Το Pix, το ιδιαίτερα δημοφιλές σύστημα άμεσων πληρωμών της Βραζιλίας, βρίσκεται στο επίκεντρο εμπορικής αντιπαράθεσης με τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ υποστηρίζει ότι η λειτουργία του δημιουργεί εμπόδια για τις αμερικανικές εταιρείες ψηφιακών πληρωμών.
Η Ουάσινγκτον συμπεριέλαβε το Pix στις εμπορικές πρακτικές που επικαλέστηκε για την επιβολή νέων δασμών 25% στις εισαγωγές από τη Βραζιλία, σύμφωνα με το Reuters. Η Μπραζίλια απορρίπτει τις κατηγορίες και υποστηρίζει ότι οι αμερικανικές πιέσεις αποσκοπούν στην προστασία εταιρειών πιστωτικών καρτών, όπως η Visa και η Mastercard.
Τι είναι το Pix
Το Pix δημιουργήθηκε το 2020 από την Κεντρική Τράπεζα της Βραζιλίας και επιτρέπει την πραγματοποίηση άμεσων ψηφιακών πληρωμών, χωρίς χρέωση για τους καταναλωτές.
Μέσα σε λίγα χρόνια εξελίχθηκε στην κυρίαρχη μέθοδο πληρωμών στη μεγαλύτερη οικονομία της Λατινικής Αμερικής. Περίπου 170 εκατομμύρια άνθρωποι, δηλαδή το 80% του πληθυσμού, χρησιμοποιούν την πλατφόρμα, η οποία αντιπροσωπεύει περισσότερο από το ήμισυ των συναλλαγών στη χώρα.
Οι συναλλαγές πραγματοποιούνται σε πραγματικό χρόνο, χωρίς να απαιτείται η χρήση πιστωτικής ή χρεωστικής κάρτας. Για τους καταναλωτές, τους μικρούς εμπόρους και τους αυτοεργοδοτούμενους, το Pix προσφέρει έναν γρήγορο και οικονομικό τρόπο αποστολής και αποδοχής χρημάτων.
Γιατί αντιδρούν οι ΗΠΑ
Ο Εμπορικός Αντιπρόσωπος των ΗΠΑ, Τζέιμισον Γκριρ, χαρακτήρισε το Pix ένα από τα εμπόδια που θέτει η Βραζιλία στο ελεύθερο εμπόριο.
Αμερικανός κυβερνητικός αξιωματούχος διευκρίνισε ότι η Ουάσινγκτον δεν ζητά την κατάργηση της υπηρεσίας. Υποστήριξε, ωστόσο, ότι πρέπει να αποτραπεί μια κατάσταση στην οποία το Pix θα απολαμβάνει προνομιακή μεταχείριση επειδή ανήκει στο κράτος και λειτουργεί από αυτό.
Έγγραφα του Γραφείου του Εμπορικού Αντιπροσώπου των ΗΠΑ αναφέρουν ότι οι πρακτικές της Βραζιλίας ενδέχεται να υπονομεύουν την ανταγωνιστικότητα των αμερικανικών επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στο ψηφιακό εμπόριο και στις ηλεκτρονικές πληρωμές.
Η αμερικανική κριτική εστιάζεται κυρίως στον διπλό ρόλο της Κεντρικής Τράπεζας της Βραζιλίας, η οποία είναι ταυτόχρονα διαχειριστής του Pix και ρυθμιστική αρχή της αγοράς πληρωμών.
Σε έκθεσή του το 2023, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο συνέκρινε το μοντέλο διακυβέρνησης του Pix με αντίστοιχα συστήματα στην Κίνα και την Ινδία, όπου η λειτουργία και η εποπτεία κατανέμονται μεταξύ διαφορετικών φορέων.
Η απάντηση της Βραζιλίας
Ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Βραζιλίας, Γκαμπριέλ Γκαλιπόλο, απέρριψε τις αμερικανικές αιτιάσεις ως πολιτικά υποκινούμενες και χαρακτήρισε παράλογους τους ισχυρισμούς ότι το Pix περιορίζει την πρόσβαση των εταιρειών καρτών στην αγορά.
Υποστήριξε ότι το σύστημα δεν αποτελεί ανταγωνιστή των πιστωτικών καρτών, αλλά δημόσια υπηρεσία που συνέβαλε στην ένταξη εκατομμυρίων πολιτών στο χρηματοπιστωτικό σύστημα.
«Θα ήταν σαν να λέγαμε ότι η δημιουργία βασικών εγκαταστάσεων υγιεινής έβλαψε τα έσοδα όσων κατέχουν υδροφόρα οχήματα», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο αριθμός των πολιτών που χρησιμοποιούν πιστωτικές κάρτες αυξήθηκε σε απόλυτους αριθμούς, επειδή το Pix ώθησε περισσότερους Βραζιλιάνους να ανοίξουν τραπεζικούς λογαριασμούς.
Πώς επηρεάζονται Visa και Mastercard
Η Visa και η Mastercard έχουν προειδοποιήσει τους επενδυτές ότι κρατικά δίκτυα άμεσων πληρωμών, όπως το Pix, ενδέχεται να αποτελέσουν πρόκληση για τις δραστηριότητές τους.
