Ο χρυσός χάνει πάνω από 25% από το ρεκόρ του – Γιατί ο πόλεμος δεν έφερε νέο ράλι

Του Jason Kirsch

Αν στις αρχές του 2026 προέβλεπε κάποιος ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ θα εμπλέκονταν σε πόλεμο με το Ιράν, ότι τα Στενά του Ορμούζ θα έκλειναν και ότι το πετρέλαιο θα παρέμενε πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι για μεγάλο μέρος της άνοιξης, πολλοί επενδυτές θα στοιχημάτιζαν σε νέο ράλι του χρυσού. Κι όμως, η τιμή του πολύτιμου μετάλλου κινείται στα επίπεδα των 4.120 δολαρίων η ουγγιά, πτώση άνω του 25% σε σύγκριση με το ιστορικό υψηλό των 5.600 δολαρίων και με απώλειες άνω του 6% τον τελευταίο μήνα.

Η εξέλιξη αυτή έχει απογοητεύσει όσους αγόρασαν χρυσό για να προστατεύσουν τα χαρτοφυλάκιά τους από μια κρίση. Παράλληλα, προσφέρει ένα από τα σημαντικότερα μαθήματα της χρονιάς για τις αγορές: η αποτελεσματικότητα ενός μέσου αντιστάθμισης κινδύνου εξαρτάται από τη φύση της κρίσης και τους οικονομικούς μηχανισμούς που επηρεάζουν την τιμή του, όχι απλώς από τη φήμη του ως ασφαλούς καταφυγίου.

Πώς το πετρέλαιο ανέτρεψε την πορεία του χρυσού

Η σύγκρουση ξεκίνησε στις 28 Φεβρουαρίου, με συντονισμένες επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά ιρανικών στόχων. Αρχικά, ο χρυσός κινήθηκε όπως θα περίμενε κανείς: η τιμή του εκτινάχθηκε, καθώς οι επενδυτές αναζήτησαν ασφάλεια εν μέσω της γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Στη συνέχεια, όμως, η τάση αντιστράφηκε γρήγορα. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, ο χρυσός υποχώρησε έως και 25% από το υψηλό του Μαρτίου. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε το πετρέλαιο.

Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται συνήθως περισσότερο από το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου, προκάλεσε ισχυρούς κραδασμούς στην ενεργειακή αγορά. Οι τιμές του αργού παρέμειναν για μεγάλο μέρος του δεύτερου τριμήνου στα 100 δολάρια το βαρέλι ή υψηλότερα, ενώ στις αρχές Σεπτεμβρίου έφτασαν περίπου τα 109 δολάρια, μετά από νέες επιθέσεις κατά της ναυσιπλοΐας και ενεργειακών υποδομών.

Η εκτίναξη του πετρελαίου ενίσχυσε τις πληθωριστικές πιέσεις και αναζωπύρωσε τις ανησυχίες για τη διάρκεια του πληθωρισμού. Αντί να προχωρήσουν στις μειώσεις επιτοκίων που ανέμεναν οι αγορές, οι κεντρικές τράπεζες άρχισαν να εξετάζουν ή να προετοιμάζουν αυστηρότερη νομισματική πολιτική.

Η εξέλιξη αυτή αποδείχθηκε καθοριστική για τον χρυσό. Η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) προχώρησε τον περασμένο μήνα στην πρώτη αύξηση επιτοκίων από το 2023, ενώ η απόδοση του 10ετούς κρατικού ομολόγου των ΗΠΑ κινείται κοντά στο υψηλότερο επίπεδό της από το 2002.

Ο χρυσός δεν προσφέρει τόκο ή άλλη τακτική απόδοση. Όταν οι αποδόσεις ασφαλών επενδύσεων αυξάνονται, γίνεται λιγότερο ελκυστικός σε σχέση με εναλλακτικές επιλογές που αποφέρουν εισόδημα. Την ίδια στιγμή, η ενίσχυση του δολαρίου ασκεί περαιτέρω πιέσεις στην τιμή του χρυσού.

Επιβαρυντικά λειτούργησαν και οι ενδείξεις ότι ορισμένες κεντρικές τράπεζες, οι οποίες τα προηγούμενα χρόνια στήριζαν σταθερά τη ζήτηση για χρυσό, περιόρισαν τις αγορές τους ή προχώρησαν σε πωλήσεις για να στηρίξουν τις οικονομίες τους.

