Μάχη δισεκατομμυρίων στις Βρυξέλλες για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό – Ποια η σημασία για την Κύπρο

Ανταπόκριση από Βρυξέλλες 

Οι ευρωβουλευτές ζητούν δισεκατομμύρια επιπλέον για την άμυνα, την ανταγωνιστικότητα και τα παραδοσιακά προγράμματα της ΕΕ, καθώς τα κράτη μέλη πιέζουν για έναν πιο περιορισμένο προϋπολογισμό.

Οι ευρωβουλευτές βρίσκονται αντιμέτωποι με μια κρίσιμη απόφαση για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διεκδικώντας περισσότερους πόρους για την άμυνα, την ανταγωνιστικότητα και τα παραδοσιακά χρηματοδοτικά προγράμματα, την ώρα που τα κράτη μέλη επιδιώκουν να περιορίσουν τις συνολικές δαπάνες.

Σε συζήτηση που πραγματοποιήθηκε την περασμένη εβδομάδα στο Στρασβούργο, οι ευρωβουλευτές προειδοποίησαν ότι δεν πρόκειται να αποδεχθούν περικοπές σε έναν προϋπολογισμό που ήδη δέχεται σημαντικές πιέσεις.

Ο Κώστας Μαυρίδης, από την Ομάδα των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών (S&D), δήλωσε στο en.philenews ότι «η θέση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028-2034 είναι πιο φιλόδοξη από εκείνες της Επιτροπής και του Συμβουλίου».

«Γενικά, στις στρατηγικές διαβουλεύσεις, ως Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητούμε έναν ισχυρότερο προϋπολογισμό με επίκεντρο τους πολίτες», πρόσθεσε.

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται το ύψος του επόμενου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου, το οποίο θα καθορίσει τον τρόπο με τον οποίο η ΕΕ θα κατανέμει τις δαπάνες της από το 2028. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διεκδικεί προϋπολογισμό περίπου 1,78 τρισ. ευρώ σε τιμές 2025, ποσό που αντιστοιχεί στο 1,27% του ακαθάριστου εθνικού εισοδήματος (ΑΕΕ) της ΕΕ. Παράλληλα, ζητεί το κόστος αποπληρωμής του Ταμείου Ανάκαμψης NextGenerationEU, ύψους 750 δισ. ευρώ, να παραμείνει εκτός του βασικού ανώτατου ορίου δαπανών. Η θέση αυτή προβλέπει αύξηση περίπου 10% σε σύγκριση με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η ψηφοφορία πραγματοποιείται καθώς οι εθνικές κυβερνήσεις προετοιμάζονται να διαμορφώσουν τις δικές τους διαπραγματευτικές θέσεις, προμηνύοντας μια παρατεταμένη αντιπαράθεση ανάμεσα στην απαίτηση του Κοινοβουλίου για αυξημένες δαπάνες και στις πιέσεις ορισμένων πρωτευουσών για περιορισμό του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού.

Ο Ζίγκφριντ Μουρεσάν, συνεισηγητής του Κοινοβουλίου για το ΠΔΠ, προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε μείωση σε σχέση με την πρόταση της Επιτροπής θα ήταν απαράδεκτη.

«Οποιεσδήποτε περικοπές στον προϋπολογισμό που θα αποδυνάμωναν την Ευρώπη τα επόμενα χρόνια δεν μπορούν να αποτελέσουν βάση για τη συναίνεση του Κοινοβουλίου», τόνισε.

Στην ενημέρωση Τύπου της Τετάρτης, ο Μουρεσάν υποστήριξε επίσης ότι ο προϋπολογισμός της ΕΕ δεν έχει ακολουθήσει τον ρυθμό αύξησης των εθνικών δημόσιων δαπανών, παρά την αντίληψη που επικρατεί σε ορισμένα κράτη μέλη ότι οι Βρυξέλλες ζητούν διαρκώς περισσότερα χρήματα.

Η έτερη συνεισηγήτρια, Κάρλα Ταβάρες, ανέφερε ότι η Ευρώπη δεν βρίσκεται πλέον αντιμέτωπη με μια σειρά προσωρινών κρίσεων, αλλά με «διαρθρωτικές προκλήσεις», όπως η ανταγωνιστικότητα, η ενεργειακή ασφάλεια, η άμυνα, η κλιματική αλλαγή, η εκπαίδευση και η υγεία.

Τι σημαίνει αυτό για την Κύπρο;

Για την Κύπρο, η μάχη για τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της ΕΕ δεν αποτελεί απλώς μια διαμάχη για τις δαπάνες των Βρυξελλών. Το αποτέλεσμα μπορεί να καθορίσει το ύψος των κονδυλίων που θα εισρεύσουν στο νησί μετά το 2027 για την περιφερειακή ανάπτυξη, τη γεωργία, τις υποδομές και την πράσινη μετάβαση.

Το διακύβευμα είναι ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς η Κύπρος διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στις προσπάθειες επίτευξης συμβιβασμού. Κατά τη διάρκεια της Κυπριακής Προεδρίας του Συμβουλίου της ΕΕ, η Λευκωσία πρότεινε τη μείωση του σχεδίου προϋπολογισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ύψους 1,76 τρισ. ευρώ, κατά 2%, στα περίπου 1,73 τρισ. ευρώ, επιδιώκοντας παράλληλα να προστατεύσει τις δαπάνες για τη συνοχή και τη γεωργία.

