Η Κύπρος το 2019 προχώρησε τολμηρά, παρόλα τα εμπόδια, στην εισαγωγή του Γενικού Σχεδίου Υγείας (ΓεΣΥ) διασφαλίζοντας καθολική πρόσβαση για όλο τον πληθυσμό της, υπηρεσίες διεπιστημονικές και προσανατολισμένες στην πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας με σημαντικά οφέλη για όλους τους νόμιμους πολίτες της ΚΔ ανεξαρτήτως κοινωνικοοικονομικής θέσης. Η Κύπρος κατατασσόταν πριν την εισαγωγή του ΓεΣΥ στο χειρότερο κράτος της ΕΕ αναφορικά με την προστασία των πολιτών της από καταστροφικές δαπάνες υγείας έχοντας το ψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ σε προσωπικές από την τσέπη τους δηλαδή δαπάνες υγείας OPP (out of pocket payments) που ξεπερνούσαν το 50% των συνολικών ετήσιων δαπανών των νοικοκυριών. Στις μέρες μας μετά την εισαγωγή του ΓεΣΥ οι πολίτες μας απολαμβάνουν ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά OPP στην ΕΕ (κάτω του 10%).
Την μεγαλύτερη πρόκληση σήμερα του ΓεΣΥ αποτελούν οι σπατάλες και οι καταχρήσεις του συστήματος μας που απειλούν την μακροχρόνια βιωσιμότητα του. Η σημαντικότερη θεραπεία αυτής της πρόκλησης σύμφωνα με πλειάδα μελετών διεθνώς αναγνωρισμένων οργανισμών αλλά και Κυπρίων ακαδημαϊκών (π.χ. NICE, RCP, HQIP) είναι η ίδρυση ενός ανεξάρτητου φορέα διασφάλισης της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών υγείας. To Υπουργικό Συμβούλιο της Κυπριακής Δημοκρατίας κατά την συνεδρίαση του στις 4/11/2020 αποφάσισε την σύσταση συντονιστικής επιτροπής για να ετοιμαστεί ολοκληρωμένη πρόταση ως προς την οργάνωση και δημιουργία Εθνικού Κέντρου Κλινικής Τεκμηρίωσης περιλαμβανομένων των όρων εντολής του και του κόστους λειτουργίας του. Η συντονιστική επιτροπή με μηδενικό προϋπολογισμό και μεγάλες προσπάθειες κατάφερε να διασφαλίσει με την συνεργασία του Υπουργείου Υγείας (ΥΥ) και άλλων φορέων της ΚΔ μέσω των ταμείων ανθεκτικότητας της ΕΕ €3 εκατ. με στόχο την ανάπτυξη του μοντέλου οργάνωσης και λειτουργίας του Φορέα, ανάπτυξη του νομοθετικού πλαισίου, προσαρμογή 90 κλινικών πρωτοκόλλων/κατευθυντήριων οδηγιών (ΚΚΟ), ανάπτυξη και εφαρμογή κλινικών ελέγχων, ομότιμων αξιολογήσεων και επιθεωρήσεων και ανάπτυξη μιας σύγχρονης πλατφόρμας σύγχρονης και ασύγχρονης τηλεκπαίδευσης όλων των επαγγελματιών υγείας στην πατρίδα μας με το αντίστοιχο εκπαιδευτικό υλικό των 90 ΚΚΟ.
Με βάση την 77σέλιδη μελέτη του μοντέλου οργάνωσης και λειτουργίας του Φορέα που έχει κατατεθεί στο ΥΥ αλλά και με τις τοποθετήσεις όλων των συμμετεχόντων στην συντονιστική επιτροπή (Υπουργείο Υγείας, ΟΣΑΚ, ΟΑΥ, ΠΑΣΥΝΜ, Ακαδημαϊκός εξωτερικός εμπειρογνώμονας) καταρχήν τεκμηριώνεται με ενάργεια η αναγκαιότητα της ίδρυσης του Φορέα. Επιπρόσθετα, η ομόφωνη πρόκριση του μοντέλου του Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου με αποκλειστικό μέτοχο το ΥΥ (ΝΠΙΔ), ο προϋπολογισμός και η οικονομική επίπτωση όπως και η προσοδοφορία του Φορέα και οι προοπτικές αυτοχρηματοδότησης του. Βασική μας εισήγηση στο δ.σ. του εν λόγω Φορέα να συμμετέχουν όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς της υγείας στην Κύπρο.
Ο ρόλος του ανεξάρτητου Φορέα διασφάλισης ποιότητας θα επικεντρώνεται μεταξύ άλλων στα εξής
Ανάπτυξη ή προσαρμογή κλινικών κατευθυντήριων οδηγιών (ΚΚΟ), πρωτοκόλλων, κλινικών διαδρομών. Έτσι, θα επιτευχθεί ομοιογενή τρόπος παροχής υπηρεσιών υγείας στην Κύπρο στηριζόμενος σε βέλτιστες διεθνείς πρακτικές και επιστημονική τεκμηρίωση διασφαλίζοντας την ασφάλεια και την ποιότητα. Αναμένονται σημαντικές εξοικονομήσεις πόρων και δραματική μείωση της σπατάλη και της κατάχρησης.
Ανάπτυξη εθνικών προτύπων και δεικτών ποιότητας στην Υγεία.Αξιολόγηση της εφαρμογής των βέλτιστων πρακτικών και ΚΚΟ μέσα από κλινικούς ελέγχους (clinical audit), ομότιμων αξιολογήσεων, επιθεωρήσεων των νοσηλευτηρίων και λειτουργών της υγείας.
Βελτίωση της ασφάλειας στην παροχή υπηρεσιών υγείας στην Κύπρο.
Συνεχιζόμενη ομοιογενής και συστηματική εκπαίδευση (μέσω της πλατφόρμας σύγχρονης και ασύγχρονης τηλεκπαίδευσης) των επαγγελματιών υγείας και των δικαιούχων στην βάση της σύγχρονης επιστημονικής τεκμηρίωσης και των ευρημάτων των πιο πάνω αξιολογήσεων και ελέγχων.
Παροχή ντόπιων δεδομένων για ανάπτυξη προσαρμογή και εφαρμογή βέλτιστων πρακτικών και παρεμβάσεων σε τομείς που θα αναφύονται μέσα από τους ελέγχους, αξιολογήσεις και εκπαιδεύσεις του Φορέα π.χ. καρκίνος, καρδιοπάθειες, προληπτική ιατρική, κ.λπ..
Αναμένουμε τώρα από την πολιτική ηγεσία (ΥΥ, Κυβέρνηση, Βουλή) αλλά και την κοινωνία των πολιτών να λάβει το συντομότερο δυνατόν τις αντίστοιχες πολιτικές αποφάσεις δίνοντας του έργου αυτού υψηλή προτεραιότητα. Είμαστε πεπεισμένοι ότι παρόλα τα εμπόδια, έχοντας όλοι μας κοινό στόχο την διασφάλιση υψηλής ποιότητας υπηρεσίες υγείας αλλά και βιωσιμότητας του ΓεΣΥ, θα μπορέσει η πατρίδα μας με συλλογικό πνεύμα να ολοκληρώσει τις μεγάλες μεταρρυθμίσεις στην υγεία.
*Καθηγητής Ιατρικής MD, PhD, CCT, PGCertHBE. Πρόεδρος συντονιστικής επιτροπής Εθνικού Κέντρου Κλινικής Τεκμηρίωσης
