Επτά χρόνια μετά την έναρξη λειτουργίας του Γενικού Συστήματος Υγείας (ΓεΣΥ), η κυπριακή κοινωνία έχει κάθε λόγο να αναγνωρίσει ότι πρόκειται για μία από τις σημαντικότερες κοινωνικές μεταρρυθμίσεις στην ιστορία της χώρας. Το ΓεΣΥ δεν άλλαξε μόνο τον τρόπο πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας, άλλαξε παράλληλα και τη φιλοσοφία της περίθαλψης, καθιστώντας την υγεία δικαίωμα για όλους και όχι προνόμιο για τους λίγους που μπορούσαν προηγουμένως να ανταπεξέλθουν στο αυξημένο κόστος της ιδιωτικής φροντίδας. Και παρά τις αρχικές αντιδράσεις και τις Κασσάνδρες που προέβλεπαν την κατάρρευσή του, το σύστημα όχι μόνο άντεξε, αλλά αποτέλεσε και το κύριο ανάχωμα κατά τη διάρκεια της πρωτοφανούς πανδημικής κρίσης.

Πριν από την εφαρμογή του συστήματος, πολλοί πολίτες βρίσκονταν αντιμέτωποι με σημαντικά οικονομικά και πρακτικά εμπόδια για να λάβουν την ιατρική φροντίδα που χρειάζονταν. Σήμερα, εκατοντάδες χιλιάδες δικαιούχοι έχουν πρόσβαση σε προσωπικούς ιατρούς, εξειδικευμένες υπηρεσίες, διαγνωστικές εξετάσεις και φαρμακευτική αγωγή μέσα από ένα ενιαίο πλαίσιο κάλυψης. Αυτή η εξέλιξη ενίσχυσε το αίσθημα ασφάλειας των πολιτών και συνέβαλε στη μείωση των ανισοτήτων στον τομέα της υγείας.

Την ίδια στιγμή, η συμπλήρωση επτά χρόνων δεν προσφέρεται μόνο για πανηγυρισμούς, αλλά και για ειλικρινή απολογισμό. Η «ενηλικίωση» του συστήματος φέρνει στην επιφάνεια δομικές αδυναμίες που πλέον δεν μπορούν να παραβλέπονται. Η αυξημένη ζήτηση υπηρεσιών, οι μεγάλες λίστες αναμονής σε ορισμένες ειδικότητες, οι καταγγελίες για καταχρήσεις και η συνεχής ανάγκη ελέγχου των δαπανών αποτελούν προκλήσεις που δεν μπορούν να αγνοηθούν. Η βιωσιμότητα ενός συστήματος καθολικής κάλυψης εξαρτάται από τη διαρκή βελτίωση των μηχανισμών εποπτείας, την αξιοποίηση της τεχνολογίας και την υπεύθυνη συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων.

Εξίσου σημαντική είναι η ανάγκη ενίσχυσης της πρωτοβάθμιας φροντίδας και της πρόληψης. Ένα σύγχρονο σύστημα υγείας δεν κρίνεται μόνο από το πόσο αποτελεσματικά θεραπεύει, αλλά και από το πόσο επιτυχημένα προλαμβάνει τις ασθένειες και προάγει έναν υγιή τρόπο ζωής. Η επένδυση σε προγράμματα πρόληψης, σε ψηφιακές υπηρεσίες και στη συνεχή εκπαίδευση των επαγγελματιών υγείας μπορεί να αποτελέσει το επόμενο μεγάλο βήμα για το ΓεΣΥ.

Το ΓεΣΥ είναι το «κοινό μας σπίτι». Είναι μια κατάκτηση που κερδήθηκε με κόπο και απαιτεί συλλογική ευθύνη για να διατηρηθεί. Η επταετία του ΓεΣΥ αποδεικνύει ότι οι μεγάλες μεταρρυθμίσεις μπορούν να πετύχουν όταν στηρίζονται από την κοινωνία και υπηρετούν το δημόσιο συμφέρον. Παρά τις αδυναμίες και τις προκλήσεις που παραμένουν, το ισοζύγιο είναι αναμφίβολα θετικό. Το ζητούμενο πλέον δεν είναι αν το ΓεΣΥ πέτυχε, αλλά πώς θα εξελιχθεί ώστε να ανταποκριθεί στις ανάγκες των επόμενων δεκαετιών. Πάνω απ’ όλα το ζητούμενο είναι ένα σύστημα υγείας ανθρωποκεντρικό, δίκαιο και αξιοπρεπές για κάθε πολίτη.

panayiota.charalambous@phileleftheros.com