€95 εκατ. για να αντέξει το δίκτυο περισσότερα φωτοβολταϊκά

Επενδύσεις ύψους €95 εκατ. για την αναβάθμιση κρίσιμων υποδομών του ηλεκτρικού δικτύου προωθούνται στην Κύπρο, με στόχο την αύξηση της δυναμικότητας και της ευελιξίας του συστήματος, ώστε να μπορεί να υποδεχθεί μεγαλύτερες ποσότητες ενέργειας από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), να διευκολύνει την ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης και να συμβάλει στον περιορισμό των περικοπών πράσινης παραγωγής.

Οι παρεμβάσεις συγχρηματοδοτούνται από την Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο του Προγράμματος Πολιτικής Συνοχής «ΘΑλΕΙΑ 2021-2027» και έχουν ορίζοντα ολοκλήρωσης τον Δεκέμβριο του 2029. Περίπου το 70% του συνολικού κόστους, δηλαδή περίπου €67 εκατ., θα καλυφθεί από ευρωπαϊκούς πόρους μέσω του Ταμείου Δίκαιης Μετάβασης.

Η επένδυση αφορά τόσο την ενίσχυση και τον εκσυγχρονισμό υφιστάμενων εγκαταστάσεων όσο και την τοποθέτηση νέου εξοπλισμού και ψηφιακών συστημάτων στα Δίκτυα Μεταφοράς και Διανομής. Στόχος είναι το ηλεκτρικό σύστημα να αποκτήσει μεγαλύτερη χωρητικότητα, καλύτερη δυνατότητα ελέγχου και αυξημένη ευελιξία, ώστε να ανταποκριθεί στις ανάγκες που δημιουργεί η ενεργειακή μετάβαση.

Οι συγκεκριμένες δράσεις δεν αντιμετωπίζουν από μόνες τους όλες τις αδυναμίες του ηλεκτρικού συστήματος ούτε αναμένεται να εξαλείψουν πλήρως το πρόβλημα των περικοπών ΑΠΕ. Δημιουργούν, ωστόσο, τις υποδομές πάνω στις οποίες μπορούν να στηριχθούν πρόσθετες επενδύσεις στην αποθήκευση ενέργειας, στα έξυπνα δίκτυα και σε άλλες τεχνολογίες που απαιτούνται για την ενεργειακή μετάβαση.

Αναβαθμίσεις σε οκτώ υποσταθμούς

Βασικό σκέλος της επένδυσης αφορά την αναβάθμιση του Συστήματος Μεταφοράς Ηλεκτρικής Ενέργειας, με εκσυγχρονισμό υφιστάμενων Υποσταθμών Μεταφοράς και εγκατάσταση νέων υποδομών σε περιοχές όπου καταγράφεται αυξημένη ενεργειακή ζήτηση.

Συγκεκριμένα, προβλέπονται εργασίες στους Υποσταθμούς Μεταφοράς σε Στρόβολο, Ορούντα, Ακουρσό, Παπακώστα, Ύψωνα και Μαρί, καθώς και στον Πρωτεύοντα Υποσταθμό Λανίτειο. Παράλληλα, προγραμματίζεται η εγκαθίδρυση νέου Πρωτεύοντος Υποσταθμού Μεταφοράς στο Νέο Λιμάνι Λεμεσού.

Οι εργασίες περιλαμβάνουν, μεταξύ άλλων, την εγκατάσταση νέων μετασχηματιστών ισχύος, πινάκων υψηλής και μέσης τάσης, καθώς και σύγχρονων συστημάτων προστασίας και τηλεχειρισμού.

Με τις παρεμβάσεις αναμένεται να αυξηθεί η χωρητικότητα του Δικτύου Μεταφοράς, να περιοριστούν σημεία συμφόρησης και να ενισχυθούν η αξιοπιστία και η ασφάλεια τροφοδότησης του ηλεκτρικού συστήματος.

Ταυτόχρονα, προωθείται ο ψηφιακός μετασχηματισμός του Δικτύου Μεταφοράς, μέσω της εγκατάστασης σύγχρονου ψηφιακού εξοπλισμού και τεχνολογιών έξυπνων δικτύων.

