Την κάθετη διαφωνία τους με την ανέγερση του ηλιοθερμικού πάρκου ισχύος 65 MW εκφράζουν τα κοινοτικά συμβούλια Αγίας Βαρβάρας και Αλάμπρας που θα το φιλοξενήσουν. Εγείρουν ζητήματα περιβαλλοντικά και πολεοδομικά, ανησυχίες πως το προτεινόμενο έργο θα αποτελέσει τροχοπέδη στην ανάπτυξη των κοινοτήτων, προβληματισμό για το γεγονός ότι θα χαθεί κυνηγότοπος. Ερωτήματα εγείρουν και για τη διαδικασία που ακολουθείται για τη μίσθωση κρατικών τεμαχίων και μάλιστα έκτασης εμβαδού πέραν των 3,3 εκατ. τ.μ. αξίας €21,7 εκατ. με βάση τις τιμές Κτηματολογίου.
Κληθείς να αναφερθεί στο θέμα αυτό ο Γενικός Ελεγκτής, Οδυσσέας Μιχαηλίδης, εξέφρασε στον «Φ» τη διαφωνία της Υπηρεσίας με την παραχώρηση κρατικής γης χωρίς να ακολουθηθεί καμία διαδικασία. Σημείωσε, ωστόσο, ότι η κυβέρνηση αγνοεί κατ’ επανάληψη τη σύσταση της Ελεγκτικής Υπηρεσίας. Εξήγησε ότι η σωστή διαδικασία θα ήταν από τη στιγμή που μια ιδιωτική εταιρεία ενδιαφερθεί για την απόκτηση κρατικής γης, να ζητηθεί η εκδήλωση ενδιαφέροντος από άλλους επιχειρηματίες, ώστε σε περίπτωση που εκμισθωθεί γη να εξασφαλιστεί το καλύτερο δυνατό ενοίκιο.
Ο προτεινόμενος θερμικός ηλιακός σταθμός υποκαθιστά την ηλεκτροπαραγωγή με την καύση συμβατικών καυσίμων και συμβάλει στην απεξάρτηση από την εισαγωγή καυσίμων και γενικότερα στον ασφαλή ενεργειακό εφοδιασμό της χώρας. Η μελέτη εκτίμησης επιπτώσεων στο περιβάλλον από την ανάπτυξη βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση από το Τμήμα Περιβάλλοντος μέχρι τις 23 Οκτωβρίου 2022.
Οι δύο κοινότητες με επιστολές τους προς τον Έπαρχο Λευκωσίας και το Τμήμα Πολεοδομίας και Οικήσεως εκφράζουν τη διαφωνία τους και δεν συστήνουν την έκδοση πολεοδομικής άδειας.
Μιλώντας στον «Φ», ο κοινοτάρχης Αγίας Βαρβάρας, Μάριος Γεωργίου, επισήμανε ότι η εν λόγω ανάπτυξη δεσμεύει μια τεράστια έκταση γης εμβαδού 3.317.539τ.μ. των δύο κοινοτήτων και θα αποτελέσει τροχοπέδη στην ανάπτυξη τους. Περαιτέρω, σημειώνει ότι ένα από τεμάχια που θα εκμισθωθεί στην εταιρεία εφάπτεται της οικιστικής περιοχής και μέρος του έχει παραχωρηθεί για δημιουργία οικοπέδων σε οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα. Μόνο μέσα στο 2021 υπήρξαν δύο αποφάσεις Υπουργικού Συμβουλίου, η πρώτη (15/11/2021) για κατ’ εξαίρεση παραχώρηση τριών αδιάθετων οικοπέδων σε οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα χωρίς την καταβολή του 25% της αξίας των οικοπέδων και η δεύτερη (2/12/2021) για κατ’ εξαίρεση διαχωρισμό 11 οικοπέδων για οικογένειες με χαμηλά εισοδήματα στη Κοινότητα Αγίας Βαρβάρας. Ο κ. Γεωργίου επικαλείται την πολιτική του Τμήματος Πολεοδομίας όπου τέτοιου είδους αναπτύξεις δεν μπορούν να εφάπτονται οικιστικών ζωνών και πρέπει να δημιουργούνται ζώνες προστασίας, οι οποίες μηδενίζουν τις αξίες των γειτονικών τεμαχίων και υποβαθμίζουν την περιοχή. Διερωτήθηκε επίσης κάτω από ποιες προϋποθέσεις οι αρμόδιες Υπηρεσίες εξετάζουν αίτημα για ανάπτυξη σε γη που δεν ανήκει στην αιτήτρια εταιρεία.