Ο χρυσός δεν προστατεύει από κάθε κρίση

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι ο χρυσός δεν αποτελεί αυτομάτως την καλύτερη επιλογή σε κάθε περίοδο γεωπολιτικής αναταραχής. Η πορεία του επηρεάζεται σε μεγάλο βαθμό από τα πραγματικά επιτόκια και την ισοτιμία του δολαρίου.

Όταν μια κρίση οδηγεί τις κεντρικές τράπεζες σε χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής, όπως συνέβη το 2008 και το 2020, ο χρυσός συνήθως ευνοείται. Αντίθετα, όταν οι πληθωριστικές πιέσεις αναγκάζουν τις κεντρικές τράπεζες να αυξήσουν τα επιτόκια, μπορεί να δεχθεί ισχυρές πιέσεις, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα.

Η ιστορία προσφέρει ένα χαρακτηριστικό προηγούμενο. Ο χρυσός σημείωσε εντυπωσιακή άνοδο κατά το πετρελαϊκό σοκ του 1979 και την Ιρανική Επανάσταση. Στη συνέχεια, όμως, υποχώρησε απότομα, όταν η Fed, υπό τον Πολ Βόλκερ, υιοθέτησε επιθετική νομισματική πολιτική και οδήγησε τα πραγματικά επιτόκια σε υψηλότερα επίπεδα.

Με άλλα λόγια, μια γεωπολιτική κρίση μπορεί αρχικά να ενισχύσει τη ζήτηση για χρυσό, αλλά οι οικονομικές συνέπειές της να αποδειχθούν τελικά δυσμενέστερες για την τιμή του.

Πετρέλαιο: αποτελεσματική αντιστάθμιση, αλλά με ημερομηνία λήξης;

Σε αυτή την κρίση, το πετρέλαιο αποδείχθηκε αποτελεσματικότερο μέσο αντιστάθμισης έναντι των διαταραχών στην προσφορά ενέργειας. Ωστόσο, και αυτό συνοδεύεται από σημαντικούς κινδύνους.

Καθώς η προσφορά από τον Περσικό Κόλπο ανακάμπτει σταδιακά, η τιμή του αργού έχει υποχωρήσει προς τα 90 δολάρια το βαρέλι. Παράλληλα, αναλυτές, μεταξύ των οποίων και της J.P. Morgan, εκτιμούν ότι οι τιμές ενδέχεται να υποχωρήσουν σημαντικά έως το τέλος του έτους, εφόσον η παραγωγή επιστρέψει στα προπολεμικά επίπεδα.

Οι μετοχές των ενεργειακών εταιρειών κατέγραψαν ισχυρά κέρδη κατά την άνοδο του πετρελαίου. Όσοι, όμως, τοποθετήθηκαν στην αγορά σε μεταγενέστερο στάδιο βρέθηκαν αντιμέτωποι με έντονες διακυμάνσεις.

Η ουσία είναι ότι το πετρέλαιο προσφέρει προστασία κυρίως απέναντι σε διαταραχές της ενεργειακής προσφοράς και όχι απέναντι στον πληθωρισμό συνολικά. Όταν οι διαταραχές υποχωρούν, η τιμή του μπορεί να σημειώσει απότομη πτώση, περιορίζοντας ή και εξαλείφοντας τα προηγούμενα κέρδη.

Πώς να εντάσσονται τα εμπορεύματα σε ένα χαρτοφυλάκιο

Ποιος είναι, λοιπόν, ο κατάλληλος ρόλος των εμπορευμάτων σε ένα επενδυτικό χαρτοφυλάκιο; Η απάντηση εξαρτάται από τον κίνδυνο που θέλει να περιορίσει ο επενδυτής.

Πρώτον, προσδιορίστε τι ακριβώς θέλετε να αντισταθμίσετε.

Αν το βασικό σας σενάριο είναι μια ύφεση που θα αναγκάσει τη Fed να μειώσει δραστικά τα επιτόκια, ο χρυσός μπορεί να λειτουργήσει ως χρήσιμο μέσο διαφοροποίησης και προστασίας. Η υποχώρησή του κατά 25% από το υψηλό του Μαρτίου σημαίνει ότι η τιμή του είναι σημαντικά χαμηλότερη από ό,τι ήταν τότε, χωρίς αυτό να εγγυάται νέα άνοδο.

Αν, αντίθετα, σας ανησυχεί ο επίμονος πληθωρισμός που προκαλείται από διαταραχές στην προσφορά, ένα ευρύτερο καλάθι εμπορευμάτων ή μια προσεκτικά επιλεγμένη έκθεση στον ενεργειακό κλάδο ενδέχεται να ανταποκρίνεται καλύτερα στις ανάγκες σας.

