Επτά χρόνια μετά την μείωση της στρατιωτικής θητείας στους 14 μήνες και την υιοθέτηση του θεσμού των ΣΥΟΠ το 2016, το κρίσιμο ζήτημα της νομοθετικής-οικονομικής ρύθμισης του θεσμού και της επαγγελματικής αποκατάστασης των Συμβασιούχων Οπλιτών, οδηγείται προς οριστική επίλυση. Μετά από επτά χρόνια κωλυσιεργίας από τις προηγούμενες κυβερνήσεις, η παρούσα κυβέρνηση –όταν ο κόμπος έφτασε πλέον στο κτένι από τη συνεχή διαρροή προσωπικού– είναι αποφασισμένη να θέσει τον θεσμό σε ορθές και μόνιμες βάσεις.
Να σημειωθεί ότι από το 2016 μέχρι σήμερα έχουν προκηρυχθεί θέσεις ΣΥΟΠ επτά φορές, στις οποίες έκαναν αίτηση, συνολικά, 12.547 ενδιαφερόμενοι. Οι αιτήσεις 4.909 προσώπων (39,13%) έχουν απορριφθεί για διάφορους λόγους (δεν πληρούσαν τα κριτήρια ή οι ενδιαφερόμενοι δεν παρουσιάστηκαν), ενώ 7.638 άνδρες και γυναίκες (60,87%) θεωρήθηκαν ως επιτυχόντες στους προκαταρκτικούς καταλόγους. Οι τελικοί κατάλογοι του ΥΠΑΜ, μετά την υποβολή ενστάσεων, περιλάμβαναν 7.662 επιτυχόντες. Λαμβάνοντας υπόψη ότι ο αριθμός των διαθέσιμων θέσεων ΣΥΟΠ ανέρχεται σε 3.090, γίνεται αντιληπτό ότι, ο ίδιος ο θεσμός, το συμβασιούχο προσωπικό και οι οικογένειές τους, και οι πολεμικές μονάδες της ΕΦ έχουν περάσει από μεγάλες δυσκολίες. Αφού, από το 2016, παρατηρείται συνεχής αιμορραγία ΣΥΟΠ προς μόνιμες θέσεις σε διάφορα άλλα επαγγέλματα, με αποτέλεσμα η ΕΦ να χάσει πολύτιμο προσωπικό από τις τάξεις της, όχι μόνο αριθμητικά αλλά και ποιοτικά. Φυσικά, όπως σε όλα τα επαγγέλματα, η ικανότητα και το ενδιαφέρον του συμβασιούχου προσωπικού διαφέρει, με αποτέλεσμα να γίνουν, αναγκαστικά, ορισμένοι συμβιβασμοί για το προσωπικό που κρίνεται χαμηλής απόδοσης, λόγω της επταετούς αρρυθμίας στην εξέλιξη του θεσμού. Η μεγάλη πλειοψηφία, όμως, των ΣΥΟΠ –εκτιμάται ότι αγγίζει το 70-75%– εκτελεί τα καθήκοντα της με υποδειγματικό έως ικανοποιητικό τρόπο.
Την ευθύνη για τη σημερινή κατάσταση, η οποία προκάλεσε μεγάλα κοινωνικά-οικονομικά προβλήματα και ανασφάλεια στις οικογένειες των ΣΥΟΠ, αλλά και αχρείαστη επιχειρησιακή-οικονομική καταπόνηση των μονάδων από τις διαρροές και την ανάγκη συνεχούς εκπαίδευσης νέων ΣΥΟΠ, έχουν οι προηγούμενες κυβερνήσεις. Για την κατανόηση της σοβαρότητας του προβλήματος των διαρροών –λόγω της επαγγελματικής αβεβαιότητας, των απαιτητικών καθηκόντων και της χαμηλής αντιμισθίας– πρέπει να αναφερθεί ότι σε διάστημα επτά ετών προέκυψαν 13 εκπαιδευτικές σειρές ΣΥΟΠ, δηλαδή, σχεδόν, δύο σειρές ανά έτος. Έτσι, τα τελευταία χρόνια, το ΥΠΑΜ ήταν σε συνεχή διαδικασία προκήρυξης θέσεων ενώ οι πολεμικοί σχηματισμοί του ΓΕΕΦ υπό συνεχή πίεση, λόγω της απώλειας των αποχωρούντων ΣΥΟΠ, για την εκπαίδευση νέου συμβασιούχου προσωπικού. Επιπλέον πρόβλημα είναι και η δραματική μείωση του ενδιαφέροντος, από 5.005 και 4.014 αιτήσεις αντιστοίχως το 2016 και 2017, σε 635 το 2022, και 387 και 201 το 2023 (για πρώτη φορά δύο προκηρύξεις θέσεων το ίδιο έτος).
Εν όψη και του γεγονότος ότι αρκετοί ΣΥΟΠ στέφονται προς μόνιμες θέσεις την Αστυνομία και την Πυροσβεστική, και αναμένεται να αποδεχθούν διορισμό τον τρέχοντα μήνα, το ΥΠΑΜ έχει θέσει, κατεπειγόντως, το ζήτημα σε επίπεδο Προεδρικού το οποίο έχει λάβει την απόφαση, σε συνεργασία με το Υπουργείο Οικονομικών, οριστικής νομοθετικής ρύθμισης της οικονομικής και επαγγελματικής σταθερότητας του θεσμού. Έχει δε αποφασιστεί ότι από το νέο έτος, τα συμβόλαια των ΣΥΟΠ θα αντανακλούν τις νέες αλλαγές που προωθούνται για την προσφορά μόνιμων θέσεων στο συμβασιούχο προσωπικό που κρίνεται κατάλληλο. Να σημειωθεί ότι η νομοθετική ρύθμιση του θεσμού θα διαλαμβάνει αύξηση της μηνιαίας αντιμισθίας και των οικονομικών ωφελημάτων των ΣΥΟΠ, όπως και την προαγωγή και μονιμοποίηση των ικανότερων από αυτούς στις θέσεις των Συμβασιούχων Υπαξιωματικών (ΕΠΥ) που έχουν αρχίσει να συνταξιοδοτούνται τα τελευταία χρόνια.
Το ΥΠΑΜ, λαμβάνοντας υπόψη ότι ο αριθμός των ενδιαφερομένων έχει μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, δύναται να αξιοποιήσει, πέραν των νέων προκηρύξεων, και εναλλακτικές λύσεις, όπως η δυνατότητα επιστροφής στις τάξεις της ΕΦ αρίστων ΣΥΟΠ που έχουν παραιτηθεί λόγω επαγγελματικής ανασφάλειας τους τελευταίους 24 ή 36 μήνες, και η δυνατότητα επιλεκτικής πρόσληψης προσωπικού ελληνικής ιθαγένειας, όπως είχε συμβεί με τον θεσμό των ΕΠΥ.
*Επίτιμος επιστημονικός ερευνητής στο Κέντρο μελετών Ασφάλειας και Πληροφοριών του Πανεπιστημίου Buckingham στο Ηνωμένο Βασίλειο.
