Τερματισμός διορισμού εκπαιδευτικού υπηρετούντος επί δοκιμασία

Η λήξη της διετούς περιόδου του υπό δοκιμασία διορισμού των εκπαιδευτικών, φέρει μαζί της και την αγωνία και ανασφάλεια για την επόμενη ημέρα. Η έκβαση του σεναρίου παραμένει μέχρι τέλους αβέβαιη: επικύρωση του διορισμού ως μόνιμου, παράταση της περιόδου δοκιμασίας ή τερματισμός του διορισμού στη Δημόσια Εκπαιδευτική Υπηρεσία; 
 

Νομοθετικά θεσπίστηκαν και προβλέπονται δύο περιπτώσεις τερματισμού διορισμού εκπαιδευτικού υπηρετούντος επί δοκιμασία: (α) βάσει του άρθρου 30(2) του Περί Δημόσιας Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας Νόμου του 1969 (Ν.10/1969) («ο Νόμος») μπορεί να επέλθει όταν, κατά τη διάρκεια της διετούς χρονικής περιόδου δοκιμασίας επισυμβούν τέτοια γεγονότα που δικαιολογούν τον τερματισμό του διορισμού πριν από τη συμπλήρωση της διετούς δοκιμαστικής περιόδου. Προϋπόθεση αποτελεί η παροχή ειδοποίησης στον εκπαιδευτικό με επεξήγηση των λόγων που η ΕΕΥ αποφάσισε να εξετάσει ενδεχόμενο τερματισμό και η παροχή της δυνατότητας ακρόασης στον εκπαιδευτικό και (β) στη βάση του άρθρου 30(3) όπου καθορίζεται πως εντός ενός μηνός από τη λήξη της διετούς χρονικής περιόδου δοκιμασίας, η ΕΕΥ αποφασίζει κατά πόσο θα επικυρώσει, παρατείνει ή τερματίσει τον διορισμό. Στην περίπτωση αυτή υποβάλλεται τελική έκθεση, ως προνοείται στο άρθρο 36(2), ένα μήνα πριν από τη λήξη της χρονικής περιόδου δοκιμασίας και περιλαμβάνει οριστική σύσταση, για το μέλλον του διορισμού του εκπαιδευτικού.
Η πρόσφατη απόφαση του Δικαστή κ. Κωμοδρόμου στην υπόθεση Ιουλιανού ν. Κυπριακή Δημοκρατία μέσω της Επιτροπής Εκπαιδευτικής Υπηρεσίας, αρ. υπόθεσης 1539/2018, ημερ. 20.03.2019, αναζωπύρωσε το ενδιαφέρον γύρω από τη νομιμότητα των διαδικασιών που ακολουθεί η ΕΕΥ για τον τερματισμό του επί δοκιμασία διορισμού εκπαιδευτικού. Το Δικαστήριο κλήθηκε να αξιολογήσει την απόφασή της να τερματίσει τον διορισμό καθηγήτριας Θρησκευτικών που υπηρέτησε περιοδικά (ως αντικαταστάτρια και συμβασιούχα) για δεκατέσσερα έτη τη δημόσια εκπαίδευση. Η εκπαιδευτικός, κατά τη διάρκεια του επί δοκιμασία διορισμού της (ισχύς από 01.09.2016 μέχρι 01.09.2018) αξιολογήθηκε από τον οικείο Επιθεωρητή του Υπουργείου Παιδείας, ως «ανεπαρκής» στα διδακτικά της καθήκοντα και η εκτέλεση του έργου της ως «μη ικανοποιητική». Ακολούθως, το Υπουργείο Παιδείας, έξι μήνες προ της λήξης της περιόδου δοκιμασίας, εισηγήθηκε τον τερματισμό του διορισμού της. Η δε ΕΕΥ ασχολήθηκε με το μέλλον του διορισμού της είκοσι περίπου ημέρες πριν τη λήξη της περιόδου δοκιμασίας, ενώ η ακρόαση της εκπαιδευτικού και ο τερματισμός του διορισμού της έγινε μετά τη λήξη της διετίας του επί δοκιμασία διορισμού της.

Παρανομία διαπίστωσε το Δικαστήριο, μεταξύ άλλων, ως προς το χρονικό σημείο του τερματισμού, ο οποίος επήλθε ένα μήνα μετά τη λήξη της χρονικής περιόδου δοκιμασίας. Παράλληλα, επισήμανε τη σύγχυση από πλευράς ΕΕΥ αναφορικά με την εφαρμογή των διατάξεων του Νόμου αφού, ενώ λήφθηκε η απόφασή της στη βάση του άρθρου 30(2) εντούτοις υποβλήθηκε -εκπρόθεσμα- τελική έκθεση που υποβάλλεται μόνο στις περιπτώσεις ολοκλήρωσης της δοκιμαστικής περιόδου (άρθρο 30(3) και 36(2). Αυθαίρετη έκρινε και την εισήγηση του Υπουργείου Παιδείας για τερματισμό, αφού δεν είναι νομοθετικά προβλεπόμενη. 

Αυτή δεν ήταν η πρώτη φορά που δεν εφαρμόστηκαν από την ΕΕΥ οι ορθές νομοθετικές πρόνοιες και παρεισέφρησαν στη διαδικασία πράξεις που δεν προνοούνται πουθενά στο Νόμο. Λίγους μήνες νωρίτερα, η Δικαστής κα Μιχαήλ, στην απόφαση Τσιγαρίδα ν. Δημοκρατίας, Υποθ. Αρ. 1162/2018, ημερ. 17.09.2018 εξετάζοντας πανομοιότυπη περίπτωση, τόνισε ότι:

«Είναι λογικό ότι μία απόφαση για τερματισμό εκπαιδευτικού που τελεί υπό δοκιμασία, δεν μπορεί να λαμβάνεται αυθαίρετα και εκτός του νομικού πλαισίου. Ο Νόμος που διέπει το συγκεκριμένο θέμα περιλαμβάνει συγκεκριμένες πρόνοιες που δεσμεύουν την καθ’ ης η αίτηση και μόνο υπό αυτές οφείλει να ενεργεί. Η δυνατότητα τερματισμού που προνοείται στο άρθρο 30(2) ούτε είναι ούτε θα μπορούσε να είναι γενική και αόριστη και εκτός οποιουδήποτε συγκεκριμένου πλαισίου. Διαφορετικά, οιαδήποτε τέτοια απόφαση θα ισοδυναμούσε με αυθαιρεσία»
Διά της ακυρωτικής απόφασης του Δικαστηρίου, η δυσμενής απόφαση της ΕΕΥ «εξαφανίσθηκε», ως να μην είχε ουδέποτε εκδοθεί. Πλέον, οφείλει η ΕΕΥ, κατά το Άρθρο 146(5) του Συντάγματος, σε ενεργό συμμόρφωση, αποκατάσταση και επαναφορά της εκπαιδευτικού, στο καθεστώς υπηρεσίας που βρισκόταν την αμέσως προηγούμενη χρονική στιγμή. Η ιδιομορφία και το ενδιαφέρον της παρούσας υπόθεσης όμως, έγκειται στον τρόπο που θα επιλέξει να συμμορφωθεί, δοθέντος ότι το καθεστώς υπηρεσίας της, τον μήνα που μεσολάβησε από την ημερομηνία λήξης της χρονικής περιόδου του διορισμού της, μέχρι και την απόφαση για τερματισμό του –διάστημα κατά το οποίο εκτελούσε τα καθήκοντά της στο σχολείο που ήταν διορισμένη– παραμένει άγνωστο και αδιευκρίνιστο.