Εάν ο στόχος είναι να προστατεύσετε τη μακροπρόθεσμη αγοραστική σας δύναμη από τον πληθωρισμό, αξίζει επίσης να εξετάσετε τα αμερικανικά κρατικά ομόλογα που συνδέονται με τον πληθωρισμό (Treasury Inflation-Protected Securities – TIPS). Το κεφάλαιο και οι πληρωμές τους προσαρμόζονται με βάση τον πληθωρισμό, προσφέροντας πιο άμεση έκθεση στην εξέλιξη του δείκτη τιμών, αν και η απόδοσή τους εξακολουθεί να επηρεάζεται από τις μεταβολές των πραγματικών επιτοκίων.

Δεύτερον, διατηρήστε την έκθεση στα εμπορεύματα σε λογικά επίπεδα.

Τόσο ο χρυσός όσο και το πετρέλαιο μπορούν να εμφανίσουν μεγάλες διακυμάνσεις, ενώ κανένα από τα δύο δεν παράγει ταμειακές ροές. Για πολλούς επενδυτές, μια ενδεικτική κατανομή της τάξης του 5% έως 10% σε πραγματικά περιουσιακά στοιχεία μπορεί να συμβάλει στη διαφοροποίηση του χαρτοφυλακίου, χωρίς να επιτρέπει σε ένα μεμονωμένο εμπόρευμα να καθορίζει τη συνολική του απόδοση. Το κατάλληλο ποσοστό, ωστόσο, εξαρτάται από τον επενδυτικό ορίζοντα, την ανοχή στον κίνδυνο και τα υπόλοιπα περιουσιακά στοιχεία.

Τρίτον, μην αγοράζετε προστασία αφού έχει ακριβύνει ήδη.

Η καλύτερη στιγμή για να αγοράσει κανείς ασφάλιση είναι πριν ξεσπάσει η φωτιά και όχι όταν αυτή βρίσκεται ήδη σε πλήρη εξέλιξη. Οι επενδυτές που έσπευσαν να αγοράσουν χρυσό κοντά στο υψηλό του Μαρτίου ή μετοχές ενεργειακών εταιρειών μετά την εκτίναξη του πετρελαίου πλήρωσαν υψηλότερο τίμημα για μια προστασία που είχε ήδη ενσωματωθεί σε μεγάλο βαθμό στις τιμές.

Αυτό δεν σημαίνει ότι μια επένδυση πρέπει να απορρίπτεται μόνο και μόνο επειδή έχει καταγράψει ισχυρή άνοδο. Σημαίνει, όμως, ότι η απόφαση αγοράς πρέπει να βασίζεται στις μελλοντικές προοπτικές και στην αποτίμηση του περιουσιακού στοιχείου, όχι αποκλειστικά στην πρόσφατη επίδοσή του.

Τέταρτον, αποδεχθείτε ότι η αντιστάθμιση κινδύνου δεν θα αποδίδει πάντα όταν τη χρειάζεστε.

Ο σκοπός ενός μέσου αντιστάθμισης κινδύνου είναι να συμπεριφέρεται διαφορετικά από το υπόλοιπο χαρτοφυλάκιο και να περιορίζει τις απώλειες σε συγκεκριμένα σενάρια. Αυτό ακριβώς το χαρακτηριστικό το καθιστά πολύτιμο, αλλά μπορεί να κάνει τη διακράτησή του δύσκολη, ιδιαίτερα όταν η αγορά κινείται αντίθετα από τις προσδοκίες.

Η φετινή υποχώρηση του χρυσού δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχει χάσει τον ρόλο του ως μέσου διαφοροποίησης. Αναδεικνύει, όμως, μια κρίσιμη διάκριση: άλλο η προστασία από τη γεωπολιτική αβεβαιότητα και άλλο η προστασία από τις οικονομικές και νομισματικές συνέπειές της.

Για τους επενδυτές, το ουσιαστικό μάθημα είναι να μην αναζητούν ένα μοναδικό περιουσιακό στοιχείο που θα προστατεύει το χαρτοφυλάκιο από κάθε πιθανό κίνδυνο. Η αποτελεσματική αντιστάθμιση απαιτεί σαφή στόχο, σωστή επιλογή εργαλείων και πειθαρχία στην κατανομή των κεφαλαίων.

Forbes