Κούρσα ενάντια στον χρόνο κάνει η Κυπριακή Δημοκρατία για την υλοποίηση όλων των προαπαιτουμένων αποφάσεων – μέτρων του Ταμείου Ανάκαμψης, τα οποία δεσμεύθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή πως θα υλοποιήσει εντός των χρονοδιαγραμμάτων, ώστε να εκταμιεύσει το ποσό του €1,02 δισ.
Η Κύπρος έχει εκταμιεύσει το 56% των ευρωπαϊκών κονδυλίων και έχει στη διάθεσή της τέσσερις μήνες για να επιτύχει τα ορόσημα και να εξασφαλίσει τα υπόλοιπα ποσά των χορηγιών. Το κυπριακό σχέδιο περιλαμβάνει 128 μέτρα, καθώς και 222 ορόσημα, εκ των οποίων τα 61 αφορούν μεταρρυθμίσεις και τα 67 επενδύσεις.
Μέχρι το τέλος Αυγούστου, τα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης θα πρέπει να ολοκληρώσουν όλα τα έργα, τις μεταρρυθμίσεις και τις δράσεις που περιλαμβάνονται στα εθνικά τους σχέδια, έτσι ώστε στις 31 Δεκεμβρίου να λάβουν τη χρηματοδότηση που τους αντιστοιχεί.
Πρόσφατα, ο Ευρωπαίος Επίτροπος Οικονομίας και Παραγωγικότητας Βάλντις Ντομπρόβσκις δήλωσε πως δεν πρόκειται να δοθεί παράταση στον μηχανισμό ανάκαμψης, τονίζοντας πως οι στόχοι πρέπει να επιτευχθούν μέχρι τα τέλη Αυγούστου, ενώ τα αιτήματα πληρωμών θα πρέπει να υποβληθούν μέχρι τα τέλη Σεπτεμβρίου.
Την ίδια ώρα, η Κομισιόν παρουσιάζεται επιφυλακτική στις προτάσεις για παράταση της αποπληρωμής του κοινού ευρωπαϊκού χρέους και ξεκαθαρίζει ότι το Ταμείο Ανάκαμψης αποτελεί «εργαλείο μιας χρήσης». Μάλιστα, διαμηνύει πως οποιαδήποτε αλλαγή στο υφιστάμενο πλαίσιο θα απαιτούσε νέα πολιτική απόφαση των κρατών-μελών.
Σημειώνεται πως το ζήτημα απασχόλησε και την άτυπη σύνοδο των ηγετών της ΕΕ στην Κύπρο, κατά την οποία συζητήθηκε η ιδέα αναχρηματοδότησης του χρέους του Ταμείου Ανάκαμψης, ενόψει της έναρξης αποπληρωμών από το 2028, ύψους περίπου €25 δισ. ετησίως. Ωστόσο, υπήρξαν έντονες αντιδράσεις από τη Γερμανία.
Εκταμιεύθηκε το 56% των κονδυλίων
Όσον αφορά την Κύπρο, μέχρι στιγμής έχει εισπράξει μέσω του Σχεδίου Ανάκαμψης €589 εκατ. από το συνολικό ποσό των €1,02 δισ. Αξίζει να σημειωθεί πως το ποσό που έχει εισπραχθεί αφορά τις πέντε πρώτες δόσεις και μέρος της 6ης δόσης. Η χώρα μας έχει υποβάλει επτά αιτήματα πληρωμής στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή από τις εννέα δόσεις της χορηγίας. Εκκρεμεί η είσπραξη πρόσθετου ποσού πέραν των €150 εκατ., που αφορά την 6η και την 7η δόση.
Παράλληλα, απομένει η υποβολή των αιτημάτων της Κύπρου για τις δύο τελευταίες δόσεις, μέσω των οποίων θα εισπραχθούν τα υπόλοιπα €274 εκατ., με την ολοκλήρωση όλων των επενδύσεων και μεταρρυθμίσεων του Σχεδίου εντός του 2026.
Αρμόδια πηγή ανέφερε στον «Φ» πως τα δύο τελευταία αιτήματα περιλαμβάνουν 85 ορόσημα, από τα οποία τα 35 με 40 έχουν σχεδόν ολοκληρωθεί. Όπως μας λέχθηκε, πέραν του 1/3 των προαπαιτούμενων της 8ης και της 9ης δόσης έχει ολοκληρωθεί και απομένουν 45 ορόσημα, τα οποία αφορούν κυρίως έργα που βρίσκονται στο τελικό στάδιο και εκτιμάται ότι μέχρι το τέλος Ιουνίου θα ολοκληρωθούν.
Αυτά που θα περάσουν από τη Βουλή
Στο πλαίσιο των δύο τελευταίων δόσεων, η Βουλή θα πρέπει να εγκρίνει δύο νομοθεσίες που αφορούν την επιβολή φόρου ταφής αποβλήτων, καθώς και τη σύσταση Κυπριακού Οργανισμού Ανάπτυξης.