Παράλληλα, ο κ. Γεωργίου επισημαίνει ότι στο ίδιο τεμάχιο έχουν γίνει αρχαιολογικές ανασκαφές από Πανεπιστήμιο της Ελβετίας, όπου ανάδειξαν την επεξεργασία χαλκού στον Αλμυρά και χρονολογούνται από το 600 π.Χ. Ένας άλλος λόγος που διαφωνούν έχει να κάνει με τη ραγδαία ανάπτυξη των κοινοτήτων και επομένως θα απαιτηθεί διαθέσιμη γη για δημιουργία υποδομών, σχολείων, βρεφοκομικών σταθμών γηπέδων, χώρων αναψυχής κ.λπ. Επικαλείται, επίσης, μελέτη που το ίδιο το Τμήμα Πολεοδομίας πραγματοποίησε στα Ρυθμιστικά Σχέδια Δράσης των κοινοτήτων, όπου η εν λόγω περιοχή χαρακτηρίζεται ιδιαίτερου ενδιαφέροντος και θα πρέπει να διαφυλαχθούν τα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά της, η χλωρίδα και η πανίδα της.
Σημειώνεται ότι κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων της εταιρείας με τις κοινότητες, τέθηκε ερώτημα σχετικά με το γεγονός ότι έχει υποβληθεί αίτηση για έκδοση πολεοδομικής άδειας χωρίς να έχει υπογραφεί η σύμβαση μίσθωσης των κρατικών τεμαχίων. Σύμβουλος της εταιρείας ανάπτυξης επισήμανε ότι η διαδικασία που προβλέπει η κυπριακή νομοθεσία αναφορικά με τη μίσθωση κρατικής γης, είναι ότι η σύμβαση μίσθωσης υπογράφεται μετά την έκδοση της πολεοδομικής άδειας.
Ο κοινοτάρχης Αλάμπρας, Αχιλλέας Μαλαχουρίδης, ανέφερε στον «Φ» ότι η εταιρεία δεν έδωσε πειστικές απαντήσεις, ούτε σε θέματα πιθανής τοξικότητας της θερμικής αποθήκευσης σε περίπτωση διαρροής, ούτε κατά πόσο θα προκληθεί αλλοίωση του οπτικού περιβάλλοντος με αντανάκλαση των καθρεφτών, ούτε για τις επεμβάσεις στο ανάγλυφο της περιοχής με χώματα που θα μετακινηθούν εντός του χώρου για την εγκατάσταση των ιχνηλατών. Ανησυχία εκφράζουν και οι οργανωμένοι κυνηγοί από τη στιγμή που στην περιοχή επιτρέπεται το κυνήγι και η συγκεκριμένη ανάπτυξη θα έχει ως αποτέλεσμα τον αποκλεισμό της.
Στα €250 εκατ. το κόστος της ανάπτυξης
Στην εκτίμηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον από τη λειτουργία θερμικού ηλιακού σταθμού παραγωγής ηλεκτρισμού στις κοινότητες Αλάμπρας και Αγίας Βαρβάρας της Επαρχίας Λευκωσίας, αναφέρεται η περιβαλλοντική μελέτη που κατατέθηκε στην Περιβαλλοντική Αρχή για λογαριασμό της εταιρείας MAXX CY. Στη μελέτη παρουσιάζονται τα αποτελέσματα της ανάλυσης και της εκτίμησης των επιπτώσεων που προτείνονται από τον συμβουλευτικό οίκο Aeoliki Ltd. Πρώτη ύλη στην ηλιακή ηλεκτροπαραγωγή είναι ο ήλιος και το νερό, γι’ αυτό η εκπομπή ρύπων στο περιβάλλον κατά τη λειτουργία του θερμικού ηλιακού σταθμού είναι μηδενική. Σύμφωνα με τους μελετητές, η λειτουργία του δεν προκαλεί ρύπανση στο περιβάλλον αλλά αντίθετα έχει ευνοϊκές επιδράσεις μέσω της μείωσης της εκπομπής ρύπων στο περιβάλλον γιατί υποκαθιστά την ηλεκτροπαραγωγή με την καύση συμβατικών καυσίμων, αλλά και συμβάλει στην απεξάρτηση από την εισαγωγή καυσίμων και γενικότερα στον ασφαλή ενεργειακό εφοδιασμό της χώρας.
