Υπεράνθρωπες προσπάθειες των αρχών κάτω από αντίξοες συνθήκες, έντονες αντιδράσεις και δικαστικά μπλόκα σημάδευσαν την τελική φάση της επιχείρησης για ολοκλήρωση των θανατώσεων ζώων στις μολυσμένες μονάδες με αφθώδη πυρετό.
Μέχρι χθες το πρωί βρισκόταν σε εξέλιξη η διαχείριση στις 118 από τις 120 μολυσμένες μονάδες παγκύπρια, ενώ ξεκινούν άμεσα οι δειγματοληψίες στην Πάχνα και αναμένεται νέα αξιολόγηση δεδομένων από αύριο. Σημειώνεται ότι, παρά τη γενική ολοκλήρωση, δεν έχουν θανατωθεί τα ζώα στις δύο μολυσμένες μονάδες με παχύουρα πρόβατα και κόκκινες αγελάδες της ντόπιας φυλής.
Ο συνολικός αριθμός των θανατωθέντων ζώων στις 118 μολυσμένες μονάδες αγγίζει τις 80.000. Συγκεκριμένα, είχαν ολοκληρωθεί όλες οι προγραμματισμένες θανατώσεις στην επαρχία Λευκωσίας. Στη Λεμεσό οι θανατώσεις έχουν επίσης ολοκληρωθεί στη μία και μοναδική μέχρι στιγμής μονάδα που εντοπίστηκε θετική στον ιό. Στην επαρχία, και συγκεκριμένα εντός της μολυσμένης ζώνης της Πάχνας, ξεκινούν άμεσα οι προβλεπόμενες δειγματοληψίες σε ακτίνα 3 χιλιομέτρων για να διαφανεί η έκταση του προβλήματος. Παράλληλα, οι κτηνοτρόφοι της περιοχής συνεργάζονται πλέον με τις αρχές, οι πληρωμές των αποζημιώσεων προχωρούν κανονικά, ενώ η επόμενη μεγάλη αξιολόγηση των δεδομένων από την επιδημιολογική ομάδα αναμένεται αύριο.
Στην επαρχία Λάρνακας η επιχείρηση ολοκληρώθηκε με επιτυχία σε 5 μονάδες. Στην Αθηένου, η θανάτωση των τελευταίων 188 ζώων που είχαν απομείνει στη μονάδα, ολοκληρώθηκε χθες γύρω στις 10 το πρωί. Στη Δρομολαξιά, οι θανατώσεις στην προτελευταία εκμετάλλευση (περίπου 500 ζώα) ολοκληρώθηκαν χθες με το προσωπικό να εργάζεται μέχρι τις 4 το πρωί. Όσον αφορά την τελευταία εναπομείνασα μονάδα της περιοχής, για την οποία οι ιδιοκτήτες πρόβαλλαν σθεναρή αντίσταση, η ένσταση κατά της θανάτωσης απορρίφθηκε δικαστικά την Παρασκευή. Επομένως, μετά την εξέλιξη αυτή προχώρησε και ολοκληρώθηκε η θανάτωση.
Με βάση αυτές τις εξελίξεις θανατώθηκαν περίπου 6.650 ζώα στις επαρχίες Λευκωσίας, Λεμεσού και Λάρνακας, εντός των τελευταίων δύο ημερών.
Η επιδημιολογική έκθεση αποκαλύπτει το μέγεθος της διασποράς στις 120 μολυσμένες εκτροφές: • 14 μονάδες βοοειδών, εκ των οποίων η μία ήταν παράνομη (9 μονάδες στη Λάρνακα και 5 στη Λευκωσία). • 103 μονάδες αιγοπροβάτων (73 στη Λάρνακα, εκ των οποίων η μία παράνομη, 29 στη Λευκωσία και 1 στη Λεμεσό). • 3 χοιροτροφικές μονάδες στη δυτική Λευκωσία. Από τις μονάδες αυτές, οι 31 αφορούν πολύ μικρές εκμεταλλεύσεις (κάτω των 50 ζώων), ενώ οι 4 είναι ζωεμπορικές (εκ των οποίων η μία πάχυνσης). Οι απώλειες αυτές αποτελούν βαρύ πλήγμα, καθώς αναλογούν στο 11,5% του συνολικού αριθμού ενήλικων αιγοπροβάτων της χώρας, στο 3,5% των βοοειδών και περίπου στο 7,8% του συνολικού αριθμού των χοίρων.