– Το πρώτο νομοσχέδιο έχει ήδη κατατεθεί στο Κοινοβούλιο και θα πρέπει, αμέσως μετά τις εκλογές, η νέα Βουλή να το εγκρίνει. Ο φόρος υγειονομικής ταφής για δημοτικά απόβλητα μέχρι την 31η Δεκεμβρίου του 2027 θα είναι €10 το τόνο. Από την 1η Ιανουαρίου του 2028, ο φόρος θα αυξάνεται κατά €5 τον τόνο, για δημοτικά απόβλητα που καταλήγουν στον χώρο υγειονομικής ταφής, με μέγιστο ποσό τα €70 ανά τόνο δημοτικών αποβλήτων.
Σημειώνεται πως ο φόρος θα καταβάλλεται στις Αρχές Τοπικής Αυτοδιοίκησης προς τον διαχειριστή του ΧΥΤΥ και ακολούθως θα αποδίδεται στο Υπουργείο Γεωργίας. Τα έσοδα από τον φόρο θα λειτουργούν ανταποδοτικά, ως αντισταθμιστικά μέτρα, για χρηματοδότηση επενδύσεων, επιδοτήσεων, χορηγιών και δραστηριότητων των Αρχών Τοπικής Αυτοδιοίκησης για τη διαχείριση των δημοτικών αποβλήτων. Αφορούν επενδύσεις σε εγκαταστάσεις, εξοπλισμό και υπηρεσίες για τη διαχείριση δημοτικών στερεών αποβλήτων που προωθούν την κυκλική οικονομία.
– Το δεύτερο νομοθέτημα προβλέπει τη σύσταση Οργανισμού Ανάπτυξης Επιχειρήσεων, συμπεριλαμβανομένου του διορισμού του Διοικητικού Συμβουλίου. Σύντομα αναμένεται να ολοκληρωθεί ο νομοτεχνικός έλεγχος του νομοσχεδίου, ώστε να πάρει τον δρόμο για τη Βουλή. Όπως φαίνεται, η νέα Βουλή, με το που θα αρχίσει τις εργασίες της, θα κληθεί να συζητήσει τάχιστα το νομοσχέδιο, έτσι ώστε πριν από το κλείσιμο της Βουλής για τις θερινές διακοπές να το εγκρίνει.
Σημειώνεται πως λειτουργοί της Γενικής Διεύθυνσης Ανάπτυξης μεταβαίνουν επί τόπου στα έργα και παρακολουθούν την εξέλιξή τους.
Δεν υπάρχει κίνδυνος
Αρμόδια πηγή ανέφερε πως δεν υπάρχει κίνδυνος απώλειας ευρωπαϊκών πόρων από το Ταμείο Ανάκαμψης, σημειώνοντας πως θα υπάρξει υψηλό ποσοστό απορρόφησης των κονδυλίων.
Η Δημοκρατία θα υποβάλει τα δύο τελευταία αιτήματα μέχρι το τέλος Σεπτεμβρίου. Εντός Μαΐου αναμένεται να επισκεφθεί τη χώρα μας κλιμάκιο της ΕΕ και δεν αποκλείεται στο επίκεντρο να βρεθούν στοχευμένες μικρές αλλαγές του Σχεδίου. Πάντως, και η ΕΕ θεωρεί πως το κυπριακό σχέδιο θα ολοκληρωθεί με επιτυχία.
Πότε εφαρμόστηκε ο Μηχανισμός Ανάκαμψης
Ο Μηχανισμός Ανάκαμψης τέθηκε σε εφαρμογή για την αντιμετώπιση των οικονομικών και κοινωνικών επιπτώσεων της πανδημίας του κορωνοϊου, τη βιώσιμη ανάπτυξη και τη διασφάλιση της ανθεκτικότητας της οικονομίας της ΕΕ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε το 2020 στη δημιουργία ενός έκτακτου και προσωρινού μέσου χρηματοδότησης της ανάκαμψης και εξόδου της ΕΕ από την κρίση, με την επωνυμία Επόμενη Γενιά ΕΕ (Next Generation EU) και συνολικό προϋπολογισμό ύψους €750 δισ., στο πλαίσιο του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου 2021-2027.
Η Κύπρος, όπως και τα υπόλοιπα κράτη μέλη, ετοίμασε την πρόταση για το εθνικό Σχέδιο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, η υλοποίηση του οποίου πρέπει να ολοκληρωθεί μέχρι τον Αύγουστο του 2026. Η πρόταση για το εθνικό σχέδιο υποβλήθηκε τον Μάιο του 2021 και μετά από θετική αξιολόγηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εγκρίθηκε από το ECOFIN τον Ιούλιο του 2021.
Τα εθνικά σχέδια έπρεπε να σχεδιαστούν άμεσα και να αρχίσει έγκαιρα η εφαρμογή τους για αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας και ανάκαμψη των οικονομιών των κρατών μελών. Η Κύπρος προχώρησε σε τροποποιήσεις για διασφάλιση της επιτυχούς ολοκλήρωσης του Σχεδίου και είσπραξη του συνόλου της χορηγίας ύψους €1.02 δισ.
