Το Γενικό Σχέδιο Υγείας (ΓεΣΥ) που εφαρμόζεται στην Κύπρο, από την 1η Ιουνίου 2019, αποτελεί κορυφαία κοινωνική κατάκτηση και τη μεγαλύτερη μεταρρύθμιση στον τομέα παροχής υπηρεσιών υγείας. Παρέχει δωρεάν υπηρεσίες στους πολίτες. Είναι προσβάσιμο σε χιλιάδες δικαιούχους, ισότιμα και χωρίς διακρίσεις. Οι πολίτες επιλέγουν τον προσωπικό τους γιατρό και λαμβάνουν θεραπεία σε δημόσια ή ιδιωτικά νοσοκομεία.
Κάποτε σε ανύποπτο χρόνο, είχα προειδοποιήσει πως η εφαρμογή του, πιθανόν να αντιμετώπιζε δύο κρίσιμα προβλήματα. Την έκρηξη στη ζήτηση ιατρικών υπηρεσιών αφενός και τον σοβαρό κίνδυνο εκμετάλλευσης του συστήματος αφετέρου. Δυστυχώς οι φόβοι μου επιβεβαιώθηκαν.
Στα τέσσερα χρόνια λειτουργίας του ΓΕΣΥ, πέραν του μισού εκατομμυρίου δικαιούχοι επισκέφθηκαν προσωπικούς και ειδικούς ιατρούς, πήραν φάρμακα και υποβλήθηκαν σε εργαστηριακές εξετάσεις, αναδεικνύοντας τη σημαντικότητα του ΓεΣΥ. Υπήρξε έκρηξη στη ζήτηση ιατρικών υπηρεσιών, αλλά και στρεβλώσεις. Παρατηρήθηκε έλλειψη φαρμάκων. Αδυναμία πρόσβασης σε καινοτόμα φάρμακα.
Mακρές λίστες αναμονής. Προβλήματα σε θέματα ειδικών ιατρών και στη βιωσιμότητα των δημόσιων νοσηλευτηρίων. Προέκυψε και η ανάγκη προστασίας του ΓεΣΥ από τον κίνδυνο εκμετάλλευσης, από υπερχρέωση εξόδων, υπερβολικές παραπομπές για εξειδικευμένες ακτινοδιαγνωστικές εξετάσεις, αχρείαστες χειρουργικές επεμβάσεις, που αύξησαν το κόστος λειτουργίας με κίνδυνο τη βιωσιμότητά του.
Υπάρχει ανάγκη μιας διαρκούς ορθολογικής αξιολόγησης της πορείας υλοποίησης του ΓεΣΥ και λήψης διορθωτικών δράσεων. Είναι θετικό το γεγονός, πως όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς του τομέα της Υγείας, διαπιστώνουν ελλείψεις και στρεβλώσεις. Ευελπιστούμε πως θα συντονιστούν για να πετύχουν από κοινού, αναβάθμιση των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας. Η διόρθωση λαθών συνιστά μονόδρομο. Απαιτούνται βελτιώσεις για να διασφαλιστούν ποιοτικότερες υπηρεσίες, ένα βιώσιμο και λειτουργικό ΓεΣΥ, χωρίς αλλαγές στη φιλοσοφία και την αρχιτεκτονική του.
Απαιτείται διαρκής έλεγχος στους γιατρούς, στην ιατρική πράξη, στις υποδομές, στον τεχνολογικό εξοπλισμό, στα αναλώσιμα είδη, στη σωστή στελέχωση και αξιολόγηση του ανθρώπινου δυναμικού, στις διαδικασίες της υγειονομικής αλυσίδας φροντίδας.