Σημειώνεται ότι τις προηγούμενες ημέρες, η διαδικασία εκρίζωσης της νόσου προκάλεσε ακραίες κοινωνικές εντάσεις. Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες ήρθαν αντιμέτωπες με λεκτική βία (απειλές και ύβρεις) αλλά και σωματική βία από μερίδα κτηνοτρόφων.
Συγκεκριμένα, σε περιστατικό στο Κοφίνου, λειτουργός δέχθηκε κλωτσιά από κτηνοτρόφο, ενώ στην Πάχνα ασκήθηκε βία εναντίον δύο κρατικών συνεργείων αιμοληψίας. Εξαγριωμένος όχλος απέσπασε με τη βία τα ληφθέντα δείγματα από το ένα συνεργείο τα οποία μέχρι σήμερα αγνοούνται, καθώς και τα κλειδιά υπηρεσιακού οχήματος. Τα γεγονότα αυτά προκάλεσαν κλίμα ανασφάλειας στο προσωπικό, ενώ παρατηρήθηκε αποχώρηση υπηρεσιών από τα σημεία ελέγχου και απροθυμία ιδιωτικών εταιρειών φύλαξης να τα στελεχώσουν.
Εξετάζονται αιτήματα για χαλαρώσεις από τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες
Λόγω της έκρυθμης κατάστασης, οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες απέρριψαν τα αιτήματα της «Φωνής των Κτηνοτρόφων» για χαλαρώσεις όπως ελεύθερη βόσκηση και μετακινήσεις αναπαραγωγής, ξεκαθαρίζοντας ότι δεν μπορεί να δοθεί καμία χαλάρωση πριν ολοκληρωθεί η παγκύπρια δειγματοληψία. Ωστόσο, αναμένεται κάποια από τα αιτήματα να συζητηθούν εντός της εβδομάδας, λόγω και της συνεργασίας πλέον των ομάδων που αντιδρούσαν στις θανατώσεις.
Η κρατική αυστηρότητα απέναντι στους παραβάτες των μέτρων βιοασφάλειας υπήρξε αμείλικτη. Μέχρι σήμερα έχουν εκδοθεί 27 διοικητικά πρόστιμα, συνολικού ύψους €91.540, για παραβάσεις που αφορούν παράνομες μετακινήσεις ζώων, ζωοτροφών και κοπριάς, καθώς και για παράνομη βόσκηση. Επιπλέον, 6 σοβαρές περιπτώσεις παραβάσεων έχουν καταχωριστεί στην Αστυνομία για ποινική διερεύνηση. Δύο από αυτές τις καταγγελίες αφορούν τον υπεύθυνο της εκμετάλλευσης στο Κίτι και σχετίζονται με την παράνομη μετακίνηση βοοειδών και αιγοπροβάτων που είχαν ήδη σημανθεί προς θανάτωση.
Παράλληλα, σημειώνεται ότι την Παρασκευή το Υπουργικό Συμβούλιο ενέκρινε πρόταση της Υπουργού Γεωργίας για αυστηροποίηση των ποινών που προβλέπονται στον περί Υγείας των Ζώων Νόμο. Συγκεκριμένα, σε περίπτωση καταδίκης για μη εφαρμογή των διατάξεων του νόμου, η προβλεπόμενη ποινή αυξάνεται από φυλάκιση μέχρι έξι μήνες ή χρηματική ποινή μέχρι €3.323, σε φυλάκιση μέχρι πέντε χρόνια ή χρηματική ποινή μέχρι 250.000 ευρώ.
Επιπλέον, για περιπτώσεις διακίνησης ζώων ή ζωικών προϊόντων από περιοχές στις οποίες η Κυπριακή Δημοκρατία δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο, οι ποινές αυξάνονται από φυλάκιση μέχρι 12 μήνες ή χρηματική ποινή μέχρι €8.309, σε φυλάκιση μέχρι 10 χρόνια ή χρηματική ποινή μέχρι €250.000.
Περαιτέρω, σε περιπτώσεις όπου ο Διευθυντής των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών έχει εύλογη αιτία να πιστεύει ότι πρόσωπο παραβαίνει ή παραλείπει να συμμορφωθεί με διατάξεις της ενωσιακής και εθνικής νομοθεσίας, το διοικητικό πρόστιμο αυξάνεται από €5.000 σε €100.000.
