«Routes λ2» της Ελλάδας Ευαγγέλου σε σκηνοθεσία Μαρίας Βαρνακκίδου.
Έτυχε ποτέ να ακούσετε άθελά σας (ή όχι και τόσο) μια ιδιωτική συζήτηση μεταξύ αγνώστων μέσα σε μέσο μαζικής μεταφοράς; Αν ναι, θα έπρεπε να ντρέπεστε, αλλά τέλος πάντων· ο αναμάρτητος πρώτος τον λίθο βαλέτω. Για να νιώσετε καλύτερα, έχει παρατηρηθεί πως όταν βρίσκεσαι εν κινήσει, λ.χ. μέσα σ’ ένα λεωφορείο, η προσοχή είναι πιο τεταμένη. Ενεργοποιούνται συγκεκριμένες ψυχοφυσικές διεργασίες. Το μάτι παίζει, το αυτί τεντώνεται, η περιέργεια ερεθίζεται, το ίδιο κι η αδιακρισία. Το θέατρο είναι επίσης ένας χώρος που ερεθίζει την περιέργεια και εξάπτει τη φαντασία και προϋποθέτει τη συγκέντρωση μιας ομάδας αγνώστων –κυρίως- ανθρώπων στον ίδιο χώρο προκειμένου να βιώσουν μια έντονη κοινή ζωντανή εμπειρία.
Όταν λοιπόν σμίξουμε αυτά τα δύο, προσθέτοντας το στοιχείο ενός άκρατου και καλοδουλεμένου ρεαλισμού που απειλεί να εξαφανίσει τη σύμβαση του τέταρτου τοίχου, προκύπτουν εμπειρίες όπως αυτή του «Routes λ2». Όσοι έχασαν αυτό το λεωφορείο, έχασαν πραγματικά. Η υπόδειξη του Καβάφη και του Έλιοτ ότι αυτό που μετρά είναι το ταξίδι κι όχι ο προορισμός λαμβάνει εδώ μια άλλη διάσταση.
Το «διαμαντάκι» αυτό λάμπρυνε το πρόγραμμα του Διεθνούς Φεστιβάλ Λευκωσίας – ένα παραπάνω για το πολύ εύστοχο και ευθύ κοινωνικό σχόλιο που απευθύνει. Η δράση λαμβάνει χώρα σ’ ένα από τα μικρά και ευέλικτα λεωφορεία του Δήμου Λευκωσίας, που είναι μέρος μιας φιλόδοξης υπηρεσίας για την κυκλοφοριακή αποσυμφόρηση του ιστορικού κέντρου. Δεν πρόκειται για συνθήκη τύπου «το βουνό στον Μωάμεθ», αφού οι επιβάτες συμμετέχουν συνειδητά, κλείνοντας θέση και διαδρομή σε συγκεκριμένη ώρα. Οι 13-14 θέσεις των καθήμενων προορίζονται για τους θεατές που επιβιβάζονται στην αφετηρία, έξω από το Δημοτικό Θέατρο. Ο χώρος των ιστάμενων προορίζεται για τους ηθοποιούς που ανεβαίνουν από επόμενες στάσεις και «αναγκάζονται» να σταθούν όρθιοι.
Δεν είχα την τύχη να παρακολουθήσω την πρώτη εκδοχή του δρώμενου, το 2019, που λάμβανε χώρα μέσα σε αυτοκίνητο με τον ηθοποιό στο τιμόνι και τους θεατές συνεπιβάτες. Όπως και τότε, οι ιστορίες προέκυψαν από εργαστήρι που συνδύαζε συνεργατική δραματουργία, αφηγήσεις, αυτοσχεδιασμό και θέατρο της επινόησης. Εντάσσεται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού προγράμματος «Perform2Reform» που αναπτύσσει μεθοδολογίες παραστατικών τεχνών και ήπιων δεξιοτήτων για τη διαχείριση θεμάτων που άπτονται της σεξουαλικής ετερότητας. Οι συντονίστριες του εργαστηρίου, το οποίο αποτύπωσε βιώματα ατόμων της ΛΟΑΤΙ+ κοινότητας, υπογράφουν στο δρώμενο η μεν Ελλάδα Ευαγγέλου τη δραματουργία, η δε Μαρία Βαρνακκίδου τη σκηνοθεσία.
Η πραγματικότητα θρέφει το θέατρο αιώνες τώρα κι αυτό γιατί δεν υπάρχει τίποτα πιο ποιητικό από την αλήθεια. Ή έστω την αληθοφάνεια. Η σύγχρονη πρωτοπορία συχνά προτείνει δρώμενα σε ασυνήθιστα μέρη, προκειμένου να εξερευνήσει κοινωνικά ζητήματα, με φόντο τον αστικό ιστό. Εδώ, το φόντο αλλάζει διαρκώς με την ίδια την πόλη να γίνεται μέρος της παράστασης, η οποία καταργεί τα όρια ανάμεσα στον ιδιωτικό, τον δημόσιο και τον σκηνικό χώρο.
Ο ρεαλισμός που προκύπτει από τη συνθήκη και τους διαλόγους σε κάνει να ξεχνάς ότι η δράση μεταφέρεται στο έτος 2027, όπου υποτίθεται ότι έχουν αισίως γίνει κάποια σημαντικά βήματα ως προς την τεκνοθεσία ομόφυλων ζευγαριών στην Κύπρο. Από το ανέβα- κατέβα των τριών ηθοποιών Κώστα Σιλβέστρου, Γιώργου Κυριάκου και Έλενας Καλλινίκου προκύπτουν ουσιαστικά δύο συνομιλίες «στο πόδι», οι οποίες άπτονται των αγκυλώσεων και των στερεοτύπων που βρίσκουν καθημερινά μπροστά τους οι ομοφυλόφιλοι.
Έτσι, η πραγματικότητα εισβάλλει από παντού. Από το διπλανό κάθισμα, τη θέα της πόλης από το παράθυρο, τις αντιδράσεις της οδηγού από τις προκλήσεις της εργασίας της. Μέχρι που ένας θεατής προσφέρεται να παραχωρήσει τη θέση του (!) στον ηθοποιό με το δεκανίκι, αλλά εκείνος αρνείται. Η αληθοφάνεια σε κάνει να θέλεις να παίξεις κι εσύ τον ρόλο του αδιάφορου επιβάτη. Έτσι κι αλλιώς όλος ο κόσμος μια κινούμενη σκηνή δεν είναι;
Ελεύθερα, 21.11.2021
