Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν!

«Το τέλος του gentle parenting: γιατί η ‘ήπια γονεϊκότητα’ απέτυχε;». Αυτός ήταν ο τίτλος του άρθρου της Νίκης Μπακούλη που αναρτήθηκε στο News 24/7 στα τέλη του προηγούμενου μήνα.

Το άρθρο εξέταζε με αρκετά ψύχραιμο τρόπο το αδιέξοδο της γονεϊκής στάσης που δεν οριοθετεί το παιδί και οδηγεί στην ανατροφή ανοριακών παιδιών, τα οποία μεγαλώνοντας βρίσκονται αντιμέτωπα με ναρκισσιστικές και καταθλιπτικές διαταραχές.

Το άρθρο ήταν καλό αλλά είχε ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα: είχε παραπειστικό τίτλο. Υποκύπτοντας στην παγίδα του clickbait, η συντάκτρια τιτλοφόρησε το συνεκτικό της κείμενο μ’ έναν τίτλο που ήταν αναμενόμενο να εξάψει τα διαδικτυακά πάθη. Η συνέχεια δόθηκε, φυσικά, επί των social media όπου άνθρωποι που δεν είχαν καν προλάβει να διαβάσουν το άρθρο, το κατακεραύνωναν μόλις λίγα λεπτά μετά την ανάρτησή του. Μεταξύ των κατηγοριών που εξαπολύθηκαν ήταν ότι, ούτε λίγο ούτε πολύ, καλεί τους γονείς να κλείσουν τα αυτιά στη δήθεν woke ατζέντα και ν’ αρχίσουν στα χαστούκια τα ανυπάκουα παιδιά τους.

Στην ουσία. Το «gentle parenting» (ήπια γονεϊκότητα) δεν προτάσσει την άρση των ορίων. Αντί της επιβολής της πειθαρχίας, προκρίνει την καλλιέργειά της. Αντί της αντιδημιουργικής υπακοής, προτείνει την εμπέδωση συμπεριφορών συνεργασίας, κατανόησης, εκλογίκευσης εκ μέρους των παιδιών. Δεν πρόκειται για καινούργια θεωρία. Προ δεκαετίας επικρατούσε ο όρος «positive parenting» (θετική γονεϊκότητα), που υπερασπιζόταν την προσφορά ενθαρρυντικών σημάτων αντί αρνητικών προταγμάτων και φοβήτρων.

Όλες αυτές οι θεωρητικές παραλλαγές μάς έρχονται από πολύ παλιότερα: η Maria Montessori, ο Σκωτσέζος Α. S. Neill που ίδρυσε το αντιαυταρχικό σχολείο Summerhill το 1921, ο Γληνός στην Ελλάδα υπήρξαν, μεταξύ άλλων, οι προπαππούδες και οι προγιαγιάδες όσων σήμερα θεωρούνται «εναλλακτικές» γονεϊκές προσεγγίσεις.

Μόνο που αυτοί οι παιδαγωγοί πίστεψαν σε κάτι που οι περισσότερες σύγχρονες προσεγγίσεις αρνούνται να συζητήσουν: τη συστημική οργάνωση της γονεϊκότητας. Ενώ οι παλιοί θεωρητικοί αδυνατούσαν να δουν τη γονεϊκότητα χωρίς ένα εθνικό ή τοπικό υποστηρικτικό σύστημα (κράτος, κοινότητες, γειτονιές, συνεργατικές ενώσεις, σωματεία), οι μεταμοντέρνες προσεγγίσεις εμμένουν στην ατομική γονεϊκή ευθύνη: «διάλεξε όποιον αγγλοσαξονικό όρο θες για το δικό σου γονεϊκό παράδειγμα αλλά κάν’ το μόνος/ μόνη σου».

Αν και οι θεωρητικοί του αντικομμουνισμού διέδιδαν μανιασμένα ότι οι κομμουνιστές θα διαλύσουν την οικογένεια, θα πάρουν τα παιδιά από τους γονιούς τους και θα τα δώσουν σε κοινόβια, τελικά είναι ο ύστερος νεοφιλελεύθερος καπιταλισμός που απονεύρωσε τη γονεϊκότητα και μάλιστα με την πιο προσφιλή του μέθοδο –  την ιδιωτικοποίηση!

Το κράτος αποσύρεται όλο και περισσότερο από κάθε προηγούμενη εμπλοκή του με τη γονεϊκότητα: στην Κύπρο πρέπει να κλείσεις παιδικό σταθμό από όταν ακόμα το παιδί είναι αγέννητο, η μητέρα έχει 5 μήνες άδεια (!), ο πατέρας μερικές βδομάδες. Παγκοσμίως η εκδοτική δραστηριότητα αλληλοεπικαλυπτόμενων εγχειριδίων για τη γονεϊκότητα έχει πάρει φωτιά, ενώ τα stories ειδικών (εντός και εκτός εισαγωγικών) συναγωνίζονται τα views διάσημων ποδοσφαιριστών. Κι αν αυτά δεν έχουν αποτέλεσμα, κόψε το λαιμό σου να βρεις τα φράγκα για παιδοψυχολόγο και οικογενειακό σύμβουλο.

Κι όλα αυτά προωθούνται και εξαγοράζονται με επιδόματα τέκνων, φοροελαφρύνσεις και άλλες γυάλινες χάντρες που ουδόλως απαντούν στο βασικό ερώτημα: θέλουμε γονείς μονάδες ή γονείς πολίτες; Θέλουμε ανοριακά παιδιά- προϊόντα οικιακών καταναλωτικών και ψηφιακών μονάδων ή λειτουργικά, υγιή παιδιά που ετοιμάζονται να αναλάβουν τις τύχες της πόλης τους, της χώρας τους, του πλανήτη τους;

Υπήρχαν φυσικά και οι ειδικοί που σε ανύποπτο χρόνο, πριν η ψηφιοποίηση διαβρώσει τους αρμούς της ζωής όπως τη γνώριζε ο κόσμος μέχρι από πριν μερικά χρόνια, προειδοποιούσαν για τον γκρεμό που χάσκει μπροστά μας. Το 2009, ο ψυχίατρος και ψυχαναλυτής Νίκος Σιδέρης κυκλοφόρησε το βιβλίο του «Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν!» (εκδ. Μεταίχμιο). Στο βιβλίο του περιέγραφε πώς οι γονείς προβάλλουμε τα δικά μας ελλείμματα, τις άλυτες ενοχές μας, τις χρονίζουσες διαταραχές μας στα παιδιά με έναν νέο τρόπο· όχι με ξύλο και φωνές, αλλά με αδράνεια, με απόσυρση από τις ευθύνες μας, με έλλειψη ορίων.

Κι επειδή στην Κύπρο, τη στιγμή που δημοσιεύεται το άρθρο αυτό μπορεί κάποιες βιτρίνες να έχουν ήδη στολιστεί χριστουγεννιάτικα, για βάλτε το βιβλιαράκι στη λίστα και θα με θυμηθείτε.

Ελεύθερα, 11.10.2026