Με γοργούς ρυθµούς αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια στην Κύπρο η τριτοβάθµια εκπαίδευση, ειδικότερα η πανεπιστηµιακή, η οποία αποτελεί πυλώνα οικονοµικής ανάπτυξης. Η διευθύντρια της Διεύθυνσης Ανώτερης Εκπαίδευσης του Υπουργείου Παιδείας, Αθλητισµού και Νεολαίας, Δρ Τέρψα Κωνσταντινίδου, αναφέρει ότι τα πανεπιστήµια της Κύπρου κατέχουν πλέον σηµαντικές θέσεις στα διεθνή συστήµατα κατάταξης, γεγονός που προσελκύει το ενδιαφέρον από ξένους επενδυτές στην εγχώρια ανώτερη εκπαίδευση.
Της Δρ. Τέρψας Κωνσταντινίδου, Διευθύντριας Ανώτερης Εκπαίδευσης
Η τριτοβάθµια εκπαίδευση στην Κύπρο φαίνεται να παρουσιάζει µεγάλες προοπτικές ανάπτυξης. Μπορεί να αποτελέσει στο εγγύς µέλλον βασικό πυλώνα ανάπτυξης και οικονοµίας;
Η Ανώτερη Εκπαίδευση στην Κύπρο έχει αναπτυχθεί ραγδαία την τελευταία δεκαετία και συνεχώς διευρύνεται και εξελίσσεται τόσο µε τη λειτουργία νέων καινοτόµων Προγραµµάτων Σπουδών όσο και µε την ίδρυση νέων Ιδρυµάτων Ανώτερης Εκπαίδευσης (ΙΑΕ). Αναγνωρίζοντας τα υψηλά επίπεδα σπουδών στην Κύπρο, τη συνεκτικότητα του κυπριακού νοµικού πλαισίου που αφορά στην Τριτοβάθµια Εκπαίδευση και την καταλληλότητα του Κυπριακού περιβάλλοντος για επενδύσεις στον τοµέα της Ανώτερης Εκπαίδευσης, όλο και περισσότεροι επενδυτές δείχνουν ενδιαφέρον ίδρυσης νέων ΙΑΕ στην Κύπρο. Αξίζει να σηµειωθεί ότι, σύµφωνα µε τα στατιστικά στοιχεία της Χαρτογράφησης του Πεδίου της Ανώτερης Εκπαίδευσης που διεξάγει σε ετήσια βάση η Διεύθυνση Ανώτερης Εκπαίδευσης (ΔΑΕ) του Υπουργείου Παιδείας, Αθλητισµού και Νεολαίας (ΥΠΑΝ), από το σύνολο των 54,235 φοιτητών/τριών που σπούδαζαν στα ΙΑΕ της Κύπρου, κατά το εαρινό εξάµηνο του προηγούµενου ακαδηµαϊκού έτους, 23,812 είναι Κύπριοι πολίτες (ποσοστό 43,91%), 21,611 είναι πολίτες άλλων Ευρωπαϊκών χωρών (39,85%), ενώ 8,812 είναι πολίτες Τρίτων χωρών (16,25%). Αντίστοιχα, κατά το ακαδηµαϊκό έτος 2012-2013, από το σύνολο των 32 χιλιάδων φοιτητών που φοίτησαν στα ΙΑΕ της Κύπρου, 8 χιλιάδες ήταν πολίτες άλλων Ευρωπαϊκών και τρίτων χωρών. Η ραγδαία αυτή αύξηση του φοιτητικού πληθυσµού, τόσο Κύπριων όσο και ξένων φοιτητών, καταδεικνύει την ραγδαία αναπτυξιακή πορεία της Ανώτερης Εκπαίδευσης της Κύπρου και τη δυναµική της στην ανάπτυξη της οικονοµίας του τόπου.
