Δες περισσότερα άρθρα του philenews όταν αναζητάς ειδήσεις στην Google
Add philenews.com on Google
Ο Χοσεΐν Ταέμπ, ο οποίος έχτισε φήμη ενός αδίστακτου στελέχους στον μηχανισμό ασφαλείας που δημιούργησε το Ιράν μετά την Ισλαμική Επανάσταση, επιστρέφει δυναμικά στο γνώριμο ρόλο του μετά από τέσσερις δεκαετίας παρουσίας.
Αφού έμεινε για χρόνια μακριά από τα φώτα δημοσιότητας, ο Ταέμπ αναλαμβάνει την ηγεσία της καθεστωτικής εθελοντικής παραστρατιωτικής δύναμης Μπασίτζ.
Η τοποθέτηση του 63χρονου στη θέση αυτή στις αρχές Αυγούστου επιβεβαιώνει ότι ανήκει πλέον στον εξαιρετικά στενό κύκλο των ανθρώπων που εμπιστεύεται ο νέος (και ακόμα εξαφανισμένος) ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ. Παράλληλα, τον καθιστά έναν από τους βασικούς παράγοντες που καλούνται να αναδιαμορφώσουν ένα καθεστώς κλονισμένο από πρωτοφανείς αντικυβερνητικές διαδηλώσεις και σχεδόν έξι μήνες πολέμου.
«Ο Ταέμπ βρίσκεται πλέον στην κορυφή ενός συστήματος στη δημιουργία του οποίου είχε κεντρικό ρόλο», σχολιάζει στο Bloomberg ο Μοχαμάντ Χοσεΐν Τορκάμαν, πρώην μέλος των Φρουρών της Επανάστασης, ο οποίος εγκατέλειψε το Ιράν το 2010 και ζει εξόριστος στην Ευρώπη. «Η σημαντικότερη αποστολή του είναι να αποτρέψει και να σταματήσει την εσωτερική αμφισβήτηση και, όταν αυτή εκδηλώνεται, να την καταστείλει», προσθέτει.
Ο φόβος μιας νέας κοινωνικής έκρηξης
Η αποστολή αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες μετατοπίζουν πλέον το βάρος από τις στρατιωτικές απειλές στην οικονομική πίεση, αναζητώντας τρόπο να τερματίσουν τον πόλεμο που συμπληρώνει σε λίγες μέρες έξι μήνες.
Οι νέες κυρώσεις έρχονται σε μια στιγμή κατά την οποία το ιρανικό νόμισμα βρίσκεται υπό ισχυρή πίεση και η πρόσβαση της χώρας σε καύσιμα περιορίζεται. Πρόκειται για δύο παράγοντες που και στο παρελθόν έχουν προκαλέσει κύματα κοινωνικών αναταραχών.
Η επιλογή του Ταέμπ υποδηλώνει παράλληλα έναν διευρυμένο ρόλο για τους Μπασίτζ, ένα τεράστιο δίκτυο παραστρατιωτικών και άλλων πιστών στο καθεστώς, το οποίο διαθέτει εκτεταμένα οικονομικά συμφέροντα, από τον τραπεζικό τομέα μέχρι τη χαλυβουργία.
Το Ιράν υποστηρίζει ότι η οργάνωση μπορεί να κινητοποιήσει 20 εκατομμύρια ανθρώπους, αριθμό που αντιστοιχεί περίπου στο ένα πέμπτο του πληθυσμού της χώρας. Τα μέλη της, στην πλειονότητά τους φανατικά αφοσιωμένοι νέοι άνδρες και γυναίκες, δραστηριοποιούνται σε τζαμιά, χώρους εργασίας και πανεπιστήμια σε ολόκληρη τη χώρα και έχουν επανειλημμένα χρησιμοποιηθεί για τη διάλυση δημόσιων συγκεντρώσεων και τη βίαιη καταστολή διαδηλώσεων.