Σε παλαιότερη συνεδρία της κοινοβουλευτικής επιτροπής υγείας αναφέρθηκαν κάποια οξύμωρα για την Κύπρο φαινόμενα, πιθανής εκμετάλλευσης ή κακοδιαχείρισης του ΓεΣΥ, που χρήζουν διερεύνησης. Έγινε λόγος για μακρές λίστες αναμονής για ραντεβού, παρά την επάρκεια ενός αρκετά ψηλότερου αριθμού μαγνητικών τομογράφων στον τόπο μας, σε σύγκριση με τα διεθνή δεδομένα. Τονίστηκε το οξύμωρο να υπάρχει διαρκής ζήτηση για ακτινοδιαγνωστικές εξετάσεις. Περιέργως το 2022, ένας στους τρεις δικαιούχους του ΓεΣΥ υποβλήθηκε σε κάποιας μορφής ακτινοδιαγνωστική εξέταση! Λίστες αναμονής εξακολουθούν να υπάρχουν παντού, άνκαι είμαστε χώρα με μια από τις μεγαλύτερες αναλογίες γιατρών σε σχέση με τον πληθυσμό της στην ΕΕ. Υπερπληρότητα εντοπίζεται και στις μονάδες εντατικής θεραπείας, άνκαι η χώρα διαθέτει 56 νοσηλευτήρια για ένα εκατομμύριο πληθυσμό. Χιλιάδες παραπεμπτικά εκδίδονται ετήσια, ως να είμαστε μια « κοινωνία αρρώστων». Στατιστικά, ένας στους δύο μας υποβλήθηκε σε εργαστηριακές εξετάσεις, ένας στους τρεις σε ακτινοδιαγνωστικές και ένας στους δέκα δικαιούχους σε κάποια επέμβαση (το 2022!).
Ο έλεγχος του ΓεΣΥ πρέπει να διασφαλίζει την πλήρη συμμόρφωση των παροχέων με το νομικό πλαίσιο λειτουργίας του. Να προστατεύει το ΓεΣΥ από φαινόμενα εκμετάλλευσης, κατάχρησης και απάτης από γιατρούς και εργαστήρια, όπως κάποια που δημοσιοποιήθηκαν, αφού καταγγέλθηκαν στην αστυνομία. Για την αποτελεσματική αντιμετώπιση καταχρήσεων, απαιτείται συνεργασία με ξένους εμπειρογνώμονες, εφαρμογή προηγμένων συστημάτων ανάλυσης δεδομένων, εξελιγμένο σύστημα πληροφορικής. Αναγκαίος ο εξορθολογισμός των αμοιβών των προσωπικών και ειδικών γιατρών που είναι ενταγμένοι στο ΓεΣΥ. Η επανεκτίμηση των χρεώσεων των εργαστηριακών και διαγνωστικών κέντρων . Ο εμπλουτισμός του ΓεΣΥ με λογοπαθολόγους για παιδιά με αυτισμό, σύνδρομο Down και νευροαναπτυξιακές διαταραχές. Λογοπαθολόγους για ενήλικες με εγκεφαλική ή κρανιοεγκεφαλική κάκωση. Χρειάζεται διεύρυνση των νοσηλευτικών υπηρεσιών για την κατ’ οίκον νοσηλεία ατόμων που υποβάλλονται σε αιμοκάθαρση ή περιτοναϊκή κάθαρση. Ένταξη υπηρεσιών από ποδολόγους, περισσότερους ηλεκτροφυσιολόγους και εμπλουτισμό των νοσοκομείων με κατάλληλο τεχνολογικό εξοπλισμό για πραγματοποίηση εξειδικευμένων καρδιολογικών και άλλων επεμβάσεων και στην Κύπρο. Επείγει η ορθολογική αξιολόγηση και αναβάθμιση των δημόσιων νοσηλευτηρίων και η καλύτερη οργάνωση του Οργανισμού Κρατικών Υπηρεσιών Υγείας, ώστε να ενεργεί αυτόνομα, χωρίς την κρατική χορηγία.
Η υγεία είναι υπέρτατο αγαθό. Ας την περιφρουρήσουμε με το καλύτερο δυνατό γενικό σύστημα υγείας. Οι πολίτες της Κύπρου αξίζουν να απολαμβάνουν καλύτερες υπηρεσίες υγείας και να έχουν άμεση και αποτελεσματική ιατρική φροντίδα.
Πρώην Ευρωβουλευτή- Αντιπροέδρου ΔΗ.ΠΑ.