Σε ποιες ενέργειες προβαίνει το Υπουργείο για την ανάπτυξη και ενίσχυση του τοµέα της τριτοβάθµιας εκπαίδευσης διαχρονικά, αλλά και µετά την πανδηµία εποχή;
Η Ανώτερη Εκπαίδευση της Κύπρου έχει αποδείξει έµπρακτα τη δυνατότητά της να αντιµετωπίζει επιτυχώς κάθε πρόκληση, όσο δύσκολη και πρωτόγνωρη και αν είναι, όπως οι προκλήσεις που επέφερε η πανδηµία του Κορονοϊού. Τα ΙΑΕ της χώρας µας σε συντονισµό µε τα αρµόδια Υπουργεία (ΥΠΑΝ και Υπουργείο Υγείας) καθ’ όλη τη µακρά διάρκεια της πανδηµίας συνέχισαν απρόσκοπτα τη λειτουργία τους, χωρίς να προκληθεί καµία έκπτωση στα επίπεδα της παρεχόµενης εκπαίδευσης. Το ΥΠΑΝ προβαίνει σε σωρεία πολιτικών και δράσεων για την ανάπτυξη και ενίσχυση της Ανώτερης Εκπαίδευσης της χώρας µας. Όσον αφορά στα Δηµόσια Πανεπιστήµια της Κύπρου το κράτος καταβάλλει κρατική χρηµατοδότηση τόσο για τα δίδακτρα των Κύπριων και άλλων Ευρωπαίων φοιτητών, όσο και τη λειτουργία των Πανεπιστηµίων. Προβαίνει, επίσης, σε ενέργειες για τη σταδιακή ανάπτυξη/βελτίωση των κτιριακών τους υποδοµών και εξοπλισµού, προωθεί την ίδρυση νέων Σχολών και Τµηµάτων στα Πανεπιστήµιά µας, κ.α. Πρόσφατο παράδειγµα αποτελεί η Ίδρυση Σχολής Διοίκησης Τουρισµού, Φιλοξενίας και Επιχειρηµατικότητας στο ΤΕΠΑΚ, στην οποία έχει ενταχθεί το Ανώτερο Ξενοδοχειακό Ινστιτούτο Κύπρου µε απώτερο σκοπό τον εκσυγχρονισµό και την ανάπτυξή του προς όφελος της τουριστικής βιοµηχανίας που αποτελεί βασικό πυλώνα της οικονοµίας του τόπου µας. Περαιτέρω, το ΥΠΑΝ προβαίνει στη στήριξη των Ιδιωτικών Πανεπιστηµίων και των ΙΣΤΕ προβαίνοντας στις απαιτούµενες νοµοθετικές ρυθµίσεις για αναβάθµισή τους και σε άλλα µέτρα στήριξής τους. Τέτοιο παράδειγµα αποτελεί η προσπάθεια του ΥΠΑΝ που είναι σε εξέλιξη και αφορά στην προώθηση νοµοσχέδιου για την ίδρυση, λειτουργία και έλεγχο των Σχολών Ανώτερης Εκπαίδευσης, καθώς και άλλων σχετικών θεµάτων. Με το υπό αναφορά νοµοσχέδιο υφιστάµενες και τυχόν νέες Σχολές Τριτοβάθµιας Εκπαίδευσης θα κατηγοριοποιούνται ανάλογα µε το προσφερόµενο επίπεδο σπουδών τους στη βάση συγκεκριµένων κριτηρίων που θα καθορίζονται σε Κανονισµούς, και παράλληλα θα δηµιουργηθεί νοµικό πλαίσιο για τα ερευνητικά κέντρα, το οποίο στο παρόν στάδιο δεν είναι θεσµοθετηµένο στη χώρα µας.