Η πορεία των αποζημιώσεων
Το Υπουργείο Γεωργίας προχωρά με εντατικούς ρυθμούς τις διαδικασίες για αποζημιώσεις.
Όσον αφορά τις προκαταβολές έχει πληρωθεί το 74,5% των πληγεισών μονάδων (38 μονάδες αιγοπροβάτων/βοοειδών και 2 χοιροστάσια από τους 55 δικαιούχους).
Σε σχέση με την αποζημίωση για το γάλα έχουν πληρωθεί 53 από τους 59 δικαιούχους (ποσοστό 96,6%), ενώ 4 αιτήσεις απορρίφθηκαν λόγω αποκλίσεων.
Παράλληλα, για τις ζωοτροφές έχει πληρωθεί το 55,5% των δικαιούχων (35 από τις 63 μονάδες).
Αναφορά με την απώλεια ζωικού κεφαλαίου ετοιμάστηκαν οι φάκελοι για 75 από τους 77 νόμιμους κτηνοτρόφους βοοειδών και αιγοπροβάτων (97,4%). Μέχρι στιγμής έχουν πληρωθεί 47 εξ αυτών (61%), ενώ 23 περιπτώσεις παρουσιάζουν αποκλίσεις και θα επανεκτιμηθούν.
Σοβαρή εξαίρεση αποτελεί η περίπτωση χοιροτρόφου, η αποζημίωση του οποίου έχει παγώσει λόγω δικαστικού διατάγματος. Το ζήτημα τελεί υπό τον χειρισμό του Γενικού Εισαγγελέα της Δημοκρατίας, ο οποίος έχει δεσμεύσει τα εν λόγω ποσά, και η Ανώτερη Δικηγόρος της Δημοκρατίας εξετάζει αν θα δοθεί συγκατάθεση για την καταβολή του ποσού στον ίδιο ή στους πιστωτές του.
Επιτήρηση σε σημεία ελέγχου
Σε πλήρη λειτουργία βρίσκονται 120 σημεία απολύμανσης με τροχόλουτρα και αυτοματοποιημένα συστήματα ψεκασμού σε όλο το οδικό δίκτυο. Περίπου 20 από αυτά επιτηρούνται σταθερά από την Αστυνομία, ενώ 15 σημεία στελεχώνονται από ιδιωτικές εταιρείες φύλαξης. Αυστηρότατοι είναι και οι έλεγχοι στα σφαγεία από μόνιμα κλιμάκια κτηνιάτρων και επιθεωρητών, οι οποίοι ελέγχουν τις εγκρίσεις μεταφοράς, την απολύμανση των οδηγών και τον καθαρισμό των οχημάτων.
Φθάνουν σήμερα 500.000 δόσεις εμβολίων
Η επόμενη φάση της κρίσης επικεντρώνεται στη θωράκιση των υγιών ζώων. Τα τρέχοντα ποσοστά εμβολιασμού της 1ης και 2ης δόσης παγκυπρίως ανέρχονται σε 92%/84% για τα βοοειδή, 80%/78% για τα αιγοπρόβατα, αλλά μόλις στο 41%/41% για τους χοίρους.
Εντός του Ιουνίου αναμένονται μεγάλες παραλαβές εμβολιακών σκευασμάτων για την κάλυψη των αναγκών. Συγκεκριμένα, σήμερα αναμένεται η παραλαβή 500.000 δόσεων του σκευάσματος “Aftovaxpur” (για βοοειδή, αίγες και πρόβατα), ενώ έως το τέλος του μήνα θα παραληφθούν ακόμη 500.000 δόσεις του “Aftopor”.
Ωστόσο, η παρασκευάστρια εταιρεία Boehringer Ingelheim δήλωσε αδυναμία να προμηθεύσει το απαραίτητο εμβόλιο για το στέλεχος SAT1 των χοίρων λόγω τεράστιας παγκόσμιας ζήτησης, ενώ και οι αποθήκες της ΕΕ είναι άδειες. Για τον λόγο αυτό, η Κυπριακή Δημοκρατία απέστειλε επείγουσα επιστολή στις ΗΠΑ, ζητώντας την παραχώρηση αμερικανικών αποθεμάτων εμβολίων FMD SAT1 που δεν χρησιμοποιούνται, με την Κύπρο να καλύπτει πλήρως το κόστος.
