Ας δεχθούμε ότι το Γνωμοδοτικό Συμβούλιο συνιστά Συμβούλιο «Σοφών»! Για να επιτύχει στο έργο που αναλαμβάνει ένα Συμβούλιο «Σοφών», υπάρχουν τουλάχιστον τέσσερα προαπαιτούμενα:
1ο Προαπαιτούμενο: Προσόντα μελών του Γνωμοδοτικού Συμβουλίου. Ένα Συμβούλιο «Σοφών» οφείλει να αποτελείται από άτομα των οποίων οι γνώσεις, η πείρα και κυρίως η σταδιοδρομία εγγυώνται ότι διαθέτουν άριστη και ορθή ικανότητα κρίσης. Ιδεωδώς, τα πιο πάνω προσόντα τους (γνώσεις, πείρα και επιτεύγματα σταδιοδρομίας) καλό είναι να αφορούν και στα προσόντα που απαιτούν οι προς πλήρωση θέσεις και των υποψηφίων.
2ο Προαπαιτούμενο: Προσόντα των προς κρίση υποψηφίων. Οι προς κρίση υποψήφιοι θα είναι πρόεδροι και μέλη διοικητικών συμβουλίων, ανεξάρτητοι αξιωματούχοι (ρυθμιστές, επόπτες, επίτροποι κ.ο.κ.) και επικεφαλής ανεξάρτητων υπηρεσιών (π.χ. Ελεγκτικής Υπηρεσίας, Γενικός & Βοηθός Γενικός Εισαγγελέας, ΕΡΗΕΤ, κ.ο.κ.).
Κατά συνέπεια, θα πρέπει να έχουν τα αντίστοιχα προσόντα, που περιγράφονται καλώς στη διεθνή και τοπική νομοθεσία και βιβλιογραφία οι γνώσεις, η πείρα και κυρίως η σταδιοδρομία να εγγυώνται ότι διαθέτουν: Διοικητική ικανότητα, άριστη και ορθή ικανότητα κρίσης, κουλτούρα εξυπηρέτησης του δημοσίου συμφέροντος και τέλος διευθυντική ικανότητα για όσους θα προΐστανται συμβουλίων και για τους επικεφαλής Υπηρεσιών.
3ο Προαπαιτούμενο: Προδιαγραφές των προς πλήρωση θέσεων. Για να μπορέσει το Συμβούλιο των «Σοφών» να διεκπεραιώσει το έργο του με επιτυχία, δηλαδή, να αξιολογήσει τους υποψήφιους, να επιλέξει όσους πληρούν τα απαιτούμενα για την προς πλήρωση θέση προσόντα, να τους κατατάξει σε σειρά «ικανότητας» και να υποβάλει στο Υπουργικό Συμβούλιο τους «άριστους», απαιτούνται επιπρόσθετα: Η ύπαρξη προδιαγραφής της κάθε προς πλήρωση θέσης, η υποβολή εκδήλωσης ενδιαφέροντος (αίτησης) από τους υποψήφιους με βάση την προδιαγραφή, ο έλεγχος ορθότητας και ακρίβειας των εκδηλώσεων ενδιαφέροντος (αιτήσεων) και τέλος συνέντευξη κάθε υποψηφίου για τη διαπίστωση της ορθότητας και ακρίβειας τουλάχιστον των «υποκειμενικών» προσόντων: Α) της γνώσης, διάθεσης και ικανότητας τήρησης των κανόνων χρηστής διοίκησης και της σχετικής νομοθεσίας, β) της διάθεσης εξυπηρέτησης του δημόσιου συμφέροντος, γ) της μη ύπαρξης σύγκρουσης συμφερόντων και δ) της διάθεσης αποφυγής εξυπηρέτησης αλλότριων συμφερόντων.
Εδώ οφείλω να τονίσω ότι η πείρα μου από την πολυετή συμμετοχή μου σε συμβούλια (ημι-) κρατικών οργανισμών (είτε ως μέλους είτε ως εκτελεστικού διευθυντικού στελέχους) δεικνύει ότι
(α) Πλείστα όσα μέλη συμβουλίων αγνοούν ότι το καθήκον τους ως μελών είναι υπεράνω κάθε άλλου συμφέροντος, συμπεριλαμβανομένων εκείνων της οντότητας (π.χ. δημόσιας υπηρεσίας, συνδέσμου, συντεχνίας, οργανισμού, κ.ο.κ.) από τον οποίο προέρχονται και εκείνων που τους πρότειναν/ διόρισαν.
(β) Ενίοτε μέλη συμβουλίων λαμβάνουν αποφάσεις ή ψηφίζουν για τη λήψη αποφάσεων με γνώμονα αλλότρια συμφέροντα, ακόμη και αν τους τονιστεί ότι αυτό είναι παράνομο!
(γ) Σχεδόν ποτέ δεν επιτυγχάνεται ο μετασχηματισμός συμβουλίου συνισταμένου από ανεξάρτητα άτομα (group) σε ομάδα (team).
(δ) Σπάνια καταφέρνει ο/η «πρόεδρος» να διευθύνει παραγωγικά το συμβούλιο του/της.
4ο Προαπαιτούμενο: Να διευθύνει αποτελεσματικά και αποδοτικά το Γνωμοδοτικό Συμβούλιο ο πρόεδρος του, «κτίζοντας» έγκαιρα τον αναγκαίο κανονισμό και τους κανόνες λειτουργίας του, δημιουργώντας ομαδικό πνεύμα και διασφαλίζοντας ότι η νομοθεσία, ο κανονισμός και οι κανόνες τηρούνται ευλαβικά από τα μέλη και από το Συμβούλιο ως οντότητα.
Με βάση τα πιο πάνω, καλείται το Γνωμοδοτικό Συμβούλιο να δημοσιεύσει τον κανονισμό και τους κανόνες με τους οποίους θα λειτουργήσει και να διασφαλίσει ότι όλα τα πιο πάνω θα τηρούνται! Ας ευχηθούμε καλή επιτυχία στο Γνωμοδοτικό Συμβούλιο για το καλό του τόπου!
* Πρώην Ανώτατος Εκτελεστικός Διευθυντής Cyta, πρώην μέλος δ.σ. Πανεπιστημίου Κύπρου
