Το πολιτικό και στρατιωτικό αποτύπωμα της παρέλασης: Τα όπλα που αναβαθμίζουν την Εθνική Φρουρά και κάνουν τη διαφορά στο πεδίο – Τα μηνύματα και η σημασία τους

Για να βρούμε παρέλαση της 1ης Οκτωβρίου ανάλογης σημασίας, πρέπει να γυρίσουμε στη δεκαετία του ’90 και στα πρώτα χρόνια του 2000, όταν, πέρα από το τυπικό του εορτασμού της κυπριακής ανεξαρτησίας, η Κύπρος έστελνε μέσα από τα αγήματα μηνύματα εντός και εκτός συνόρων. Η σημασία της φετινής παρέλασης έγκειται, από τη μια, στα οπλικά συστήματα που παρουσιάστηκαν και αποτυπώνουν την αναβάθμιση της Εθνικής Φρουράς και, από την άλλη, στα ξένα αγήματα, που δείχνουν ότι όσα γίνονται σε διπλωματικό και πολιτικό επίπεδο φέρνουν αποτελέσματα.

Μια στρατιωτική παρέλαση, όπου κι αν γίνεται, αποσκοπεί να στείλει μήνυμα σε όσους την παρακολουθούν, όχι μόνο στο εσωτερικό αλλά κυρίως στο εξωτερικό. Η φετινή έστειλε αρκετά, με αποδέκτες πέρα από το νησί.

Αυτά που πρέπει να σημειωθούν

Το πολιτικό και διπλωματικό αποτύπωμα της φετινής παρέλασης έδειξε ότι οι συμμαχίες και οι συνεργασίες δεν είναι διακηρύξεις κενές περιεχομένου. Η συμμετοχή ξένων αγημάτων αποτελεί παράλληλα ισχυρό μήνυμα αναγνώρισης της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Τρία στοιχεία ξεχωρίζουν:

1. Μετά το περιστατικό του περασμένου Μαρτίου στη βάση του Ακρωτηρίου, υπήρξε πολύ συγκεκριμένη αντίδραση από ορισμένες χώρες, οι οποίες την Πέμπτη έδωσαν το παρών τους στη στρατιωτική παρέλαση. Δείγμα ότι η παρουσία τους τότε δεν ήταν περιστασιακή αλλά θεσμοθετημένη.
2. Οι συμφωνίες δεν υπογράφονται μόνο για τις φωτογραφίες, αλλά έχουν ουσία και πρακτικά αποτελέσματα.
3. Οι χώρες που έδωσαν στρατιωτικά το παρών τους στην παρέλαση στρέφονται προς την Κύπρο και τη συνεργασία μαζί της, παρακάμπτοντας τις όποιες αντιδράσεις της Τουρκίας.

Πέρα από αυτά, οι ξένες συμμετοχές δείχνουν ότι απαγορεύσεις και αμφισβητήσεις του παρελθόντος έπαψαν να υφίστανται. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της Ελλάδας: τα ελληνικά μαχητικά, που βρίσκονται στην Πάφο από τον Μάρτιο, συμμετείχαν στην παρέλαση χωρίς πλέον τον φόβο των αντιδράσεων.

Από τις απαγορεύσεις στη συμμετοχή

Τα εξ Ελλάδος αγήματα ανέδειξαν όμως και ένα άλλο σημαντικό στοιχείο: στον μηχανοκίνητο ουλαμό ήταν εμφανή αμερικανικά οπλικά συστήματα, όπως τα οχήματα Humvee. Στο παρελθόν οι Αμερικανοί δεν το επέτρεπαν, γι’ αυτό και η ελληνική συμμετοχή περιοριζόταν στο άγημα της ΕΛΔΥΚ.

Φέτος οι ΗΠΑ όχι μόνο δεν είχαν αντίρρηση για τα αμερικανικά οπλικά συστήματα που βρίσκονται στην Κύπρο, αλλά συμμετείχαν και οι ίδιες με τμήμα αποτελούμενο από 5 πεζοναύτες και 12 ναύτες.

Εξίσου σημαντική πολιτικά ήταν η συμμετοχή στρατιωτικού αγήματος από τη Βρετανία, αν αναλογιστεί κανείς τις ιδιάζουσες σχέσεις Κυπριακής Δημοκρατίας και Ηνωμένου Βασιλείου.