Εθνικό Κέντρο Ελέγχου Διανομής

Σημαντικό μέρος του σχεδιασμού αφορά και την αυτοματοποίηση του Δικτύου Διανομής Μέσης Τάσης, με εγκατάσταση προηγμένων συστημάτων SCADA/ADMS, δημιουργία Εθνικού Κέντρου Ελέγχου Διανομής και αναβάθμιση Υποσταθμών Διανομής, ώστε να παρέχεται δυνατότητα τηλεπαρακολούθησης και τηλεχειρισμού.

Μέσω των νέων συστημάτων θα καθίσταται δυνατή η συνεχής παρακολούθηση της κατάστασης του δικτύου, ο ταχύτερος εντοπισμός βλαβών, η εξ αποστάσεως διαχείριση εξοπλισμού και η άμεση λήψη διορθωτικών μέτρων όταν παρουσιάζονται προβλήματα.

Παράλληλα, συγχρηματοδοτείται η δημιουργία δικτύου οπτικών ινών για το Σύστημα Διανομής, το οποίο θα υποστηρίζει τη μεταφορά του αυξημένου όγκου δεδομένων που προκύπτει από την ψηφιοποίηση του δικτύου.

Σε αυτά περιλαμβάνονται δεδομένα από και προς τους έξυπνους μετρητές, καθώς και από τηλεμετρούμενους και τηλεχειριζόμενους Υποσταθμούς Διανομής.

Η νέα υποδομή αναμένεται να επιτρέψει τη διαχείριση του Συστήματος Διανομής σε σχεδόν πραγματικό χρόνο, βελτιώνοντας την αξιοπιστία και την ποιότητα της ηλεκτροδότησης.

Στο έργο εντάσσεται ακόμη η ανάπτυξη σύγχρονου Γεωγραφικού Συστήματος Πληροφοριών (GIS), το οποίο θα υποστηρίζει τον ψηφιακό μετασχηματισμό τόσο του Δικτύου Μεταφοράς όσο και του Δικτύου Διανομής.

Στόχος λιγότερες περικοπές φωτοβολταϊκών

Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στη δυνατότητα των αναβαθμίσεων να συμβάλουν στον περιορισμό των περικοπών παραγωγής από Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, οι οποίες αποτελούν σήμερα ένα από τα βασικά προβλήματα του ηλεκτρικού συστήματος.

Όταν η παραγωγή από φωτοβολταϊκά και άλλες ανανεώσιμες πηγές υπερβαίνει τη δυνατότητα του συστήματος να απορροφήσει ή να διαχειριστεί την παραγόμενη ενέργεια, μέρος της πράσινης παραγωγής περικόπτεται για λόγους ασφάλειας και σταθερότητας του δικτύου.

Με την αύξηση της χωρητικότητας και την αναβάθμιση των υποσταθμών, το δίκτυο αναμένεται να αποκτήσει μεγαλύτερη δυνατότητα απορρόφησης ενέργειας από ΑΠΕ, μειώνοντας σταδιακά τις συνθήκες που οδηγούν σε περικοπές.

Οι αναβαθμίσεις, ωστόσο, δεν μπορούν από μόνες τους να εξαλείψουν το πρόβλημα. Η περαιτέρω μείωση των περικοπών θα εξαρτηθεί, μεταξύ άλλων, από την εγκατάσταση συστημάτων αποθήκευσης ενέργειας, την ανάπτυξη πρόσθετων υποδομών και τη συνολικότερη μετεξέλιξη του ηλεκτρικού συστήματος.

Περισσότερος χώρος για ΑΠΕ και αποθήκευση

Η αύξηση της χωρητικότητας του δικτύου δημιουργεί παράλληλα καλύτερες προϋποθέσεις για μεγαλύτερη συμμετοχή των ΑΠΕ στο ενεργειακό μείγμα της Κύπρου.

