Διανύουμε την περίοδο των καλοκαιρινών φεστιβάλ, με τον χορό και την περφόρμανς να δίνουν έντονο στίγμα.
Αυτή τη στιγμή εκτυλίσσεται το Καλοκαιρινό Φεστιβάλ της Νέας Κίνησης, ενώ το Διεθνές Φεστιβάλ Χορού –σε συνδιοργάνωση του Υφυπουργείου Πολιτισμού και του Θεάτρου Ριάλτο– συνεχίζει μέχρι το τέλος του μήνα.
Θα επικεντρωθώ στη φετινή διοργάνωση του φεστιβάλ On Bodies της Στέγης Χορού Λευκωσίας που είχα την τύχη να παρακολουθήσω μεταξύ 15 – 17 Μαΐου και αποτελεί ένα από τα μακροβιέστερα φεστιβάλ σύγχρονου χορού και περφόρμανς στην Κύπρο.
Με καθαρό προσανατολισμό στη στήριξη καλλιτεχνών και καλλιτεχνικών ομάδων, αλλά και στην επαφή του κοινού με τις τρέχουσες και νέες τάσεις της χορογραφικής δημιουργίας, προσφέρει χώρο τόσο για καινούργιες παραγωγές όσο και για τη φιλοξενία έργων που συνομιλούν με την εκάστοτε θεματική.
Για φέτος, η θεματική ήταν η «Aφθονία». Για το On Bodies, μια τέτοια θεματική εκφράζει την επιμελητική πρακτική του Πέτρου Κονναρή, καλλιτεχνικού διευθυντή της Στέγης Χορού Λευκωσίας και του φεστιβάλ από το 2022, η οποία επικεντρώνεται στο πλαίσιο των φεμινιστικών ηθικών της φροντίδας και φαντάζει ως το φυσικό επακόλουθο των δύο προηγούμενων θεματικών που αφορούσαν την ανθεκτικότητα και την επούλωση.
Μαζί, οι τρεις αυτές εκδόσεις του φεστιβάλ συγκροτούν ένα ψήγμα ελπίδας και αισιοδοξίας, κάτι παραπάνω από αναγκαίο και σημαντικό στις μέρες μας. Πρόκειται για μια αφθονία που αφορά το μοίρασμα των υποδομών και των πόρων, την πράξη της υποστήριξης και όλα εκείνα τα μικρά πράγματα που κάνουμε όταν συμβιώνουμε.
Η αφθονία, εν τέλει, είναι νοοτροπία και πράξη: αφθονία σε δημόσια αγαθά, καθαρό περιβάλλον, ελεύθερο χρόνο, πολιτισμό και ανθρώπινες σχέσεις. Είναι η ανάγκη να επαναδιεκδικήσουμε την αφθονία από τη λογική του ατομικισμού και της συσσώρευσης και να την επιστρέψουμε στα κοινά.
Το φεστιβάλ ξεκίνησε με μια συζήτηση μεταξύ του Κονναρή και της Έλενας Αγαθοκλέους, καλλιτεχνικής διευθύντριας του Κέντρου Παραστατικών Τεχνών ΜΙΤΟΣ με έδρα τη Λεμεσό. Ο διάλογος επικεντρώθηκε στην ανάδειξη της παραδοξότητας που ενυπάρχει σε οποιαδήποτε συζήτηση περί αφθονίας σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από την ιδιωτικοποίηση των πόρων αλλά και της φαντασίας.
Ο Κονναρής ανέφερε ότι έμπνευση για τη θεματική του φεστιβάλ είναι η ανάγκη αφουγκράσματος των όσων είναι ήδη εδώ και τα οποία προσφέρει η αφθονία της φύσης και της (χορευτικής) κοινότητας. Η Αγαθοκλέους εξέφρασε τη βίαιη πνευματική και χωρική έλλειψη που βιώνουν οι πολλοί, καθώς η πραγματικότητα της Λεμεσού είναι αμείλικτη, καθιστώντας επιτακτική τη σύνδεση της οικονομικής ευρωστίας της πόλης και των πρακτικών ανάπτυξης με τον πολιτισμό.
Ακολούθησε η παράσταση «The Multiplicity of the Other» της Μεξικανής Ixchel Mendoza Hernandez, για «ένα σώμα που αναζητά τη μεταμόρφωση, που επιδιώκει να ξεφύγει και να θολώσει τους ορισμούς για να αμφισβητήσει το κατεστημένο».