Το Συμβούλιο Βιομηχανίας Τεχνολογίας Πληροφοριών (ITI), εμπορική ένωση με έδρα την Ουάσινγκτον, στην οποία συμμετέχουν μεταξύ άλλων οι Visa, Mastercard και Meta, ζητεί εδώ και χρόνια την παρέμβαση της αμερικανικής κυβέρνησης για τη διαμόρφωση ισότιμων όρων ανταγωνισμού στη Βραζιλία.
Το ITI υποστηρίζει ότι το Pix πρέπει να λειτουργεί υπό ένα ανταγωνιστικά ουδέτερο ρυθμιστικό πλαίσιο και ότι οι διεθνείς εταιρείες πληρωμών πρέπει να έχουν ίση μεταχείριση και πρόσβαση στην αγορά.
Το μερίδιο των πιστωτικών καρτών στις συναλλαγές στη Βραζιλία έχει περιοριστεί σε περίπου 15%, από 20% πριν από το Pix. Ακόμη μεγαλύτερη ήταν η υποχώρηση των χρεωστικών καρτών, το μερίδιο των οποίων μειώθηκε σε περίπου 10% από 26%.
Παρά τη μείωση των μεριδίων τους, ο συνολικός όγκος συναλλαγών με κάρτες εξακολούθησε να αυξάνεται. Αυτό αποδίδεται εν μέρει στην ένταξη περισσότερων από 70 εκατομμυρίων Βραζιλιάνων στο χρηματοπιστωτικό σύστημα μέσω του Pix.
Το διεθνές ενδιαφέρον για το Pix
Η ταχεία εξάπλωση του συστήματος έχει προσελκύσει το ενδιαφέρον δεκάδων χωρών. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, η Κεντρική Τράπεζα της Βραζιλίας υπέγραψε συμφωνίες ανταλλαγής πληροφοριών για το Pix με 65 διεθνείς εταίρους, μεταξύ των οποίων η Γερμανία, ο Καναδάς, η Νότια Αφρική και η Τουρκία.
Ανάλογα συστήματα λειτουργούν και σε άλλες χώρες, όπως το UPI στην Ινδία και το FedNow στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, κανένα δεν έχει καταγράψει την ίδια ταχύτητα εξάπλωσης με το Pix, το οποίο ξεπέρασε τις πληρωμές με κάρτες μέσα στα πρώτα τρία χρόνια λειτουργίας του.
«Το Pix αποτελεί πραγματικά ένα μοντέλο και είναι η κατεύθυνση προς την οποία κινούνται όλοι», δήλωσε ο Γκαλιπόλο.
Ιδιωτικές εταιρείες έχουν ήδη αναπτύξει υποδομές που επιτρέπουν στους Βραζιλιάνους να χρησιμοποιούν το Pix όταν ταξιδεύουν στο εξωτερικό, ακόμη και στις ΗΠΑ. Αντίστοιχα, ξένοι τουρίστες μπορούν να το χρησιμοποιούν όταν επισκέπτονται τη Βραζιλία.
Η πιθανότητα μελλοντικής διασύνδεσης συστημάτων άμεσων πληρωμών διαφορετικών χωρών εντείνει τις ανησυχίες στην Ουάσινγκτον, καθώς μεγάλες αναδυόμενες οικονομίες εξετάζουν τρόπους περιορισμού της εξάρτησής τους από το αμερικανικό δολάριο.
Πολιτική σύγκρουση πριν από τις εκλογές
Η αντιπαράθεση δίνει στον πρόεδρο της Βραζιλίας, Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, την ευκαιρία να εμφανιστεί ως υπερασπιστής ενός ιδιαίτερα δημοφιλούς δημόσιου συστήματος ενόψει των εκλογών του Οκτωβρίου.
Η δημοτικότητα του Λούλα ενισχύθηκε αφού χαρακτήρισε την αμερικανική πίεση επίθεση κατά της κυριαρχίας της Βραζιλίας. Βασικός αντίπαλός του είναι ο γιος του Ζαΐρ Μπολσονάρο, ο οποίος θεωρείται σύμμαχος του Τραμπ και είχε ζητήσει στο παρελθόν από τον Αμερικανό πρόεδρο να επιβάλει δασμούς στη Βραζιλία.
«Κανείς δεν πρόκειται να αλλάξει το Pix μας. Είναι δημόσιο, είναι δωρεάν και θα παραμείνει έτσι», έγραψε ο Λούλα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Παραμένει πάντως ασαφές τι ακριβώς ζητούν οι ΗΠΑ από τη Βραζιλία και γιατί η κυβέρνηση Τραμπ αποφάσισε να αναλάβει δράση τώρα. Ο Γκαλιπόλο υποστηρίζει ότι η υφιστάμενη δομή διασφαλίζει πως το Pix παραμένει μια δημόσια πλατφόρμα, προσβάσιμη σε όλους τους επιλέξιμους συμμετέχοντες στην αγορά.
Capital.gr