Συγκεκριμένα, ο θερμικός ηλιακός σταθμός ισχύος 65 MW θα μειώσει την καύση συμβατικών καυσίμων για ηλεκτροπαραγωγή κατά περίπου 22.000 ΤΙΠ (=Τόνους Ισοδυνάμου Πετρελαίου) ετησίως. Περαιτέρω, εκτιμάται θα μειώσει τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα στο περιβάλλον κατά 234.000 τόνους ετησίως.
Μελετήθηκαν όλες οι παράμετροι του έργου και οι επιπτώσεις του και προτάθηκαν συγκεκριμένα διαχειριστικά μέτρα τα οποία μπορούν να καταστήσουν το έργο περιβαλλοντικά βιώσιμο λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία και ευαισθησία της περιοχής.
Οι μελετητές επισημαίνουν ότι ο θερμικός ηλιακός σταθμός θα έχει επιπτώσεις στην άμεση περιοχή ανάπτυξης των εγκαταστάσεών του, αλλά με τα προτεινόμενα μέτρα μετριασμού το έργο καθίσταται περιβαλλοντικά βιώσιμο. Οι εκπρόσωποι του αναδόχου ανέφεραν κατά τις διαβουλεύσεις με τις κοινότητες ότι οι οικονομικές μελέτες που έχουν εκπονηθεί καταδεικνύουν την οικονομική βιωσιμότητα του έργου, παρ’ όλο το υψηλό κόστος της απαιτούμενης επένδυσης. Ανέφεραν επίσης, ότι έχει ήδη εξασφαλισθεί η χρηματοδότησή του. Σύμφωνα με τους κοινοτάρχες αναφέρθηκε ότι το κόστος υλοποίησης του έργου θα ανέλθει στα €250 εκατ.
Περαιτέρω, αναφέρθηκε ότι το θέμα των ανταποδοτικών ωφελημάτων προς τις δύο κοινότητες θα διερευνηθεί διεξοδικά με τους εκπροσώπους των δύο κοινοτήτων.
Αναφέρθηκε ότι μεταξύ των κρατικών τεμαχίων υπάρχει αριθμός ιδιωτικών και ζητήθηκε η θέση της εταιρείας σε σχέση με αυτά. Οι εκπρόσωποι της εταιρείας ανέφεραν ότι υπάρχει πρόθεση αγοράς των ιδιωτικών τεμαχίων.
ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ
Χρηματοδότηση μελετών για λογαριασμό κοινοτήτων
Από τη στιγμή που θα προχωρήσει η όλη διαδικασία εξέτασης ενός έργου, οι επηρεαζόμενες κοινότητες θα κληθούν, για να ισχυροποιήσουν τις θέσεις τους, να προσλάβουν μελετητή για να κάνει τη δική τους ανεξάρτητη μελέτη που θα αντιπαραβάλει τα όσα καταγράφει ο μελετητής που ενεργεί για λογαριασμό της ιδιωτικής εταιρείας. Στο σημείο αυτό εγείρεται θέμα χρηματοδότησης των εν λόγω μελετών που διενεργούνται για λογαριασμό των κοινοτήτων. Σε περίπτωση που δυσκολεύονται οι κοινότητες, θα πρέπει να υπάρχει ένας τρόπος χρηματοδότησής τους από την Ένωση Κοινοτήτων Κύπρου με την εμπλοκή του κράτους. Με αυτό τον τρόπο αυξάνονται οι πιθανότητες για μια πιθανή επιτυχία σε περίπτωση που είναι δικαιολογημένα τα επιχειρήματα που θέτουν οι Τοπικές Αρχές.