Η δυνατότητα αξιοποίησης μεγαλύτερου μέρους της παραγωγής από φωτοβολταϊκά και αιολικά συστήματα μπορεί, σε συνδυασμό με άλλες επενδύσεις, να περιορίσει σταδιακά την ανάγκη παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από συμβατικές μονάδες που χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα.

Οι αναβαθμίσεις θεωρούνται επίσης απαραίτητες για την ευρύτερη ανάπτυξη της αποθήκευσης ενέργειας. Τα συστήματα αποθήκευσης μπορούν να απορροφούν πλεονάζουσα παραγωγή από ΑΠΕ σε ώρες υψηλής παραγωγής και να την αποδίδουν στο δίκτυο αργότερα, όταν αυξάνεται η ζήτηση.

Παράλληλα, η ψηφιοποίηση και ο εκσυγχρονισμός του δικτύου δημιουργούν υποδομή για την περαιτέρω ανάπτυξη της ηλεκτροκίνησης, των έξυπνων δικτύων και άλλων νέων ενεργειακών τεχνολογιών.

Δεν σημαίνει άμεση μείωση στο ρεύμα

Παρά τα αναμενόμενα οφέλη, η ολοκλήρωση των έργων δεν συνεπάγεται άμεση ή αυτόματη μείωση των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας.

Οι παρεμβάσεις αφορούν πρωτίστως τον εκσυγχρονισμό των υποδομών και δεν μεταβάλλουν άμεσα το κόστος παραγωγής ηλεκτρισμού, το οποίο επηρεάζεται και από άλλους παράγοντες.

Άμεσο οικονομικό όφελος για τους καταναλωτές προκύπτει, ωστόσο, από την ευρωπαϊκή συγχρηματοδότηση. Από το συνολικό επενδυτικό κόστος των €95 εκατ., περίπου €67 εκατ. θα χρηματοδοτηθούν από ευρωπαϊκούς πόρους, ποσό το οποίο διαφορετικά θα έπρεπε να καλυφθεί από άλλες πηγές και θα μπορούσε να επιβαρύνει τους καταναλωτές μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας.

Σε βάθος χρόνου, περαιτέρω οφέλη μπορούν να προκύψουν μέσα από τη μείωση των τεχνικών απωλειών του δικτύου, την αποτελεσματικότερη λειτουργία του συστήματος και τη μεγαλύτερη αξιοποίηση φθηνότερης παραγωγής από ΑΠΕ.

Οι παράγοντες αυτοί, σε συνδυασμό με την αποθήκευση ενέργειας και άλλες αναγκαίες επενδύσεις, μπορούν να συμβάλουν στη συγκράτηση του ενεργειακού κόστους, χωρίς ωστόσο να αποτελούν από μόνοι τους εγγύηση για χαμηλότερες τιμές ηλεκτρισμού.

Υποδομή με ορίζοντα το 2029

Με την ολοκλήρωση των έργων να τοποθετείται στο τέλος του 2029, το πρόγραμμα για τη «Μετεξέλιξη του Ηλεκτρικού Δικτύου για την Υποστήριξη της Ενεργειακής Μετάβασης» αποτελεί μία από τις σημαντικές επενδύσεις εκσυγχρονισμού των ενεργειακών υποδομών της Κύπρου.

Οι παρεμβάσεις αναμένεται να ενισχύσουν τη δυναμικότητα, την αξιοπιστία και την αποδοτικότητα του δικτύου και να δημιουργήσουν καλύτερες προϋποθέσεις για την αύξηση της πράσινης παραγωγής και την ενσωμάτωση συστημάτων αποθήκευσης.

Δεν αποτελούν, ωστόσο, ολοκληρωμένη λύση στα προβλήματα του ηλεκτρικού συστήματος. Η ενεργειακή μετάβαση θα απαιτήσει πρόσθετες επενδύσεις και παρεμβάσεις τα επόμενα χρόνια, με την αναβάθμιση του δικτύου να αποτελεί τη βάση πάνω στην οποία θα πρέπει να στηριχθούν οι επόμενες κινήσεις.