Στο δρόμο προς την κάλπη, θυμόμαστε εννιά αγαπημένες ταινίες που μίλησαν για την τρέλα, το χάος και το σκοτεινό παρασκήνιο των εκλογών.
The Manchurian Candidate (1962, 2004)
Προεκλογικός αγώνας χωρίς θεωρία συνωμοσίας είναι αδύνατο να υπάρξει. Ο πρωτότυπος «άνθρωπος της Μαντζουρίας» αφηγείται μια τέτοια ιστορία, πλήρως εναρμονισμένη με την ψυχροπολεμική υστερία του 1962. Στην κλασική ταινία του Τζον Φρανκενχάιμερ εμφανίζεται ο γνωστός «κομμουνιστικός δάκτυλος», ο οποίος απειλεί να δολοφονήσει προεδρικό υποψήφιο και να βυθίσει την Αμερική το χάος. Η επιστράτευση του εκτελεστή είναι ευφυέστατη: βετεράνος του πολέμου της Κορέας (Λόρενς Χάρβεϊ) αναλαμβάνει τον άχαρο ρόλο του εκτελεστή αφού έχει υποβληθεί σε πλύση εγκεφάλου από τους Σοβιετικούς. Όπως αποδεικνύεται, η μαμά του (Άντζελα Λάνσμπερι) είναι κατάσκοπος των κομμουνιστών κι ελέγχει το μυαλό του μέσα από τη φιγούρα ντάμα-κούπα της τράπουλας.
Ποιος θα αναλάβει να χαλάσει τη μοιραία πασιέντζα (άλλως σολιτέρ); Μα ποιος άλλος από τον Φρανκ Σινάτρα, στον ρόλο του υποψιασμένου λοχαγού, Μπένετ Μάρκο. Η προβολή της ταινίας δεν θα μπορούσε να είχε καλύτερο τάιμινγκ από την περίφημη «κρίση των πυραύλων» στην Κούβα. Το επακόλουθο ριμέικ του Τζόναθαν Ντέμι προσαρμόστηκε -αναγκαστικά- στα πολιτικά ήθη της νέας χιλιετίας. Στην ταινία του 2004, η Κορέα βαφτίστηκε «Καταιγίδα της Ερήμου» και οι «κακοί κομμουνιστές» αντικαταστάθηκαν από την πολυεθνική εταιρεία Manchurian Global.
Ides of March (2011), Primary Colors (1998)
Σε κάθε εκλογική αναμέτρηση υπάρχουν εκείνοι που αλλάζουν στρατόπεδο, για λόγους ιδεολογικούς ή/και οπορτουνιστικούς. Αυτό συμβαίνει και στις «Ειδούς του Μαρτίου», εμπνευσμένες από την προειδοποίηση του οιωνοσκόπου Σπουρίννα στον Ιούλιο Καίσαρα. Ο Τζορτζ Κλούνεϊ, μας μεταφέρει από τη Ρώμη του 44 π.Χ. στη σύγχρονη Αμερική, για να αφηγηθεί μια ιστορία προδοσίας και -προδιαγραφόμενης- πολιτικής δολοφονίας. Ο ίδιος υποδύεται τον ρόλο του φαινομενικά ιδανικού υποψήφιου: ένας υποδειγματικός δημοκράτης, υπέρμαχος της ειρήνης και της ισότητας, προστάτης του περιβάλλοντος και πολέμιος της θανατικής ποινής. Το ροζ σκάνδαλο απειλεί να χαλάσει την εικόνα, ενώ ο οργισμένος νεαρός «Βρούτος» (Ράιαν Γκόσλινγκ) ετοιμάζεται να μπήξει το μαχαίρι στην κατάλληλη στιγμή.
Για όσους αναζητούν συνειρμούς με πραγματικά γεγονότα, το πρωτότυπο θεατρικό έργο του Μπο Γουλιμόν («Farragut North») δανείστηκε στοιχεία από την προεκλογική καμπάνια του Χάουαρντ Ντιν. Μιλώντας για ερωτικά σκάνδαλα, δεν μπορούμε να μην αναφερθούμε στο «Primary Colors» του Μάικ Νίκολς. Η ανάλαφρη δραμεντί είχε οραματιστεί το σκάνδαλο Λεβίνσκι, λίγο πριν σκάσει σαν βόμβα τον Ιανουάριο του 1998. Το κοινό της εποχής, είδε το ζεύγος Μπιλ και Χίλαρι Κλίντον στα πρόσωπα του Τζον Τραβόλτα και της Έμα Τόμσον. Όμως, δεν συνέρρευσε στους κινηματογράφους: το τηλεοπτικό θέαμα αποδείχθηκε πολύ πιο πικάντικο.
