Πάντα έβρισκα κάτι βαθιά ανθρώπινο στο «Γράμμα σ’ έναν ποιητή» του Καββαδία. Όχι μόνο στους στίχους του, αλλά στη σιωπηλή αγωνία που διαπερνά το ποίημα. Σαν μια υπενθύμιση ότι ορισμένες διαδρομές, όσο γοητευτικές κι αν φαίνονται από μακριά, έχουν κόστος. Ότι εύκολα μπορεί κανείς να χαθεί μέσα στον θόρυβο, στη φθορά, στη ματαιοδοξία ή στον ίδιο του τον ρόλο. Κάπως έτσι σκέφτομαι πολλές φορές και την πολιτική.
Αγαπητέ βουλευτή/τρια,
φαντάζομαι πως μετά τις εκλογές αρχίζει η πραγματικά δύσκολη περίοδος. Όχι η προεκλογική ένταση, ούτε οι τηλεοπτικές εμφανίσεις. Αλλά η καθημερινότητα. Οι συνεδριάσεις, οι επιτροπές, τα τηλεφωνήματα, οι πιέσεις, οι συμβιβασμοί, οι στιγμές που πρέπει να αποφασίσεις αν θα υπηρετήσεις τον ρόλο ή απλώς θα τον διαχειριστείς.
Ίσως εκεί να κρίνεται τελικά και η ποιότητα ενός πολιτικού.
Υπάρχει κάτι παρήγορο όταν βλέπεις έναν άνθρωπο να έχει προετοιμαστεί σοβαρά για όσα συζητούνται. Με ερωτήσεις ουσίας και όχι για τα δελτία ειδήσεων. Που ξεχωρίζουν το σημαντικό μέσα στο θόρυβο της πληροφορίας. Που προσεγγίζει τον κοινοβουλευτικό έλεγχο όχι ως προσωπικό πόλεμο ή θεατρική παράσταση. Σε μια εποχή ταχύτητας και επιφανειακής αντίδρασης, η σοβαρή προετοιμασία μοιάζει σχεδόν αντισυμβατική πράξη.
Το ίδιο και η παρουσία. Όχι μόνο στις «μεγάλες» στιγμές που θα γίνουν τίτλοι ή reels/shorts στα κοινωνικά δίκτυα, αλλά και στις μικρές, κουραστικές, συχνά αθέατες διαδικασίες που κρατούν ζωντανή μια δημοκρατία. Εκεί όπου δεν υπάρχουν χειροκροτήματα, αλλά υπάρχει ευθύνη.
Φαντάζομαι επίσης πόσο εύκολο είναι να παρασυρθεί κανείς από τον ρυθμό της καθημερινής πολιτικής αντιπαράθεσης. Από την ανάγκη της άμεσης απάντησης, της μόνιμης καταγγελίας, της πίεσης να σχολιάζεις τα πάντα. Κι όμως, ίσως οι πιο χρήσιμοι άνθρωποι στη δημόσια ζωή να είναι τελικά εκείνοι που ξέρουν πότε να μιλούν και πότε να ακούν.
Καταλαβαίνω ότι η πολιτική έχει συγκρούσεις. Ίσως να μην μπορεί να υπάρξει χωρίς αυτές. Όμως υπάρχει διαφορά ανάμεσα στη σύγκρουση που παράγει σκέψη και σε εκείνη που υπάρχει μόνο για να συντηρεί ένταση. Κάποιες από τις σημαντικότερες αλλαγές στις σοβαρές δημοκρατίες χτίστηκαν μέσα από συνεννόηση ανθρώπων που διαφωνούσαν σε πολλά αλλά συμφωνούσαν ότι ορισμένα πράγματα αξίζουν να προχωρήσουν.
Και ίσως εκεί να βρίσκεται μια από τις μεγαλύτερες δυσκολίες του ρόλου σου: να μη βλέπεις τους πολίτες ως πελάτες και την πολιτική ως διαρκή εξυπηρέτηση αιτημάτων. Ξέρω ότι πολλοί άνθρωποι θα σε πλησιάσουν με πραγματική αγωνία. Κάποιοι θα ζητούν βοήθεια γιατί το κράτος δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε. Όμως μια κοινωνία γίνεται καλύτερη όταν χτίζει θεσμούς που επιτρέπουν στους πολίτες να ζουν με περισσότερη αξιοπρέπεια και λιγότερη εξάρτηση.
Σκέφτομαι επίσης πόσο δύσκολο πρέπει να είναι να παραμένεις αυθεντικός σε ένα περιβάλλον όπου η υπερβολή κάνει περισσότερο θόρυβο από τη λογική. Τα κοινωνικά δίκτυα συχνά δίνουν μεγαλύτερη αξία στο παράλογο παρά στο λογικό, στην ατάκα παρά στην ουσία και ο αλγόριθμος καθορίζει τον τρόπο που σκεφτόμαστε και μιλούμε πολιτικά. Ίσως γι’ αυτό η άριστη μετριοπάθεια μοιάζει κάποιες φορές σχεδόν αόρατη. Κι όμως, χωρίς αυτήν δύσκολα αντέχουν οι δημοκρατίες στον χρόνο.
Δεν ξέρω αν υπάρχουν «ιδανικοί» βουλευτές. Ίσως όχι. Ίσως υπάρχουν μόνο άνθρωποι που προσπαθούν καθημερινά να μη χαθούν μέσα στον ρόλο τους. Να συνεχίσουν να διαβάζουν, να αμφιβάλλουν, να ακούν, να αλλάζουν γνώμη όταν χρειάζεται και να θυμούνται γιατί μπήκαν στην πολιτική εξαρχής.
Και όταν κάποτε τελειώσει αυτή η διαδρομή -είτε σύντομα είτε πολλά χρόνια αργότερα- ίσως το σημαντικότερο να μην είναι πόσες φορές βρέθηκες στα πρωτοσέλιδα ή πόσα χειροκροτήματα κέρδισες. Ίσως να είναι αν κατάφερες να αφήσεις πίσω σου κάτι λίγο πιο σοβαρό, λίγο πιο έντιμο και λίγο πιο ανθρώπινο από ό,τι παρέλαβες.
Και κυρίως, αν κατάφερες να μη χαθείς ο ίδιος μέσα στη διαδρομή. Ίσως τελικά αυτό να ήταν πάντα το δυσκολότερο – όχι μόνο για τον Καίσαρ του Καββαδία, αλλά και για όσους επιλέγουν να εκτεθούν στη δημόσια ζωή.
Καλές δουλειές!
*Διευθυντής Διοίκησης και Οικονομικών
Πανεπιστημίου Κύπρου
