Άρθρο στη ψηφιακή, συλλεκτική έκδοση του Φιλελευθέρου «Η ΚΥΠΡΟΣ ΤΟ 2024! ΕΤΟΣ ΠΡΟΚΛΗΣΕΩΝ» που διατίθεται δωρεάν μέσω του philenews.com
Το νέο έτος, με τον ερχομό του, μας επιτρέπει να ελπίζουμε σε νέες αφετηρίες και προοπτικές. Διαμηνύει νέα οράματα και προβάλλει παράλληλα, νέες ελπιδοφόρες προκλήσεις. Επιθυμώ λοιπόν, μέσα σε αυτό το ευοίωνο πλαίσιο, να εκθέσω κάποιες σκέψεις οι οποίες αφορούν την αποστολή της Δικαιοσύνης για το έτος 2024.
Αναμφίβολα το 2023 αποτέλεσε έτος ορόσημο για την Κυπριακή Δικαιοσύνη. Με μια πλειάδα συντονισμένων μέτρων και με οδηγό το μεταρρυθμιστικό χάρτη, θέσαμε την πολυεπίπεδη και πολυσύνθετη μεταρρύθμιση της δικαιοσύνης, σε πλήρη τροχιά υλοποίησης. Δημιουργήσαμε μία νέα δικαστηριακή δομή, η οποία επιτεύχθηκε με τη λειτουργία του δευτεροβάθμιου νεοσύστατου Εφετείου και το διαχωρισμό του Ανωτάτου Δικαστηρίου σε Ανώτατο Συνταγματικό Δικαστήριο και Ανώτατο Δικαστήριο με ξεχωριστές δικαιοδοσίες. Εισαγάγαμε ένα νέο, ριζικά αναθεωρημένο κανονιστικό πλαίσιο πολιτικής δικονομίας, το οποίο διασφαλίζει την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για όλους τους πολίτες κατά τρόπο δίκαιο και με αναλογικό κόστος. Η Σχολή Δικαστών, περαιτέρω, συνεχίζει την επιτυχή λειτουργία της, καθιστώντας δυνατή την παροχή υψηλού επιπέδου εκπαίδευσης και κατάρτισης, συμβάλλοντας έτσι στη δημιουργία ενός δίκαιου και αποδοτικού δικαστικού συστήματος. Τα ανωτέρω μέτρα συνθέτουν τους κύριους σταθμούς του μεταρρυθμιστικού έργου για το απερχόμενο έτος. Η λακωνική περιγραφή τους επαρκεί, ώστε να αναδειχθεί, η πολυπλοκότητά τους αλλά και η καίρια σημασία τους.
Το 2023 είναι άκρως ενδεικτικό της αδιάσπαστης προσήλωσής μας στη μεταρρύθμιση της Δικαιοσύνης, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί κατά το 2024. Επίκεντρο των προσπαθειών μας αποτελεί πλέον, η εκκαθάριση των χρόνιων καθυστερήσεων στην εκδίκαση των αστικών υποθέσεων («Backlog»). Ήδη, η εφαρμογή των νέων Κανονισμών Πολιτικής Δικονομίας, αναμένεται να συνδράμει στη σταδιακή εξάλειψη των καθυστερήσεων καθότι οι νέοι αυτοί Κανονισμοί επιφέρουν και εδραιώνουν μία νέα νοοτροπία ως προς την προώθηση και εκδίκαση των αστικών υποθέσεων. Παρόλο ότι είναι κοινά παραδεκτό ότι το επίπεδο δικαιοσύνης στην Κύπρο είναι υψηλό, η ταχύτητα της απονομής της, σε αστικές υποθέσεις, υστερεί. Η εξάλειψη των καθυστερήσεων στο σύστημα απονομής της δικαιοσύνης συνιστά ένα από τα δυσκολότερα εγχειρήματα του μεταρρυθμιστικού έργου. Το Ανώτατο Δικαστήριο, στο πλαίσιο τήρησης και εφαρμογής των στόχων που έχουν τεθεί από το Σχέδιο Δράσης («Action Plan») που εκπονήθηκε εντός του Προγράμματος Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στοχευμένα έθεσε τη διαχείριση των καθυστερημένων αστικών υποθέσεων κάτω από συγκεκριμένες παραμέτρους. Η υιοθέτηση Ειδικών Κανονισμών για την ταχύτερη διεκπεραίωση αυτών των υποθέσεων και η ορθή διαχείριση και εποπτεία του όλου εγχειρήματος έφερε στην επιφάνεια ορατά και ενθαρρυντικά αποτελέσματα, με το στόχο που τέθηκε από το Σχέδιο Δράσης για τον Ιούνιο 2024 να έχει ήδη επιτευχθεί.
Η τεχνολογική αναβάθμιση, μέσω της λειτουργίας ενός ολοκληρωμένου συστήματος Ηλεκτρονικής Δικαιοσύνης e-justice αποτελεί ένα άλλο μεγάλο επίτευγμα της μεταρρύθμισης. Με τη σταδιακή λειτουργία του σε όλα τα Δικαστήρια, όλες οι καταχωρίσεις για όλες τις νέες υποθέσεις και για όλες τις δικαιοδοσίες θα γίνονται ηλεκτρονικά. Και αυτό, πέραν του ότι η επικοινωνία με το Δικαστήριο γίνεται πλέον, στις κατάλληλες περιπτώσεις, ηλεκτρονικά, κάτι που διευκολύνει τις διαδικασίες. Ένα άλλο έργο που αναμένεται να υλοποιηθεί είναι η εγκατάσταση του συστήματος Digital Audio Recording για σκοπούς καλύτερης και ευκολότερης τήρησης των πρακτικών των δικαστικών διαδικασιών.
Επιπρόσθετα, σε εξέλιξη βρίσκεται και η δημιουργία της Ανεξάρτητης Υπηρεσίας Διαχείρισης των Δικαστηρίων. Το έργο αυτό υλοποιείται σε συνεργασία με το Συμβούλιο της Ευρώπης και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η νέα αυτή ανεξάρτητη διοικητική δομή στόχο έχει ένα αυτόνομο μηχανισμό διοίκησης των δικαστηρίων η οποία θα αναλάβει όλες τις πτυχές της διαχείρισης, διοίκησης και στήριξης των δικαστηρίων έτσι ώστε οι δικαστές να επικεντρώνονται αποκλειστικά στο δικαστικό τους έργο.
Όλα τα πιο πάνω συνιστούν ένα ισχυρό πλέγμα μέτρων προκειμένου η Δικαιοσύνη να εκπληρώσει το μεταρρυθμιστικό της έργο. Το 2023 μας απέδειξε πως με σταθερά και προσεκτικά βήματα και προσήλωση στο στόχο μας δρομολογούμε τη Δικαιοσύνη του μέλλοντος. Αυτό προτιθέμεθα να πράξουμε και για το έτος 2024 έτσι ώστε η Δικαιοσύνη στη χώρα μας να οδηγηθεί σε μία νέα εποχή, ανταποκρινόμενη στις σύγχρονες απαιτήσεις της κοινωνίας.
*Πρόεδρος Ανωτάτου Δικαστηρίου