Η Αίγυπτος, με το πεζοπόρο τμήμα και το αεροσκάφος CN295, έδειξε ξεκάθαρα τη σχέση της με την Κύπρο και τη στήριξή της στην κυριαρχία του νησιού. Ένα μήνυμα που απαντά και στις τουρκικές ενέργειες, οι οποίες στοχεύουν διαρκώς στην αμφισβήτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η Γαλλία ήταν από τις πρώτες χώρες που ανταποκρίθηκαν τον Μάρτιο, και το άγημά της αποτελεί επίσης δείγμα του πού βρίσκεται η πολιτικοστρατιωτική συνεργασία των δύο χωρών.

Το Ισραήλ συμβάλλει πλέον σημαντικά στην ενίσχυση της Εθνικής Φρουράς με σύγχρονα οπλικά συστήματα. Αν οι συνθήκες στη Μέση Ανατολή ήταν διαφορετικές, ίσως φέτος να βλέπαμε τη σημαία της Κυπριακής Δημοκρατίας πάνω σε ένα Μερκαβά.

Τα νέα όπλα που κάνουν τη διαφορά

Τα σύγχρονα πυραυλικά, αντιαεροπορικά και μη επανδρωμένα συστήματα που παρουσιάστηκαν αποτύπωσαν τη σημαντική αναβάθμιση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων του Στρατεύματος τα τελευταία χρόνια.

Τι είναι το αντιαεροπορικό σύστημα Barak MX

Ο «σιδερένιος θόλος» της Κυπριακής Δημοκρατίας, που έκανε την πρώτη του εμφάνιση σε παρέλαση, βρίσκεται στο οπλοστάσιο της Εθνικής Φρουράς από το 2025.

Πρόκειται για ολοκληρωμένο, πολυεπίπεδο σύστημα αεράμυνας και αντιπυραυλικής προστασίας της ισραηλινής Israel Aerospace Industries (IAI). Έχει σχεδιαστεί για να αντιμετωπίζει ποικίλες απειλές, μεταξύ των οποίων μαχητικά αεροσκάφη, UAV, πυραύλους cruise, ρουκέτες και τακτικούς βαλλιστικούς πυραύλους, και μπορεί να εμπλέκει ταυτόχρονα πολλαπλούς στόχους. Συνδυάζει προηγμένα ραντάρ AESA, κέντρο διοίκησης και ελέγχου και οικογένεια αναχαιτιστικών βλημάτων με εμβέλεια από 15 έως 150 χιλιόμετρα, προσφέροντας κάλυψη 360 μοιρών.

Χάρη στο σύστημα αυτό, η Κύπρος μπορεί πλέον, πρώτα απ’ όλα, να εντοπίζει και να παρακολουθεί στόχους σε πολύ μεγάλες αποστάσεις και, εφόσον απαιτηθεί, να τους αναχαιτίζει, ενισχύοντας ουσιαστικά την αντιαεροπορική και αντιπυραυλική της άμυνα. Τέτοια δυνατότητα, σε αυτό το εύρος, δεν υπήρχε στο παρελθόν.

Επίσημα στην εποχή των drones

Τα σύγχρονα θέατρα επιχειρήσεων και οι νέες στρατιωτικές τακτικές είναι πλέον άρρηκτα συνδεδεμένα με τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, που έχουν αποκτήσει καθοριστικό ρόλο στην επιτήρηση, την αναγνώριση, τη συλλογή πληροφοριών και, ανάλογα με τον τύπο τους, στην προσβολή στόχων.

Με τη συνδρομή της εγχώριας αμυντικής βιομηχανίας, η Εθνική Φρουρά απέκτησε νέες δυνατότητες στα μη επανδρωμένα συστήματα. Στην παρέλαση παρουσιάστηκαν drones, αλλά και ειδικά διαμορφωμένα οχήματα που μπορούν να τα μεταφέρουν, να τα υποστηρίζουν, ακόμη και να τα κατασκευάζουν στο πεδίο των επιχειρήσεων. Είναι μια προσέγγιση που εξετάζουν και μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις διεθνώς, με στόχο τη μαζική και ταχεία παραγωγή drones για διαφορετικές αποστολές κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων, ώστε οι μονάδες να γίνονται πιο αυτάρκεις.

Μια τέτοια δυνατότητα έχει ιδιαίτερη αξία για ένα κράτος όπως η Κύπρος, με περιορισμένους πόρους και μέσα. Η ταχεία παραγωγή, προσαρμογή και αξιοποίηση μη επανδρωμένων συστημάτων μπορεί να λειτουργήσει ως πολλαπλασιαστής ισχύος, ενισχύοντας την ευελιξία και την επιχειρησιακή αυτονομία της Εθνικής Φρουράς, χωρίς να απαιτείται αντίστοιχη αύξηση σε προσωπικό ή βαριά μέσα.