Τον περασμένο Ιανουάριο, δυνάμεις ασφαλείας, μεταξύ αυτών και οι Μπασίτζ, φέρεται να σκότωσαν χιλιάδες ανθρώπους κατά τη διάρκεια της πιο μεγάλης αναταραχής στην ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Στην κορύφωση των επεισοδίων στην επαρχία Ισφαχάν, σκοτώθηκαν 19 μέλη της παραστρατιωτικής οργάνωσης, περισσότερα από το σύνολο των απωλειών της αστυνομίας και των Φρουρών της Επανάστασης στην περιοχή.
«Κάθε Ιρανός ένας μπασίτζι»
Το διάταγμα του Χαμενεΐ για τον διορισμό του Ταέμπ τού αναθέτει, μεταξύ άλλων, την «ενίσχυση του λαϊκού δικτύου πληροφοριών» και την «αξιοποίηση νέων τεχνολογιών για τη λαϊκή αντίσταση», με στόχο να γίνει «κάθε Ιρανός ένας μπασίτζι».
Διπλωμάτες και αναλυτές ερμηνεύουν αυτή τη διατύπωση ως εντολή μετατροπής της οργάνωσης ουσιαστικά στα «μάτια και τα αυτιά» του Χαμενεΐ μέσα στην ιρανική κοινωνία.
Σε αντάλλαγμα για την αφοσίωσή τους, τα μέλη των Μπασίτζ απολαμβάνουν οικονομικά προνόμια, όπως ευνοϊκότερη πρόσβαση σε κατοικίες και θέσεις εργασίας στον δημόσιο τομέα.
Για τον νέο ανώτατο ηγέτη, ο οποίος δεν έχει ακόμη εμφανιστεί δημοσίως μετά τη διαδοχή του πατέρα του, η οργάνωση προσφέρει κάτι ακόμη σημαντικότερο: μια απολύτως πιστή κοινωνική βάση πάνω στην οποία μπορεί να στηριχθεί για να εδραιώσει την εξουσία του.
«Οι νέοι Μπασίτζ υπό τον Ταέμπ θα λειτουργήσουν ως κοινωνική βάση του Μοτζταμπά, όχι μόνο για τον έλεγχο της κοινωνίας αλλά και για τον έλεγχο της πολιτικής ελίτ», εκτιμά στο Bloomberg ο Σαΐντ Γκολκάρ, αναπληρωτής καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο του Τενεσί στην Τσατανούγκα των ΗΠΑ και συγγραφέας βιβλίου για την οργάνωση. «Είναι πολύ πιο φανατικοί από τους άλλους μηχανισμούς ασφαλείας και βρίσκονται παντού», προσθέτει.
Από τον πόλεμο με το Ιράκ στην καταστολή του «Πράσινου Κινήματος»
Ο Χοσεΐν Ταέμπ γεννήθηκε στην Τεχεράνη το 1963, εκπαιδεύτηκε ως κληρικός και εντάχθηκε στους Φρουρούς της Επανάστασης στις αρχές της δεκαετίας του 1980, κατά τη διάρκεια του εξαντλητικού οκταετούς πολέμου με το Ιράκ. Εκεί πολέμησε στο πλευρό του νεότερου Χαμενεΐ.
Μετά τον πόλεμο εργάστηκε στον τομέα της αντικατασκοπείας για το υπουργείο Πληροφοριών και μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1990 συντόνιζε απευθείας με τον Μοτζταμπά Χαμενεΐ ζητήματα εσωτερικής ασφάλειας, σύμφωνα με όσα είχε δηλώσει το 2021 ο πρώην επικεφαλής της κρατικής ραδιοτηλεόρασης Μοχαμάντ Σαραφράζ.
