H μικρή Κύπρος βρέθηκε για άλλη μια φορά στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής πολιτικής σκηνής, αναδεικνύοντας το ρόλο της ως παράγοντα σταθερότητας για την Ανατολική Μεσόγειο ειδικά και την Ευρωπαϊκή Ένωση γενικότερα. Η Σύνοδος των 9 μεσογειακών κρατών της ΕΕ. (MED-9) η οποία πραγματοποιήθηκε στην Κύπρο, συνέβαλε στις προσπάθειες για διεύρυνση της συνεργασίας ανάμεσα στις νότιες χώρες της Μεσογείου. Η σχέση αυτή άρχισε εδώ και μια δεκαετία περίπου. Ήταν μια πρωτοβουλία της κυβέρνησης του τέως Προέδρου της Δημοκρατίας Νίκου Αναστασιάδη το 2013.

Συγκεκριμένα οι Υπουργοί Εξωτερικών της Κύπρου και της Ισπανίας αποφάσισαν τη δημιουργία της ομάδας των χωρών της Μεσογείου με στόχο το συντονισμό σε θέματα κοινού ενδιαφέροντος εντός της ΕΕ. Στα πρώτα χρόνια δημιουργίας του σχηματισμού χωρών MED-9, οι συναντήσεις ήταν σε υπουργικό επίπεδο. Η ομάδα χωρών των MED-9 αποτελείται από την Κύπρο, την Ελλάδα, τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία, την Πορτογαλία, τη Μάλτα, την Κροατία και τη Σλοβενία. Στην 11η Σύνοδο των MED-9 η οποία πραγματοποιήθηκε στην Πάφο, ξεχωριστή και με ιδιαίτερη σημασία ήταν η παρουσία του βασιλιά της Ιορδανίας Αμπντάλα Β’ αλλά και της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Η Κύπρος μπορεί να νιώθει περηφάνια για το σχηματισμό των χωρών του μεσογειακού νότου αφού ήταν εκ των εμπνευστών. Εκ του αποτελέσματος κρίνοντας την απόφαση για τη δημιουργία του σχηματισμού ΜΕD-9 φαίνεται ότι ήταν πολύ ορθή αφού μόνο μέσα από συνεργασίες, αλληλοκατανόηση και αλληλοστήριξη μπορούν να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις που υπάρχουν σήμερα στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή, ιδιαίτερα στην περιοχή της Μεσογείου. Η ομάδα των MED-9 πραγματοποίησε την πρώτη Διάσκεψη Κορυφής των χωρών της Νότιας Ευρώπης στις 9 Σεπτεμβρίου 2016 στο Ζάππειο Μέγαρο στην Αθήνα. Μετά τη Σύνοδο Κορυφής, εκδόθηκε η Διακήρυξη της Αθήνας. Κατά την πρώτη ιστορική Σύνοδο οι ηγέτες υπογράμμισαν την αποφασιστική τους δέσμευση για Ευρωπαϊκή ενότητα. «Πιστεύουμε ακράδαντα ότι, προς το συμφέρον της Ευρώπης ως συνόλου, το κοινό Ευρωπαϊκό μας πρόγραμμα θα πρέπει να βασίζεται σε μία προοπτική για τη Μεσόγειο ως μία περιοχή ειρήνης, σταθερότητας και ευημερίας», αναφέρεται στην πρώτη ιστορική διακήρυξη της Συνόδου των MED-9. Ενδιαφέρον έχουν και οι προτεραιότητες που τέθηκαν και oι βασικοί άξονες δράσης που αποφασίστηκαν τότε στη συγκεκριμένη Σύνοδο.

Η διασφάλιση της εσωτερικής και εξωτερικής ασφάλειας της Ευρώπης ήταν και παραμένει στις προτεραιότητες των MED-9 oι οποίοι αποφάσισαν ότι η ΕΕ πρέπει να ενισχύσει την ικανότητά τους να εγγυώνται την ασφάλεια των πολιτών τους και της περιοχής τους, αντιδρώντας σε κρίσεις και ενεργώντας για την ειρήνη και τη σταθερότητα, υποστηρίζοντας μια Πολιτική Κοινής Ασφάλειας και Άμυνας και σε πλήρη συμμόρφωση με τον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. Oι ΜΕD-9 διαχρονικά εκφράζουν την υποστήριξη τους στη διαδικασία των διαπραγματεύσεων για μια δίκαιη, βιώσιμη και συνολική διευθέτηση του κυπριακού προβλήματος, χωρίς εγγυήσεις, βάσει των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και του καθεστώτος της Κύπρου ως κράτους μέλους της ΕΕ. Στη διακήρυξη των Αθηνών αναφέρεται ότι οι συνεργασίες με τις Μεσογειακές και με τις Αφρικανικές χώρες είναι ουσιαστικής σημασίας για την κοινή ασφάλεια, σταθερότητα και ευημερία.

Οι MED-9 δεν περιορίζονται μόνο σε πολιτικά ζητήματα αλλά ενδιαφέρονται ασφαλώς και για θέματα οικονομίας και ευημερίας των πολιτών, τονίζοντας την ανάγκη προώθησης της ανάπτυξης και των επενδύσεων στην Ευρώπη. Ένα από τα μεγάλα ανοικτά ζητήματα που απασχολούν τους MED-9 και την Ευρωπαϊκή Ένωση γενικότερα, είναι η αντιμετώπιση της μετανάστευσης. Οι χώρες της Μεσογείου θεωρούν ότι η αποτελεσματική προστασία των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ και η ορθή διαχείριση της πολιτικής ασύλου και μετανάστευσης αποτελούν βασικές προκλήσεις για το μέλλον της Ευρώπης. Θα πρέπει να βασίζονται στο διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο και στις αρχές της αλληλεγγύης και της υπευθυνότητας.

Οι χώρες του σχηματισμού MED-9 όλα αυτά τα χρόνια έχουν αναπτύξει στενή συνεργασία και μέσα από τις συναντήσεις των ηγετών τους, συζητούν και ανταλλάζουν απόψεις αναζητώντας τρόπους αντιμετώπισης προβλημάτων που απασχολούν τους πολίτες τους. Οι ηγέτες μέσα από τις Συνόδους προσπαθούν να αναλάβουν πρωτοβουλίες, να σχεδιάσουν μέτρα και να προωθήσουν πολιτικές η υλοποίηση των οποίων θα συμβάλει και θα αναβαθμίσει το ρόλο που διαδραματίζουν τα κράτη τους εντός της ΕΕ. Η Μεσόγειος θάλασσα είναι το κοινό τους χαρακτηριστικό και πολλά από τα προβλήματα είναι κοινά για όλους. Οι εμπνευστές της πρωτοβουλίας δημιουργίας του σχηματισμού MED-9, μέσα από το πέρασμα των χρόνων θα πρέπει να αισθάνονται ικανοποιημένοι για το επίπεδο συνεργασίας που αναπτύχθηκε και το οποίο είναι προς την κατεύθυνση της δημιουργίας μιας καλύτερης Ευρώπης, μιας Ευρώπης που θα μπορεί να ανταποκρίνεται στις προκλήσεις των καιρών, μιας Ευρώπης που αξίζει στους πολίτες της.

*Τέως διευθυντής γραφείου Τύπου Προέδρου της Δημοκρατίας