Μη επανδρωμένα σκάφη για την προστασία της ΑΟΖ

Μεγάλη διεθνής συζήτηση προκάλεσαν όσα πέτυχε η Ουκρανία στη Μαύρη Θάλασσα με τα μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας (USV). Ένα κράτος χωρίς αξιόλογο ναυτικό κατάφερε να περιορίσει έναν από τους μεγαλύτερους στόλους του κόσμου και να ανοίξει τις θαλάσσιες διόδους μέσω των οποίων εξάγει και εισάγει.

Ανάλογη δυνατότητα απέκτησε πλέον και η Κύπρος, με τα μη επανδρωμένα σκάφη επιφανείας Hydra της κυπριακής εταιρείας Swarmly Aero και το «ΕΥΑΓΟΡΑΣ» του Κυπριακού Ινστιτούτου για τη Θάλασσα και τη Ναυτιλία (CMMI). Τα συστήματα αυτά ενισχύουν την επιτήρηση, την αναγνώριση και την επιχειρησιακή παρουσία στη θάλασσα, προσφέροντας στην Εθνική Φρουρά ένα ακόμη σύγχρονο εργαλείο για αποστολές παράκτιας ασφάλειας και προστασίας κρίσιμων θαλάσσιων υποδομών.

Οι πλατφόρμες αυτές έχουν αρθρωτή σχεδίαση και διαμορφώνονται ανάλογα με τις επιχειρησιακές ανάγκες, ώστε να αξιοποιούνται σε ευρύ φάσμα αποστολών, έως και την υποστήριξη ναυτικών επιχειρήσεων.

Οι νέοι αντιαρματικοί πύραυλοι AKERON

Ιδιαίτερη θέση στον νέο εξοπλισμό της Εθνικής Φρουράς κατέχουν οι αντιαρματικοί πύραυλοι AKERON MP της γαλλικής MBDA, που μπορούν να πλήξουν σύγχρονους τεθωρακισμένους στόχους σε αποστάσεις άνω των 4 χιλιομέτρων. Το σύστημα διαθέτει προηγμένους ηλεκτροοπτικούς αισθητήρες ημέρας και νύχτας και καθοδήγηση μέσω οπτικής ίνας, που επιτρέπει στον χειριστή να ελέγχει το βλήμα και μετά την εκτόξευση.

Οι AKERON χρησιμοποιούνται τόσο εναντίον αρμάτων μάχης και άλλων τεθωρακισμένων όσο και κατά οχυρωμένων θέσεων, ενώ υποστηρίζουν διαφορετικούς τρόπους προσβολής, όπως την προσβολή του στόχου από πάνω, εκεί όπου η θωράκιση των αρμάτων είναι συνήθως ασθενέστερη. Η τοποθέτησή τους σε οχήματα Sherpa αυξάνει αισθητά την κινητικότητα και την ευελιξία των αντιαρματικών μονάδων.

Ναυτική αποτροπή 200 χιλιομέτρων

Ουσιαστική αναβάθμιση της παράκτιας άμυνας φέρνουν και οι νέοι γαλλικοί αντιπλοϊκοί πύραυλοι Exocet MM40 Block 3 της MBDA. Έχουν σχεδιαστεί για την προσβολή πολεμικών πλοίων σε αποστάσεις άνω των 200 χιλιομέτρων και πετούν πολύ χαμηλά πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, ώστε να δυσχεραίνεται ο έγκαιρος εντοπισμός και η αναχαίτισή τους.

Οι Exocet Block 3 διαθέτουν αδρανειακή και δορυφορική πλοήγηση, ενεργό αισθητήρα ραντάρ για την τελική φάση της προσβολής και δυνατότητα προγραμματισμού σύνθετης πορείας προς τον στόχο. Μπορούν επίσης να πλήξουν παράκτιους χερσαίους στόχους, δίνοντας στην Εθνική Φρουρά αυξημένη ικανότητα επιτήρησης και προσβολής σε μεγάλο μέρος του θαλάσσιου χώρου γύρω από την Κύπρο.

Πλήθος κόσμου στην παρέλαση

Οι φετινοί εορτασμοί προσέλκυσαν πολύ περισσότερο κόσμο απ’ ό,τι τα προηγούμενα χρόνια. Οι πολίτες αντιλαμβάνονται τη σημασία της αναβάθμισης της Εθνικής Φρουράς και έσπευσαν να δουν από κοντά τα νέα οπλικά συστήματα. Μελανό σημείο αποτέλεσαν, για άλλη μια χρονιά, τα πεπαλαιωμένα άρματα μάχης, κάτι που είναι κοινώς παραδεκτό.