Η δράση λαμβάνει χώρα μέσα σε ένα φωτισμένο εξάγωνο. Η ιδιαίτερα εύγλωττη κίνηση της Hernandez, καθώς και η συγκεντρωμένη της παρουσία με άψογα ελεγχόμενες εκρήξεις, πετύχαινε τον στόχο της: να μας φέρει αντιμέτωπους με την ετερότητα που κρύβουμε μέσα μας.
Η παράσταση αυτή επιλέχθηκε από τη Στέγη για να παρουσιαστεί την προηγούμενη νύχτα στην προεπισκόπηση του VIMA Art Fair, κατόπιν πρόσκλησης του Κώστα Στασινόπουλου, επιμελητή της έκθεσης «Τα κύματα που σπάνε».
Το έργο «Shakira Shakira» εξελίχθηκε σε μια απολαυστική στιγμή από τους δύο περφόρμερ, Jasmina Križaj και Simon Wehrli, για τους οποίους η σκηνή είναι μια μήτρα και η λεκάνη η πηγή κάθε κίνησης. Κινούσαν κυκλικά τη λεκάνη τους, μέχρι που η χορογραφία και το περιεχόμενο αναδύθηκαν σαν από το τίποτα. Το έργο έφερε μια ντίσκο νότα, θυμίζοντάς μας ότι τα απαραίτητα υλικά για την αφθονία της κίνησης είναι πάντα εκεί, διαθέσιμα.
Η πρώτη βραδιά έληξε με το έργο «Sprt!» του Δημήτρη Χειμώνα, το οποίο έχει εξελιχθεί σημαντικά από την πρώτη του παρουσίαση στην Πλατφόρμα Χορογραφίας Κύπρου.
Το έργο, ουσιαστικά μια συνθήκη που βασίζεται στην επιτελεστικότητα των ονοματοποιητικών στοιχείων της κυπριακής διαλέκτου, κινείται στα όρια ομιλίας και χορογραφίας, τάξης και χάους, της υπόσχεσης για μια αλλαγή που πάντα έρχεται και των εγγενών αντιφάσεών της. Κεντρική φιγούρα η Valentina Hasan και η φανταστική απόδοσή της στο τραγούδι «Without You» της Mariah Carey.
Η δεύτερη μέρα ξεκίνησε με τον Διομήδη Κουφτερό, ο οποίος παρουσίασε το έργο «My _ _ _ ing Body». Πρόκειται για την επανεπίσκεψη ενός δικού του έργου από το 2012, το οποίο είχε παρουσιάσει στο NO_BODY (την προηγούμενη ονομασία του φεστιβάλ).
Το κομμάτι εκπλήσσει με την έμφαση σε αυτοβιογραφικά στοιχεία και στη σωματική δύναμη, όπως αυτή διοχετεύεται μέσα από τους κανόνες και τη φιλοσοφία του Jiu Jitsu. Το έργο θίγει ζητήματα πένθους, θανάτου και ηλικιακού χρόνου.
Στην τελευταία σκηνή παρακολουθήσαμε την πάλη ανάμεσα στον Κουφτερό και σε δύο νεαρά σώματα. Μια ατέρμονη πάλη που εξελίσσεται χωρίς διαφυγή, τονίζοντας την αμοιβαιότητα της συνθήκης. Το έργο, επίσης, παίζει με τη συνθήκη της ζωντανής καταγραφής.
Στο έργο του Collins Ugo, «Answered», η αφθονία εμφανίζεται ως αυτό που μπορεί να διατηρηθεί υπό πίεση. Ο Ugo, δυναμικός χορευτής, επικεντρώνεται στον αφρικανικό χορό ως μια αυστηρή, επιμελημένη πρακτική και παρουσιάζει ένα πλαίσιο όπου μονάδα μέτρησης είναι μια σταθερή φράση αφρικανικών βημάτων 8 μέτρων.
Η φράση αυτή αλλάζει σε κάθε πλευρά ενός τετραγώνου, κάνοντας τον θεατή να βιώσει τη μετάλλαξη της κίνησης σε συσχέτιση με την αυτονομία του δημιουργού και τον ρυθμό.
Το Eevi Tolvanen παρουσίασε το έργο «tender» σε συνεργασία με τον καλλιτέχνη ήχου x.ypno., στο οποίο συμμετείχαν μη επαγγελματίες του χορού που έλαβαν μέρος στο ομώνυμο εργαστήριο. Το έργο αμφισβητεί τις στερεοτυπικές αντιλήψεις για τη μορφή που πρέπει να έχει η τρυφερότητα.
