Η Χαρίτα Μάντολες είναι, εδώ και 52 χρόνια, το «Δεν ξεχνώ»

Έχει αστείρευτες δυνάμεις, κι ας έχει περάσει και περνά ένα Γολγοθά. Έχει πείσμα που δεν χάθηκε μέσα από τις κακουχίες της. Είναι πάντα εκεί. Και στα οδοφράγματα, στις αντικατοχικές εκδηλώσεις. Ακόμη και στις παρελάσεις για τις εθνικές επετείους. Δεν είναι τάμα, δεν είναι υποχρέωση, αλλά στάση ζωής.

Η Χαρίτα Μάντολες, από το χωριό Ελιά της κατεχόμενης Κερύνειας, είναι μια ηρωική μορφή. Είναι η συνεχής υπενθύμιση του «δεν ξεχνώ». Η κυρία Χαρίτα είναι αξιοθαύμαστη. Μας βάζει, όμως, και δύσκολα, γιατί μερικές φορές μάς θυμίζει πως η δική της πορεία δεν πρέπει να είναι μοναχική, αλλά συλλογική.

Την περασμένη Τετάρτη βρέθηκε, για μια ακόμη φορά, για μια ακόμη χρονιά, στην παρέλαση στη Λεμεσό, για την εθνική επέτειο της 28^ης Οκτωβρίου 1940. Όπως είναι παρούσα και στις παρελάσεις της 25^ης Μαρτίου 1821 και της 1^ης Απριλίου 1955. Είναι, πάντα, εκεί. Υπό το λάβαρο της «Αδούλωτης Κερύνειας». Αυτή τη φορά παρέλασε με τη στήριξη βοηθήματος βάδισης, αλλά αυτό δεν ήταν εμπόδιο. Δεν σκέφθηκε να μην πάει! Πήγε, όπως κάθε χρόνο!

Η δική της προσωπική ιστορία, είναι η τραγωδία της Κύπρου.  «Μας έβαλαν στη βεράντα του σπιτιού και άρχισαν να κτυπούν τους άντρες. Τα μικρά παιδιά με μπιμπερά, τους πέταξαν το γάλα κάτω… Μας πήραν σε ένα αγροτικό δρόμο… εκεί διαπράχθηκε το έγκλημα, να πυροβολούν τον άντρα μου με το μωρό ενός χρόνους στην αγκαλιά του, κι εγώ με το δίχρονο», διηγείται. Η ιστορία της Χαρίτας Μάντολες, θα πρέπει να είναι η ζωντανή θύμηση. Κι’ ας πέρασαν πενήντα δυο χρόνια, σχεδόν 53. Η οικογένεια της εκτελέσθηκε από τον κατοχικό στρατό και τα οστά τους, του πατέρα της, του συζύγου της, των δυο γαμπρών της, εντοπίσθηκαν και η κηδεία τους τελέσθηκε το 2008.

Η γιατρός Ελένη Ηρακλέους, στην μαρτυρία της, στο βιβλίο του  Χρύσανθου Χρυσάνθου, «Ο άλλος πόλεμος των γιατρών το 1974», ανέφερε πως «μια άλλη εικόνα, που είναι ακόμα κολλημένη στη μνήμη μου και πάντα μου προκαλεί ατέλειωτο πόνο, είναι η μαυροφορεμένη φιγούρα της φίλης μου Χαρίτας Μάντολες, μιας άλλης Αντιγόνης του Σοφοκλή, που με το μικρό μωρό τραυματισμένο στη αγκαλιά της, σαν σκηνή από αρχαία τραγωδία, μας εξιστορούσε τα φρικτά γεγονότα, με την εκτέλεση όλων των ανδρών της οικογένειάς της, την απελπισία και τον αγώνα της Χαρίτας να περισώσει τα παιδιά της από τα τουρκικά στρατεύματα».

Κάθε φορά που την βλέπω, παρακολουθώ μια δράση της, δεν λειτουργεί τούτο μόνο ως ξυπνητήρι. Μας βάζει όλους στη θέση μας. Όλους που τους έχει «καταπιεί» η καθημερινότητα. Η ίδια ανέλαβε, δεκαετίες τώρα,  να κουβαλά, τις θύμησες, κάποτε με μεγάλη δυσκολία, αλλά αυτό δεν την έχει κάμψει. Δεν της άλλαξε τις προτεραιότητες.

Στην παρέλαση της περασμένης Τετάρτης, για την επέτειο του «Όχι»,  περπάτησε και έτυχε της υποδοχής. Οι παρευρισκόμενοι την υποδέχθηκαν με παρατεταμένα χειροκροτήματα. Περπάτησε κόντρα στη λήθη και την ανυπόφορη αδιαφορία. Στη σκιά των… λεμεσιανών πύργων, επιμένει να λέει τα πράγματα όπως πρέπει να λέγονται, για να μην σβηστεί η μνήμη. Η Χαρίτα Μάντολες δεν χρειάζεται χειροκροτήματα. Συνοδοιπόρους χρειάζεται. Θέλει πολλούς να περπατάνε δίπλα της, μαζί της.

Κάθε φορά που αφηγείται, την ακούω με προσοχή. Μια αναφορά της θα παραμείνει χαραγμένη στη μνήμη: «Οι φωτογραφίες που κρατούσαμε για χρόνια στα οδοφράγματα έμειναν αποτυπωμένες στα στήθια μας. Να ζητούμε τους αγνοούμενους μας και θα γίνεται τούτο μέχρι να μάθουν όλες οι μάνες για τα αγνοούμενα παιδιά τους. Αυτές οι φωτογραφίες είναι για να θυμίζουν το κακό που έγινε…» ( συνέντευξη στον Active, στην Άντρη Δανιήλ). 

Να είναι καλά η κυρία Χαρίτα, να είναι καλά όλες οι Χαρίτες, που κρατάνε ψηλά τη μνήμη και υπενθυμίζουν τι πρέπει, όλοι, να πράττουμε.