Πωλείται ελπίδα και κλίμα θετικό

Το Κυπριακό εξακολουθεί να κινείται στους γνώριμους ρυθμούς μιας ατέρμονης διπλωματικής παράστασης. Οι δύο ηγέτες συναντώνται, ανταλλάσσουν απόψεις, διαπιστώνουν θετικό κλίμα, συμφωνούν να συνεχίσουν τις συζητήσεις και ανανεώνουν το ραντεβού τους για την επόμενη φορά. Στο μεταξύ, προκύπτουν και ορισμένες «εξελίξεις»: Μερικά νέα σημεία διέλευσης, περιβαλλοντικές πρωτοβουλίες, ανανεωμένα εκπαιδευτικά προγράμματα και άλλα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Κάπως έτσι, η πολιτική ακινησία αποκτά επικοινωνιακά χαρακτηριστικά κινητικότητας.

Το ερώτημα, βέβαια, δεν είναι αν χρειάζονται τα μέτρα αυτά. Είναι αν γίνονται αυτοσκοπός και αν διαιωνίζουν τελικά την κατοχή και τη διχοτόμηση. Το πρόβλημα εδραιώνεται όταν τα επιμέρους μέτρα παρουσιάζονται ως πολιτική πρόοδος και η διαχείριση της διχοτόμησης βαφτίζεται προετοιμασία για την επίλυσή της. Όταν, δηλαδή, η συζήτηση για την ουσία του Κυπριακού μετατρέπεται σε μια μόνιμη υπόσχεση που διαρκώς μετατίθεται στο μέλλον.

Κι έτσι, σχεδόν ανεπαίσθητα, αλλάζει και το ίδιο το πλαίσιο μέσα στο οποίο αντιλαμβανόμαστε το πρόβλημα. Η εισβολή, η κατοχή, ο εποικισμός και η συνεχιζόμενη παραβίαση της κυριαρχίας ενός κράτους υποχωρούν από το προσκήνιο. Στη θέση τους εμφανίζεται μια τεχνική συζήτηση για διελεύσεις, συνεργασίες και πρακτικές διευθετήσεις. Σαν να έχουμε μπροστά μας μια διαφωνία μεταξύ δύο γειτονικών διοικήσεων και όχι μια χώρα που εξακολουθεί να βρίσκεται υπό κατοχή.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει προσηλωθεί στην πολιτική της αέναης προσδοκίας. Κάθε συνάντηση είναι ένα βήμα, κάθε ανακοίνωση μια ένδειξη προόδου, κάθε νέα πρωτοβουλία μια ευκαιρία να αναθερμανθεί η ελπίδα. Και η ελπίδα, όσο χρήσιμη κι αν είναι στην πολιτική, μπορεί να γίνει εξαιρετικά βολική όταν δεν συνοδεύεται από μετρήσιμα αποτελέσματα. Επιτρέπει σε όλους να δηλώνουν ικανοποιημένοι, χωρίς κανείς να αναλαμβάνει το κόστος της πραγματικής διαπραγμάτευσης.

Το χειρότερο είναι πως αυτή η διαρκής ανακύκλωση προσδοκιών καταλήγει να απορροφά τις πολιτικές διαφορές, να αφοπλίζει την κριτική και να δημιουργεί την εντύπωση ότι όποιος αμφισβητεί τη διαδικασία πολεμά την ίδια την προοπτική της λύσης. Ακόμα και οι Κερυνειώτες που περιθωριοποιούνται για να βολευτεί το φαντασιακό αλισβερίσι μιας επόμενης διαπραγματευτικής διαδικασίας.

Αλλά η ειρήνη δεν οικοδομείται με ανακοινωθέντα καλού κλίματος, ούτε η λύση προκύπτει από την εξοικείωση με τα τετελεσμένα. Τα ΜΟΕ μπορεί να ανοίγουν δρόμους και να διευκολύνουν όσους θέλουν να προσκυνήσουν στον Απόστολο Ανδρέα ή να γεμίσουν τις Πόρσε τους με βενζίνη φτηνή ή να απολαύσουν ένα Σαββατοκύριακο στο «Ακαπούλκο Ριζόρτ» στον κατεχόμενο Άγιο Επίκτητο. Το ζήτημα είναι αν οδηγούν κάπου ή αν απλώς μας μαθαίνουν να ζούμε με ανοιχτά οδοφράγματα και άλυτο το Κυπριακό.

Αυτό είναι που εξάγεται από όλες αυτές τις «προσπάθειες» κι ας πείθει ο Πρόεδρος τους φίλους (ή τους εχθρούς του) ότι δεν είναι της ομοσπονδίας και ότι διατηρεί κόκκινες γραμμές. Όπως ανακοίνωσαν και τα Ηνωμένα Έθνη, Χριστοδουλίδης και Έρχιουρμαν θα ξανασυναντηθούν –ίσως με τον ΓΓ– για να συζητήσουν τη μεθοδολογία και την ουσία του Κυπριακού. Ακόμα να τη μάθουν; Ας γυρίσουν το βλέμμα στον Πενταδάκτυλο.