Πώς µπορούµε να πετύχουµε ως χώρα την ουσιαστική µετατροπή της Κύπρου σε περιφερειακό κέντρο εκπαίδευσης και έρευνας-καινοτοµίας;
Η µετατροπή της Κύπρου σε περιφερειακό κέντρο εκπαίδευσης, έρευνας και καινοτοµίας είναι ένας από τους κύριους στόχους του Υπουργείου Παιδείας. Η Διεύθυνση Ανώτερης Εκπαίδευσης προβαίνει, βάσει του στρατηγικού σχεδιασµού της, σε συντονισµένες ενέργειες για διεθνοποίηση της Ανώτερης Εκπαίδευσης της Κύπρου και έχει αναπτύξει στρατηγικό σχεδιασµό για το σκοπό αυτό που περιλαµβάνει δράσεις όπως: (α) η συνεργασία µε ευρωπαϊκές και τρίτες χώρες σε θέµατα Ανώτερης Εκπαίδευσης, (β) η συµµετοχή στις Οµάδες Εργασίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Ενιαίου Χώρου Ανώτερης Εκπαίδευσης (Διαδικασία της Μπολόνια), (γ) η υπογραφή Συµφωνιών και Μνηµονίων Συναντίληψης στον τοµέα της Ανώτερης Εκπαίδευσης της Κύπρου µε άλλα κράτη, (δ)η συµµετοχή σε Διεθνείς Εκπαιδευτικές Εκθέσεις στην Κύπρο και το εξωτερικό, (ε) η χρηµατοδότηση των Κυπριακών Πανεπιστηµίων (εφάπαξ 100.000 ευρώ ετησίως) που εξασφαλίζουν συµµετοχή, µέσα από πολύ ανταγωνιστικές διαδικασίες, στα Ευρωπαϊκά Δίκτυα Πανεπιστηµίων, που θεωρούνται από την ΕΕ ως το µέλλον των Πανεπιστηµίων της Ευρώπης. Όσον αφορά στην ανάπτυξη της έρευνας και καινοτοµίας το ΥΠΑΝ προβαίνει σε συντονισµένες ενέργειες προς αυτή την κατεύθυνση. Ενδεικτικά αναφέρω ότι: το Υπουργικό Συµβούλιο ενέκρινε τη χρηµατοδότηση του Κέντρου Αριστείας για Έρευνα και Καινοτοµία ΚΟΙΟΣ και του Κέντρου Αριστείας Βιοτράπεζας και Βιοϊατρικής Έρευνας, µε ποσό ύψους 15 εκατοµµυρίων ευρώ για έκαστο. Επίσης, προωθεί νοµοθετικές ρυθµίσεις για ίδρυση νέων Ερευνητικών Μονάδων στα Δηµόσια Πανεπιστήµιά µας. Αξιοσηµείωτη είναι και η προσπάθεια που βρίσκεται σε εξέλιξη αυτή τη στιγµή για τροποποίηση του νοµικού πλαισίου των Πανεπιστηµίων, έτσι ώστε να µπορούν σε συµµετέχουν σε εταιρείες µετατροπής της γνώσης σε εµπορεύσιµα προϊόντα (University spin-offs). Η εν λόγω προσπάθεια γίνεται σε συνεργασία µε το Υφυπουργείο Έρευνας και Καινοτοµίας, το Υπουργείο Οικονοµικών, το Ίδρυµα Προώθησης Έρευνας και Καινοτοµίας και τον Επικεφαλής Επιστήµονα.
ΔΙΑΣΦΑΛΙΖΕΤΑΙ Η ΠΟΙΟΤΗΤΑ
Τα περισσότερα πανεπιστηµιακά ιδρύµατα του τόπου προσφέρουν ένα µεγάλο εύρος από µεταπτυχιακά προγράµµατα σπουδών. Ποιες είναι οι ασφαλιστικές δικλείδες που θέτει το Υπουργείο Παιδείας ούτως ώστε να διασφαλιστεί εκτός από την ποσότητα και η ποιότητα των εν λόγω εκπαιδευτικών προγραµµάτων;
Αδιαµφισβήτητα η διασφάλιση της ποιότητας στην Ανώτερη Εκπαίδευση αποτελεί προτεραιότητα για την Πολιτεία την τελευταία δεκαετία και αυτό οδήγησε στην ίδρυση του Φορέα Διασφάλισης και Πιστοποίησης της Ποιότητας της Ανώτερης Εκπαίδευσης (Φορέα ΔΙΠΑΕ), το 2015. Σύµφωνα µε τη σχετική νοµοθεσία που διέπει τη λειτουργία του Φορέα ΔΙΠΑΕ, αυτή τη στιγµή όλα τα ΙΑΕ της Κύπρου αξιολογούνται στη βάση ευρωπαϊκών και διεθνών κριτηρίων ποιότητας τόσο για τα προγράµµατα σπουδών που προσφέρουν (προγραµµατική αξιολόγηση), όσο και για τον τρόπο λειτουργίας τους (Ιδρυµατική και Τµηµατική αξιολόγηση). Πέραν τούτου, όµως, θα ήθελα να τονίσω ότι η διασφάλιση της ποιότητας αποτελεί µέρος του στρατηγικού σχεδιασµού και της ΔΑΕ. Η ΔΑΕ συµµετέχει στον Ευρωπαϊκό Φορέα για την Διασφάλιση της Ποιότητας στην Ανώτερη Εκπαίδευση (EQAR) που είναι το αρµόδιο Όργανο στον Ευρωπαϊκό Χώρο Ανώτερης Εκπαίδευσης για την αξιολόγηση/πιστοποίηση των Εθνικών Φορέων Διασφάλισης της Ποιότητας της Ανώτερης Εκπαίδευσης και την εγγραφή τους σε σχετικό Μητρώο (Registry). Η εµπειρογνωµοσύνη που έχει αποκτηθεί από τη συµµετοχή µας στο EQAR, αποτελεί αναπόσπαστο εργαλείο σε πολλές δράσεις της ΔΑΕ όπως είναι: η τροποποίηση του νοµικού πλαισίου που διέπει τα ΙΑΕ και οι επιθεωρήσεις των ΙΣΤΕ που πραγµατοποιεί η ΔΑΕ, στα πλαίσια της σχετικής νοµοθεσίας.
ΔΙΑΣΥΝΔΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ ΕΡΓΑΣΙΑΣ
Σηµαντικός στόχος της τριτοβάθµιας είναι η διασύνδεση όλων των βαθµίδων της µε την αγορά εργασίας. Ποιες είναι οι πρωτοβουλίες που λαµβάνετε για την επίτευξη αυτού του στόχου;
Η ΔΑΕ αναγνωρίζοντας τη σηµασία της διασύνδεσης της Ανώτερης Εκπαίδευσης µε την αγορά εργασία, έχει θέσει τον στόχο αυτό ως βασική της προτεραιότητα. Για τον σκοπό αυτό, έχει προτείνει και έχει λάβει χρηµατοδότηση για το έργο “Development of a National Graduate Tracking Mechanism and Design and Implementation of an Employers’ Skills Survey” στο πλαίσιο του ευρύτερου έργου «Αντιµετώπιση αναντιστοιχίας δεξιοτήτων µεταξύ Εκπαίδευσης και αγοράς εργασίας», το οποίο αποτελεί µέρος της πρότασης της Κυπριακής Δηµοκρατίας στο Σχέδιο Ανάκαµψης και Ανθεκτικότητας. Το εν λόγω έργο, το οποίο πραγµατοποιείται για πρώτη φορά στην Κύπρο αποσκοπεί στη δηµιουργία ενός Εθνικού Μηχανισµού Παρακολούθησης Αποφοίτων Ανώτερης Εκπαίδευσης και παράλληλα στον σχεδιασµό και διενέργεια µίας Εθνικής Έρευνας Εργοδοτών (Employers’ Skill Survey) σε σχέση µε τις ανάγκες της αγοράς εργασίας σε γνώσεις, δεξιότητες και προσόντα. Ταυτόχρονα, χρηµατοδοτείται η συµµετοχή της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή έρευνα Παρακολούθησης Αποφοίτων, «Eurograduate». Οι πιο πάνω έρευνες, στο πλαίσιο του έργου, θα παρέχουν υψηλής ποιότητας δεδοµένα σε διαχρονική βάση σε διάφορους φορείς σχετικά µε τις ανάγκες της αγοράς εργασίας σε γνώσεις, δεξιότητες και προσόντα, καθώς και δεδοµένα για την επαγγελµατική και κοινωνική πορεία των αποφοίτων µετά την ολοκλήρωση της φοίτησής τους στην Ανώτερη Εκπαίδευση. Τα δεδοµένα αυτά θα αποτελέσουν τη βάση για τη λήψη αποφάσεων και τον σχεδιασµό πολιτικών µε απώτερο στόχο τη βελτίωση της διασύνδεσης του Εκπαιδευτικού Συστήµατος µε την αγορά εργασίας σε εθνικό επίπεδο. Συγκεκριµένα, τα δεδοµένα αυτά αναµένεται να συµβάλουν στον σχεδιασµό κατάλληλων πολιτικών σε σχέση µε:
– τη βελτίωση ή/και αναθεώρηση υφιστάµενων Προγραµµάτων Σπουδών των ΙΑΕ της Κύπρου,
– τη δηµιουργία νέων Προγραµµάτων Σπουδών από τα ΙΑΕ της Κύπρου, τα οποία θα ανταποκρίνονται στις ανάγκες της αγοράς εργασίας,
– την αναθεώρηση των Αναλυτικών Προγραµµάτων στη Δευτεροβάθµια Εκπαίδευση (Μέση Γενική και Μέση Τεχνική και Επαγγελµατική Εκπαίδευση και Κατάρτιση),
– τον σχεδιασµό Προγραµµάτων Δια Βίου Μάθησης που αφορούν στην επανακατάρτιση (reskilling) και αναβάθµιση των δεξιοτήτων (upskilling)
– τη βελτίωση των υπηρεσιών Συµβουλευτικής και Επαγγελµατικής καθοδήγησης προς µαθητές/µαθήτριες και φοιτητές/φοιτήτριες κ.ά.