Wag the Dog (1997), The Campaign (2012)
Ο δείκτης συγχρονικότητας χτύπησε κόκκινο και για άλλη μια ταινία «συνδεδεμένη» με την περίπτωση Λεβίνσκι. Το «Wag the Dog» είναι μια κλασική, σατιρική ιστορία αποπροσανατολισμού της κοινής γνώμης. Ο Ντάστιν Χόφμαν, σε ρόλο χολιγουντιανού παραγωγού, κάνει τα μαγικά του προκειμένου να κατασκευαστεί μια ψεύτικη πολεμική σύγκρουση με την… Αλβανία. Πίσω από αυτόν βρίσκεται ο «γκεμπελικός» Κόνραντ Μπριν (Ρόμπερτ Ντε Νίρο). Έτσι, με λίγο αλατοπίπερο στην προπαγάνδα βγαίνει αλώβητος ο πρόεδρος, εν όψει εκλογών. Όταν ο Κλίντον διατάζει τον βομβαρδισμό του Ιράκ (κι έπειτα της Γιουγκοσλαβίας) λίγους μήνες μετά από την κυκλοφορία του φιλμ, οι αναλογίες με την πραγματικότητα γίνονται περισσότερο από εμφανείς. Κάπου εδώ, μπαίνει στην εξίσωση η περίφημη ρήση του Μαρξ: «η ιστορία επαναλαμβάνεται, την πρώτη φορά ως τραγωδία, τη δεύτερη ως φάρσα».
Αφήνοντας λοιπόν τις τραγωδίες, οδηγούμαστε στις φαρσικές καταστάσεις του «The Campaign», σε σκηνοθεσία Τζέι Ρόουτς. Tο ξεκαρδιστικό δίδυμο Ζακ Γαλιφιανάκης vs Γουίλ Φερέλ ζητάει την κινηματογραφική ψήφο του κοινού, παραμονές προεδρικών εκλογών του 2012 (Ομπάμα vs Ρόμνεϊ). Τα βέλη της καρτουνίστικης σάτιρας επικεντρώνονται στα «πεινασμένα» μίντια και τους ύποπτους σπόνσορες των εκλογών. Ευτυχώς, ο πόλεμος δεν μπαίνει (ακόμη) στο μενού.
«Milk» (2008), «The Candidate» (1972), «Bulworth» (1998)
Στο «Milk» του Γκας Βαν Σαντ, ο χαρισματικός ακτιβιστής Χάρβεϊ Μιλκ (Σον Πεν) διεκδικεί το δικαίωμα στην διαφορετικότητα ως το μοιραίο τέλος. Γίνεται ο πρώτος γκέι δημοτικός σύμβουλος στην Καλιφόρνια, μα πληρώνει την εκλογή με τη ζωή του. Απέναντι στον ελπιδοφόρο, παθιασμένο του αγώνα, υψώνεται σαν αποτρόπαια σκιά το εκδικητικό πρόσωπο του ομοφοβικού δολοφόνου Νταν Γουάιτ (Τζος Μπρολίν).
Όμως, στην εποχή της εικόνας, ο ιδεολόγος επαναστάτης μπορεί κάλλιστα να μεταμορφωθεί σε μαριονέτα των μίντια και των διαφημιστών. Αυτό διαπιστώνει ο «Υποψήφιος» του Ρόμπερτ Ρέντφορντ ο οποίος κερδίζει τις εκλογές, αλλά χάνει τον εαυτό του. Στο τέλος, αντί να πανηγυρίζει, αναρωτιέται αμήχανα: «και τώρα τι κάνουμε»;
Ο «Bulworth» του Γουόρεν Μπίτι έχει τις απαντήσεις: βγάζει φόρα-παρτίδα τον μηχανισμό εξαγοράς της πολιτικής από τις πολυεθνικές εταιρείες (φαρμακευτικές, ασφαλιστικές, πετρελαϊκές) χωρίς να του καίγεται καρφί. Στην αρχή της ταινίας, ο αυτοκτονικός γερουσιαστής κλείνει συμβόλαιο θανάτου για να σκοτώσει… τον εαυτό του. Στην πορεία, εκστομίζει μια σειρά από απαγορευμένες αλήθειες: τηλεοπτικός λαϊκισμός, ρατσισμός, ξεχαρβαλωμένο σύστημα υγείας, μεγάλα συμφέροντα… Και φεύγει τραγουδώντας σε ρυθμούς χιπ-χοπ, έτσι για να σκάσει η ελίτ των κουστουμαρισμένων: «Πο-πο-πολιτική με γερουσιαστές του γκέτο, σούπερ-σταρ»…
Ελεύθερα, 24.05.2026
