρέπει, όσο του αξίζει, τουλάχιστον οι συμπεριφορές που εγώ βλέπω γύρω μου αυτό μου δείχνουν. 

  Αντιγόνη Σολομωνίδου-Δρουσιώτου   
Σχολιάστε ή διαβάστε πατώντας εδώ...