Η τρυφερότητα μπορεί να είναι έντονη, ακατάστατη, πεισματάρα, ερωτική και περίπλοκη. Η διαδικασία είναι συλλογική και οι ερμηνευτές εισέρχονται σε αυτόν τον κόσμο με τον δικό τους προσωπικό τρόπο –είτε μέσω της κίνησης, είτε του λόγου ή του βλέμματος.
Όλοι αυτοί οι κόσμοι συνυπάρχουν όμορφα στον ίδιο χώρο: ένα σώμα τρυφερό από θλίψη, ένα σώμα τρυφερό από άγρια σωματικότητα, ένα σώμα που τρέμει σε μια αγκαλιά. Το έργο κορυφώθηκε σε πάρτι, στο οποίο προσκαλέστηκε και το κοινό.
Η τελευταία μέρα επικεντρώθηκε στο μεγαλύτερο σε διάρκεια έργο του φεστιβάλ, το «My heart as an antidote: Practices of Solidarity» της Ανδρονίκης Μαραθάκη. Με έδρα την Αθήνα, η Μαραθάκη δημιουργεί συνθέσεις που αναδεικνύουν και γεννούν την επιθυμία για μια κοινή ζωή. Το έργο ξεχώρισε για τη διαχείριση του ρυθμού και τη ζωντανή ηχητική του σύνθεση με τον Μανούσο Κλαπάκη στα κρουστά, καθώς και για την αλληλοϋποστήριξη των περφόρμερ επί σκηνής.
Η δράση εναλλασσόταν μεταξύ σόλο και ομαδικών σκηνών, οδηγώντας τους περφόρμερ στα όρια της αντοχής, προσφέροντας παράλληλα στιγμές παύσης και αυτοσχεδιασμού με επαφή. Η προσπάθεια των σωμάτων να βρεθούν κοντά γίνεται μια πρακτική που αφορμάται από τη νοημοσύνη της καρδιάς.
Το φεστιβάλ ολοκληρώθηκε με την παρουσίαση ενός νέου θεσμού για τη Στέγης Χορού Λευκωσίας: την τελετή αναγόρευσης των πρώτων επίτιμων μελών της.
Τιμήθηκαν η Ελένη Μαύρου (δήμαρχος Λευκωσίας κατά την περίοδο ίδρυσης της Στέγης), χωρίς το όραμα της οποίας η Στέγη δεν θα στεγαζόταν σε αυτόν τον χώρο· η Αννίτα Μιχαηλίδη, make-up artist και ψυχοθεραπεύτρια, που συμμετείχε ενεργά στη διαμόρφωση του φεστιβάλ και με τη διαρκή παρουσία και στήριξή της ορίζει τι σημαίνει να είσαι ενεργό μέλος μιας κοινότητας· και η Έλενα Περικλέους, Επίτροπος Προστασίας των Δικαιωμάτων του Παιδιού, λόγω του έργου που επιτελεί ο θεσμός της, το οποίο ευθυγραμμίζεται με τη δέσμευση της Στέγης για δράσεις που έχουν ως κεντρικό άξονα το νεανικό κοινό (όπως το Green Steps, ένα πρόγραμμα χορού για την οικολογική ενσυναίσθηση παιδιών 5 – 11 ετών και των οικογενειών τους).
Με αυτή τη συγκινητική τελετή, το On Bodies έκλεισε τον φετινό του κύκλο, αποδεικνύοντας ότι η αφθονία δεν μετριέται με οικονομικούς όρους, αλλά με το αποτύπωμα που αφήνουν οι κοινότητες όταν επιλέγουν να δημιουργούν μαζί.
Μέσα από τη διαδοχή της επούλωσης, της ανθεκτικότητας και, τελικά, της αφθονίας, το φεστιβάλ λειτούργησε ως ένας ζωντανός πυρήνας συνύπαρξης.
Σε πείσμα των καιρών και των αμείλικτων αστικών πραγματικοτήτων, η Στέγη Χορού Λευκωσίας υπενθύμισε ότι η μεγαλύτερη μορφή αφθονίας βρίσκεται στην αλληλεγγύη, στο μοίρασμα, στην ανάκτηση του σώματος και στην αναγνώριση εκείνων των ανθρώπων που στηρίζουν διαχρονικά τα θεμέλια του πολιτισμού μας.
Ελεύθερα, 07.06.2026