Την παρούσα περίοδο διεξάγεται η συλλογή δεδοµένων από απόφοιτους και απόφοιτες όλων των ΙΑΕ της Κύπρου. Συγκεκριµένα, η συλλογή δεδοµένων αφορά σε άτοµα που αποφοίτησαν το ακαδηµαϊκό έτος 2016/2017 ή το ακαδηµαϊκό έτος 2020/2021 και απέκτησαν Πιστοποιητικό, Δίπλωµα, Πτυχίο ή Μάστερ. Τα πρώτα αποτελέσµατα από την Εθνική Έρευνα Παρακολούθησης Αποφοίτων και την ευρωπαϊκή έρευνα Eurograduate θα είναι διαθέσιµα τον Σεπτέµβριο του 2023 µέσω της διαδραστικής πλατφόρµας η οποία θα κατασκευαστεί ειδικά για τους σκοπούς του εν λόγω έργου αλλά και µέσω της ιστοσελίδας του ΥΠΑΝ. Η Εθνική Έρευνα Εργοδοτών αναµένεται να ξεκινήσει σε µεταγενέστερο στάδιο µέσα στο 2023.
ΠΛΗΘΩΡΑ ΕΠΙΛΟΓΩΝ ΚΑΙ ΓΙΑ ΞΕΝΟΥΣ ΦΟΙΤΗΤΕΣ
Γιατί ένας ξένος φοιτητής να προτιµήσει την Κυπριακή τριτοβάθµια εκπαίδευση για τη φοίτησή του; Ποια είναι τα ουσιαστικά συγκριτικά πλεονεκτήµατα της χώρας µας;
Αρχικά να αναφέρω ότι στα ΙΑΕ της Κύπρου ο/η φοιτητής/τρια έχει τη δυνατότητα να επιλέξει από την πληθώρα των Προγραµµάτων Σπουδών που προσφέρονται και να βρει το Πρόγραµµα Σπουδών το οποίο ανταποκρίνεται στις δικές του/της ανάγκες και ταυτόχρονα στις ανάγκες της σύγχρονης αγοράς εργασίας. Tα ΙΑΕ της Κύπρου ξεχωρίζουν για την ποικιλία των Προπτυχιακών, Μεταπτυχιακών και Διδακτορικών Προγραµµάτων Σπουδών που προσφέρουν, δίνοντας µε αυτό τον τρόπο στους φοιτητές τη δυνατότητα εξειδίκευσης σε εύρος γνωστικών αντικειµένων. Τα Προγράµµατα Σπουδών των ΙΑΕ της Κύπρου είναι καινοτόµα, ελκυστικά και ανταποκρίνονται στις σύγχρονες ανάγκες της αγοράς εργασίας. Επίσης, οι φοιτητές έχουν τη δυνατότητα να φοιτήσουν σε προγράµµατα τόσο στην ελληνική γλώσσα όσο και στην αγγλική γλώσσα. Τα Πανεπιστήµια της Κύπρου είναι ιδιαίτερα ανταγωνιστικά και κατέχουν σηµαντικές θέσεις στα διεθνή συστήµατα κατάταξης, ακολουθούν τα ευρωπαϊκά και διεθνή πρότυπα ποιότητας, συνεργάζονται µε άλλα ΙΑΕ τόσο σε εθνικό όσο και σε διεθνές επίπεδο, προσφέροντας κοινά Προγράµµατα Σπουδών και χρησιµοποιούν σύγχρονες µεθόδους διδασκαλίας. Επιπλέον, οι ξένοι φοιτητές που επιλέγουν να σπουδάσουν στην Κύπρο θα έχουν µια αξέχαστη φοιτητική εµπειρία σε ένα περιβάλλον φιλικό, ευχάριστο και ασφαλές. Η Κύπρος φηµίζεται για τους φιλόξενους ανθρώπους της, το πανέµορφο φυσικό περιβάλλον της, την πλούσια πολιτιστική της παράδοση, τα οποία, επίσης, αποτελούν πόλοι έλξης για τους ξένους φοιτητές.
