Το πρώτο λάθος που κάνουν όσοι θα εγκαταστήσουν φωτοβολταϊκά

Η εγκατάσταση ενός φωτοβολταϊκού συστήματος στη στέγη μιας οικίας αναμφίβολα προσφέρει σημαντικά οφέλη για τον καταναλωτή. Η συζήτηση, ωστόσο, επικεντρώνεται σχεδόν πάντα στη ζημιά που μπορεί να υποστεί ένας πολίτης από τις περικοπές στην παραγωγή του συστήματος του, προσπερνώντας ίσως το πιο ουσιαστικό κομμάτι που θα μπορούσε να κάνει σημαντική διαφορά στους λογαριασμούς του ηλεκτρικού ρεύματος.

Ουσιαστικά, η εξοικονόμηση ενέργειας έχει περάσει σε δεύτερη μοίρα. Αυτό φυσικά βαραίνει τόσο τους πολίτες, όσο, κυρίως την πολιτεία. Συγκεκριμένα, για χρόνια ακούγαμε το «Φωτοβολταϊκα για Όλους». Ωστόσο, από αυτή την εκστρατεία απουσίαζαν δύο σημαντικά στοιχεία.

Το πρώτο αφορά τις περικοπές. Ήταν γνωστό εδώ και αρκετά χρόνια ότι οι δυνατότητες του συστήματος όσον αφορούσε την απορρόφηση της πράσινης ενέργειας ήταν περιορισμένες.

Άρα ήταν επόμενο πως θα υπήρχαν περικοπές, όπως τελικά συμβαίνει σήμερα. Και αυτή δεν είναι μια ασήμαντη λεπτομέρεια, ούτε κάτι που απλά μπορεί να συμπεριληφθεί σε ένα συμβόλαιο ώστε να θεωρείται πως ο καταναλωτής έχει ενημερωθεί επαρκώς. Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό δεδομένο που θα μπορούσε να διαφοροποιήσει και να επηρεάσει τις αποφάσεις ενός νοικοκυριού, τόσον ως προς την δυναμικότητα του φωτοβολταϊκού του συστήματος, όσο και ως προς το ενδεχόμενο περαιτέρω επένδυσης, όπως για παράδειγμα η αποθήκευση ενέργειας. Με αυτή την ενημέρωση θα μπορούσε βασικά ο καταναλωτής να αξιολογήσει καλύτερα τη σχέση κόστους – οφέλους, γιατί πολύ απλά η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών θεωρείται επένδυση, είτε πρόκειται για εμπορικά, είτε για οικιακά.  

Το δεύτερο κομμάτι που φαίνεται να έχει παραμεληθεί εντελώς ήταν η εξοικονόμηση ενέργειας. Πολλοί πολίτες που έχουν εγκαταστήσει φωτοβολταϊκά δεν γνωρίζουν ούτε πώς λειτουργεί ο συμψηφισμός, ούτε ποιες πρακτικές θα μπορούσαν να εφαρμόσουν, σε συνδυασμό με το φωτοβολταϊκό τους σύστημα, προκειμένου να περιορίσουν ακόμη περισσότερο τις χρεώσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρισμού.

Απεριόριστη δωρεάν ενέργεια;

Τα παράπονα που εκφράζουν κατά καιρούς καταναλωτές, όταν λαμβάνουν αυξημένους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, καταδεικνύουν ότι η ενημέρωση γύρω από τη λειτουργία και λογική παραγωγής των φωτοβολταϊκών παραμένει ελλιπής.

Το πρώτο ζήτημα αφορά τον τρόπο υπολογισμού της κατανάλωσης και της παραγωγής ενέργειας. Για παράδειγμα, αρκετοί καταναλωτές δεν γνωρίζουν καν πώς μπορούν να παρακολουθούν την παραγωγή του φωτοβολταϊκού τους συστήματος σε σχέση με την κατανάλωση του νοικοκυριού τους.

Η ελλιπής ενημέρωση αποτυπώνεται και στο γεγονός ότι δεν γίνεται αντιληπτό πως οι πρώτοι λογαριασμοί ηλεκτρισμού, ιδιαίτερα σε περιόδους κατά τις οποίες η παραγωγή είναι περιορισμένη λόγω καιρικών συνθηκών, είναι φυσιολογικό να παρουσιάζονται αυξημένοι. Και αυτό επειδή τα νοικοκυριά δεν έχουν ακόμη προλάβει να δημιουργήσουν επαρκές υπόλοιπο κιλοβατωρών από την παραγωγή τους, ώστε να το αξιοποιήσουν μέσω του συμψηφισμού. Αυτό δηλαδή που μπορεί να γίνει κατά τους παραγωγικούς μήνες σε σχέση με τα αρχικά στάδια λειτουργίας του συστήματος.

Το κυριότερο πρόβλημα, ωστόσο, είναι διαφορετικό και φαίνεται και από τις ίδιες τις αντιδράσεις τους. Αρκετοί καταναλωτές θεωρούν ότι από τη στιγμή που εγκαθιστούν φωτοβολταϊκά αποκτούν αυτομάτως και πρόσβαση σε απεριόριστη και εντελώς δωρεάν ηλεκτρική ενέργεια.

Κάτι τέτοιο όμως δεν ισχύει, για δύο λόγους.

Από τη μία, ακόμη και στο σύστημα συμψηφισμού net metering, ο καταναλωτής εξακολουθεί να επιβαρύνεται με συγκεκριμένες χρεώσεις για την ενέργεια που αντλεί από το δίκτυο, ακόμη και όταν έχει προηγουμένως εξαγάγει αντίστοιχη ποσότητα από τα φωτοβολταϊκά του προς το δίκτυο. Από την άλλη, η εγκατεστημένη ισχύς του φωτοβολταϊκού συστήματος δεν συνεπάγεται αυτομάτως ότι η παραγωγή του επαρκεί για να καλύψει το σύνολο των ενεργειακών αναγκών ενός νοικοκυριού, αφού και στο ενδεχόμενο η δυναμικότητα του συστήματος του να καλύπτει τις εκτιμώμενες ανάγκες του δεν σημαίνει πως αυτή η παραγωγή μπορεί να φτάνει στο μέγιστο της χωρίς να λαμβάνονται υπόψιν καιρικές συνθήκες και άλλοι παράγοντες.

Χαρακτηριστικά είναι τα παραδείγματα που έχουν δει το φως της δημοσιότητας. Σε περιπτώσεις καταναλωτών που διαμαρτυρήθηκαν για το ύψος των λογαριασμών τους, από τα ίδια τα στοιχεία της κατανάλωσης προέκυπτε ότι η ποσότητα ηλεκτρικής ενέργειας που κατανάλωσαν είχε, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και διπλασιαστεί σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του προηγούμενου έτους.

Ουσιαστικά, ο πρώτος στόχος γενικότερα, που είναι ο περιορισμός της αχρείαστης κατανάλωσης, όχι μόνο έχει επιτευχθεί, αλλά αντίθετα μάλιστα αυτή η κατανάλωση έχει αυξηθεί, εξουδετερώντας ουσιαστικά την οικιακή επένδυση που έγινε, αφού ο υπολογισμός των αναγκών είχε γίνει με βάση προηγούμενες ετήσιες ανάγκες.