Η διαδρομή αυτή τον οδήγησε το 2009 στην ηγεσία των Μπασίτζ, την περίοδο που η οργάνωση ανέλαβε την καταστολή των διαδηλώσεων του «Πράσινου Κινήματος», οι οποίες είχαν ξεσπάσει μετά τις αμφισβητούμενες προεδρικές εκλογές. Η καταστολή άφησε πίσω της δεκάδες νεκρούς και οδήγησε τις ΗΠΑ στην επιβολή κυρώσεων στον Ταέμπ για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Οι καταγγελίες για βασανιστήρια και η «παράνοια»
Οι μέθοδοι που αποδίδονται στον Ταέμπ προκαλούσαν σοκ ακόμη και σε ανθρώπους μέσα στο ίδιο το σύστημα.
Σύμφωνα με τον πρώην Φρουρό της Επανάστασης, Μοχαμάντ Χοσεΐν Τορκάμαν, ο Ταέμπ ήταν γνωστός για τη σκληρότητα και την καχυποψία του. Φέρεται να παρακολουθούσε ακόμη και τους δικούς του συνεργάτες και να διέταζε τον βασανισμό τους όταν υποψιαζόταν ότι τον είχαν προδώσει.
«Όταν παραδίδουμε τη διαχείριση της κρίσης σε ανθρώπους όπως ο Ταέμπ, οι οποίοι είναι περισσότερο εξοικειωμένοι με τα γκλομπ παρά με τη σκέψη, τη λογική και τη σύνεση, αυτό είναι το αποτέλεσμα», είχε γράψει το 2009 ο επί χρόνια βουλευτής Αλί Μοταχαρί, εν μέσω των διαδηλώσεων του Πράσινου Κινήματος.
Μετά την εξέγερση εκείνης της περιόδου, ο Αλί Χαμενεΐ δημιούργησε την Υπηρεσία Πληροφοριών των Φρουρών της Επανάστασης, έναν παράλληλο μηχανισμό πληροφοριών που λογοδοτεί στον ανώτατο ηγέτη και όχι στην κυβέρνηση. Για επικεφαλής επέλεξε τον Ταέμπ.
Κατά τη διάρκεια της 13ετούς θητείας του, σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση, στις σημαντικότερες επιχειρήσεις του μηχανισμού περιλαμβάνονταν συλλήψεις πολιτών με διπλή υπηκοότητα, επιχειρήσεις κατά της διαφθοράς και ο εντοπισμός αντιφρονούντων στο εξωτερικό.
Η αποπομπή και η επιστροφή
Μια σειρά σοβαρών παραβιάσεων της ιρανικής ασφάλειας, οι οποίες αποδόθηκαν στο Ισραήλ, οδήγησαν τελικά στην απομάκρυνση του Ταέμπ από τη θέση του το 2022.
Δημοσίως ανέλαβε έναν περισσότερο συμβολικό ρόλο ως σύμβουλος του διοικητή των Φρουρών της Επανάστασης. Στην πραγματικότητα, όμως, σύμφωνα με διπλωμάτες, εξακολούθησε να συνεργάζεται με τον Μοτζταμπά Χαμενεΐ σε θέματα ασφαλείας μέσα στο γραφείο του πατέρα του.
Η απόφαση να επιστρέψει τώρα στην πρώτη γραμμή, παρά την προηγούμενη αποπομπή του, θεωρείται ενδεικτική της ιδιαίτερα στενής σχέσης των δύο ανδρών. «Είναι σαφής ένδειξη της εγγύτητας μεταξύ Ταέμπ και Μοτζταμπά», σημειώνει ο Γκολκάρ.
Και αυτή η προσωπική αφοσίωση μπορεί να αποδειχθεί κρίσιμη για τον νέο ηγέτη του Ιράν σε μια περίοδο κατά την οποία το καθεστώς βρίσκεται αντιμέτωπο ταυτόχρονα με εξωτερική πίεση και τον κίνδυνο νέας εσωτερικής έκρηξης. «Όταν καταστέλλεις και σκοτώνεις ανθρώπους, χρειάζεσαι αυτή την αφοσίωση. Και δεν νομίζω ότι υπάρχει άλλη οργάνωση στο Ιράν που να μπορεί να την προσφέρει» καταλήγει ο Γκολκάρ.