Η Κύπρος βρίσκεται έτσι σε μια ιδιαίτερη θέση, καθώς οι ευρωβουλευτές πιέζουν πλέον προς την αντίθετη κατεύθυνση, ζητώντας σημαντικά μεγαλύτερο προϋπολογισμό για να καλυφθούν οι αυξανόμενες ανάγκες της ΕΕ στην άμυνα, την ανταγωνιστικότητα, την ενέργεια και την ασφάλεια.

Η Κύπρος έλαβε περίπου 969 εκατ. ευρώ από τα ταμεία της πολιτικής συνοχής της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027. Τα κονδύλια αυτά στηρίζουν την περιφερειακή ανάπτυξη, την απασχόληση, την κοινωνική πολιτική και τη μετάβαση σε μια πιο πράσινη οικονομία.

«Επιπλέον, ειδικά για την Κύπρο, είναι σημαντικό να στηριχθούν οι νέες ευρωπαϊκές προσκλήσεις χρηματοδότησης, κυρίως σε ζητήματα στέγασης, που αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα, αλλά και άμυνας και ενεργειακής ασφάλειας, δεδομένης της τουρκικής κατοχής και επιθετικότητας», δήλωσε ο Μαυρίδης.

Πρόσθεσε ότι «για την Κυπριακή Δημοκρατία, τέτοια έργα υποδομής, χρηματοδοτούμενα από την ΕΕ, έχουν και γεωπολιτική σημασία, λόγω του συνεχιζόμενου τουρκικού επεκτατισμού».

Η τελική συμφωνία θα επηρεάσει, επομένως, όχι μόνο τους θεσμούς στις Βρυξέλλες, αλλά και το ύψος και το εύρος των ευρωπαϊκών επενδύσεων που θα είναι διαθέσιμες στην Κύπρο για την επταετία από το 2028.

Για τη Λευκωσία, η πρόκληση είναι να διασφαλίσει το μερίδιό της από τα παραδοσιακά ευρωπαϊκά κονδύλια, προβάλλοντας παράλληλα την ανάγκη για έναν προϋπολογισμό ικανό να χρηματοδοτήσει τις νέες προτεραιότητες της Ένωσης. Η ψηφοφορία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο αποτελεί το τελευταίο βήμα σε μια διαδικασία που αναμένεται να εξελιχθεί σε μακρά διαπραγμάτευση μεταξύ ευρωβουλευτών και εθνικών κυβερνήσεων για την κατανομή των περιορισμένων ευρωπαϊκών πόρων.

Γιατί το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο προκαλεί τόσο έντονες αντιπαραθέσεις

Η διαμάχη ξεπερνά κατά πολύ τα όρια των ευρωπαϊκών θεσμών στις Βρυξέλλες.

Το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο καθορίζει το πλαίσιο δαπανών της ΕΕ για επτά χρόνια, προσδιορίζοντας τους διαθέσιμους πόρους για τη γεωργία, τις λιγότερο ανεπτυγμένες περιφέρειες, την έρευνα, τις υποδομές, την κλιματική πολιτική, την ασφάλεια, καθώς και τη νέα βιομηχανική και ανταγωνιστική στρατηγική της Ένωσης.

Το Κοινοβούλιο έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι αντιμετωπίζει την προτεινόμενη αύξηση ως κατώτατο όριο και όχι ως αφετηρία για περικοπές. Τον Απρίλιο, οι ευρωβουλευτές ενέκριναν τη διαπραγματευτική τους θέση με 370 ψήφους υπέρ, 201 κατά και 84 αποχές, ζητώντας το ΠΔΠ να διαμορφωθεί στο 1,27% του ΑΕΕ της ΕΕ.

Η συζήτηση της Τετάρτης θέτει, συνεπώς, τις βάσεις για την επόμενη φάση μιας ευρύτερης διαπραγμάτευσης. Εάν το Κοινοβούλιο εμμείνει στη θέση του, η αντιπαράθεση θα μεταφερθεί στις συνομιλίες με τις εθνικές κυβερνήσεις για το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού, την κατανομή των δαπανών και, τελικά, το ποιος θα επωμιστεί το κόστος των διευρυμένων προτεραιοτήτων της Ευρώπης.

Ο Μαυρίδης κατέληξε λέγοντας ότι η «πρόσφατη πρόταση του Συμβουλίου υπό την Ιρλανδική Προεδρία δεν ανταποκρίνεται στο κάλεσμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και υπολείπεται των απαιτήσεων των περιστάσεων», ιδίως καθώς οι Ευρωπαίοι πολίτες αναμένουν από την ΕΕ να δώσει λύσεις στις καθημερινές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν για να τα βγάλουν πέρα.

Η τελική συμφωνία για το ΠΔΠ απαιτεί ομοφωνία των κρατών μελών στο Συμβούλιο και τη συναίνεση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, γεγονός που δίνει στους ευρωβουλευτές σημαντική δυνατότητα να ασκήσουν βέτο σε οποιαδήποτε συμφωνία θεωρούν ότι δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις τους.