Στις συζητήσεις για τις ευρωπαϊκές εκλογές που θα πραγματοποιηθούν από 6 έως 9 Ιουνίου, ένα από τα κύρια θέματα είναι η προστασία της δημοκρατίας μας.
Το 2024 θα προσέλθουν στις κάλπες πολίτες από περισσότερες από 50 χώρες που εκπροσωπούν πάνω από το ήμισυ του πληθυσμού του πλανήτη. Παράλληλα, παρατηρούνται σε παγκόσμιο επίπεδο, φαινόμενα οπισθοδρόμησης όσον αφορά τη δημοκρατία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μια καθαρή στροφή προς την απολυταρχία. Για τον λόγο αυτόν χρειάζεται να είμαστε σε εγρήγορση τόσο σχετικά με τους λόγους αυτών των εξελίξεων, συμπεριλαμβανομένης της παραπληροφόρησης, όσο και σχετικά με τα μέσα που διαθέτουμε για να καταπολεμήσουμε τα φαινόμενα αυτά, όπως είναι τα αυστηρά πρότυπα για το κράτος δικαίου, η αγωγή του πολίτη και ο γραμματισμός στα μέσα ενημέρωσης. Σε αντίθεση με τις αρνητικές τάσεις, υπάρχει ένας σημαντικός τομέας όπου οφείλουμε να είμαστε αισιόδοξοι: η συμμετοχή των νέων στα κοινά δίνει βάσιμες ελπίδες.
Η συμμετοχή στις ευρωπαϊκές εκλογές το 2019 με ποσοστό 50,7 % ήταν στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων 25 ετών. Αυτό που δεν σχολιάστηκε εκείνη την εποχή ήταν ο ρόλος των νέων σ’ αυτήν τη θεαματική αύξηση της συμμετοχής των ψηφοφόρων. Το ποσοστό των νέων ηλικίας κάτω των 25 ετών που ψήφισαν αυξήθηκε κατά 16 ολόκληρες ποσοστιαίες μονάδες και το ποσοστό των ατόμων ηλικίας 25-39 ετών κατά 14 ποσοστιαίες μονάδες. Συνεπώς, η ψήφος των νέων είχε τεράστιο αντίκτυπο. Το μήνυμά τους: Το μέλλον της Ευρώπης είναι σημαντικό για εμάς!
Ενόψει των φετινών εκλογών, έχουμε λόγους να πιστεύουμε ότι η τάση αυτή θα μπορούσε να συνεχιστεί. Στην έρευνα του Ευρωβαρόμετρου για τους νέους και τη δημοκρατία, η οποία δημοσιεύτηκε στις 13 Μαΐου, ρωτήθηκαν 26.000 άτομα ηλικίας 15-30 ετών απ’ όλη την ΕΕ για την άποψη που έχουν σχετικά με τη δημοκρατία, την πολιτική και πώς πιστεύουν ότι μπορούν να επηρεάσουν την κοινωνία. Ο πιο εντυπωσιακός αριθμός ήταν το 64% των νέων που δήλωσε ότι προτίθενται να ψηφίσουν στις επικείμενες ευρωπαϊκές εκλογές.
Φυσικά, υπάρχει διαφορά ανάμεσα στην πρόθεση και την πράξη. Ωστόσο, με βάση τις τάσεις του 2019, μπορούμε να ελπίζουμε ότι θα είναι και πάλι μεγάλη η προσέλευση των νέων ψηφοφόρων. Γιατί συμβαίνει αυτό; Πρώτον, δύο στα τρία άτομα που απάντησαν πιστεύουν ότι η ΕΕ έχει αντίκτυπο στην καθημερινή τους ζωή για πολλούς λόγους όπως η ενιαία αγορά, η ελεύθερη κυκλοφορία, τα δικαιώματα των καταναλωτών, τα πρότυπα για τα τρόφιμα, οι περιβαλλοντικοί έλεγχοι. Με άλλα λόγια, η αξία που αντιπροσωπεύει η ΕΕ γι’ αυτούς είναι σαφής.
Επίσης, οι βασικές ανησυχίες των νέων δείχνουν προσήλωση στις θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ. Όταν ερωτήθηκαν τι προσδοκούν να επιτύχει η Ένωση, οι τρεις κορυφαίες προτεραιότητες ήταν η διατήρηση της ειρήνης (37%), η καταπολέμηση της φτώχειας (34%) και η προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων (30%).
Και υπάρχουν στοιχεία που αποδεικνύουν ότι οι προτεραιότητες αυτές συνδέονται με τη συμμετοχή των ίδιων των νέων. Η έρευνα δείχνει ότι το 64% των νέων έχουν συμμετάσχει στις δραστηριότητες μιας οργάνωσης νεολαίας τους τελευταίους 12 μήνες, και η συμμετοχή αυτή σημείωσε σημαντική αύξηση από το 2022. Επιπλέον, σημαντικό είναι το ποσοστό των νέων που σπουδάζουν στο εξωτερικό (16%) ή αναπτύσσουν εκεί εθελοντική δραστηριότητα (12%).
Η συμμετοχή σε μια οργάνωση νεολαίας σημαίνει συμμετοχή στα κοινά. Σε πολλές περιπτώσεις, αυτό γίνεται με την υποστήριξη προγραμμάτων της ΕΕ, όπως το Erasmus+ για την εκπαίδευση και τις ανταλλαγές νέων ή το Ευρωπαϊκό Σώμα Αλληλεγγύης για τον εθελοντισμό. Παράδειγμα η Estelle από τη Γαλλία, που έλαβε μέρος στις δραστηριότητες του Σώματος σ’ ένα τοπικό εκπαιδευτικό κέντρο για το περιβάλλον στη Macerata της Ιταλίας. Ή ο Elio από την Ιρλανδία που σπούδασε στις Βρυξέλλες και βρήκε τον χρόνο να συμμετάσχει σε δραστηριότητες εθελοντισμού στη βελγική πρωτεύουσα.
Επιπλέον, το ενδιαφέρον για τις εκλογές μπορεί επίσης να ενισχυθεί όταν οι νέοι και οι νέες γνωρίζουν με ποιο τρόπο η ΕΕ θα χειριστεί ορισμένα από τα μεγάλα ζητήματα για τη νεότερη γενιά μας: τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία και την κατάσταση στη Μέση Ανατολή, την κλιματική αλλαγή και τις προκλήσεις για τον δημοκρατικό τρόπο ζωής μας. Και τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι πάνω από τα δύο τρίτα των νέων πιστεύουν ότι, χάρη στην εκπαίδευση που έλαβαν, έχουν εφοδιαστεί με ψηφιακές δεξιότητες για τον εντοπισμό της παραπληροφόρησης. Συνολικά, η έρευνα δίνει μια εικόνα της νεότερης γενιάς που θέλει να έχει λόγο για το παρόν και το μέλλον της, αλλά επιθυμεί επίσης να υπερασπιστεί τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Το 2019 οι νέοι και οι νέες άνθρωποι έδωσαν τον τόνο για τις προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στις 6-9 Ιουνίου έχουν και πάλι την ευκαιρία αυτή. Και ελπίζουμε ότι θα δικαιώσουν με την ψήφο τους την εμπιστοσύνη που έχουμε στην προσήλωση της επόμενης γενιάς στην ευρωπαϊκή ιδέα.
