Ξεσηκωμός για το EU Inc: Στους δρόμους των Βρυξελλών οι εργαζόμενοι

Το είπαν και θα το κάνουν. Η Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων (ETUC), μαζί με τα βελγικά μέλη της, ξεκινούν εκδηλώσεις διαμαρτυρίας για την προωθούμενη νομοθεσία EU Inc. Οι συντεχνίες εκτιμούν ότι οι προωθούμενες αλλαγές θα υπονομεύσουν τα εθνικά εργασιακά δικαιώματα και τις συλλογικές συμβάσεις, ενώ από την πλευρά τους, οι αρχές της ΕΕ κάνουν λόγο για ένα νέο ευρωπαϊκό σχέδιο, το οποίο εστιάζει στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας των νεοφυών, κυρίως, επιχειρήσεων.

Όπως είχε αναφέρει πρόσφατα η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, στόχος είναι η ριζική απλοποίηση της λειτουργίας των εν λόγω επιχειρήσεων σε όλη την Ένωση, καθώς επίσης και η ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ έναντι της τεχνολογικής ισχύος των ΗΠΑ και της Κίνας.

Αναλυτικότερα, η Ευρωπαϊκή Συνομοσπονδία Συνδικάτων (ETUC), μαζί με τα βελγικά μέλη της, ACV-CSC, FGTB-ABVV και SYNOVA, θα πραγματοποιήσουν συγκέντρωση έξω από το κτήριο συνεδρίασης του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου την Τετάρτη 24 Σεπτεμβρίου, η οποία θα συμπέσει με μια συνάντηση υπουργών, κατά την οποία θα συζητηθεί η «αμφιλεγόμενη», όπως χαρακτηρίζεται, πολιτική.

Τα συνδικάτα θα καλέσουν τους πολιτικούς «είτε να διορθώσουν, είτε να καταργήσουν τη νομοθεσία», γνωστή και ως 28ο Εταιρικό Καθεστώς. Όπως προστίθεται σε σχετική ανακοίνωση, η Κομισιόν έχει αποτύχει να συμπεριλάβει εγγυήσεις στη νομοθεσία, οι οποίες θα μπορούσαν να προστατεύσουν τα δικαιώματα των εργαζομένων και να καθησυχάσουν τις όποιες ανησυχίες.

Αντίθετα, σύμφωνα πάντα με την ανακοίνωση της ETUC, η πρόταση θα δημιουργήσει ένα παράλληλο εταιρικό εγχειρίδιο κανόνων σε ολόκληρη την ΕΕ, το οποίο, ως έχει, θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί από εταιρείες οποιουδήποτε μεγέθους για να εξαιρεθούν από το εθνικό εργατικό δίκαιο, τις δομές συλλογικών διαπραγματεύσεων και τα δικαιώματα ενημέρωσης, διαβούλευσης και εκπροσώπησης των εργαζομένων σε επίπεδο διοικητικών συμβουλίων.

Οι ανησυχίες

Μια νομική ανάλυση από το Ευρωπαϊκό Συνδικαλιστικό Ίδρυμα διαπίστωσε ότι το νέο αυτό πλαίσιο θα επέτρεπε στις εταιρείες να:

(1) Εγγράφονται σε κράτη μέλη με χαμηλά κοινωνικά πρότυπα, ακόμη και όταν οι εργαζόμενοι βρίσκονται αλλού.

(2) Προσφέρουν δικαιώματα προαίρεσης αγοράς μετοχών αντί μισθών ή σύμβασης εργασίας. (3) Παρακάμπτουν τα δικαιώματα των εργαζομένων για συμμετοχή στην απόφαση και εκπροσώπηση σε επίπεδο διοικητικού συμβουλίου.

(4) Αποφεύγουν τις υποχρεώσεις τους να ενημερώνουν και να συμβουλεύονται τους εργαζόμενους σχετικά με τις αποφάσεις.

(5) Επιταχύνουν τις εκκαθαρίσεις με τρόπο που θα μπορούσε να αφήσει τους εργαζόμενους με απλήρωτους μισθούς.

«Διορθώστε το ή βυθίστε το»

Η Γενική Γραμματέας της ETUC, Έστερ Λιντς, δήλωσε: «Ως έχουν τα πράγματα, η νομοθεσία EU Inc θα επέτρεπε σε μια εταιρεία που λειτουργεί στο Βέλγιο να εγγραφεί στη Βουλγαρία, όπου υπάρχουν χαμηλότερος κατώτατος μισθός και ασθενέστερες συλλογικές διαπραγματεύσεις, και να απασχολεί τους εργαζομένους της με δυσμενέστερους όρους. Η δυνατότητα αυτή, θα οδηγούσε ‘σε ένα δρόμο προς τα κάτω’, όσον αφορά στις αμοιβές και τις εργασιακές συνθήκες σε ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο.

Η Κομισιόν δήλωσε ότι αυτή δεν είναι η πρόθεσή της, αλλά δεν συμπεριέλαβε καμία νομική εγγύηση για να αποτρέψει τα ‘κακά αφεντικά’ από το να εκμεταλλευτούν το γιγαντιαίο κενό στο εργατικό δίκαιο που θα άνοιγε η EU Inc. Γι’ αυτό το μήνυμά μας προς τους υπουργούς είναι απλό: Διορθώστε το ή βυθίστε το».

Ποιες αλλαγές προβλέπονται

Το EU Inc. (γνωστό και ως 28ο καθεστώς) είναι μια πρόταση κανονισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που παρουσιάστηκε τον Μάρτιο του 2026. Στόχος είναι η δημιουργία μιας ενιαίας, πανευρωπαϊκής εταιρικής μορφής περιορισμένης ευθύνης, η οποία θα λειτουργεί παράλληλα με τις υφιστάμενες εθνικές νομοθεσίες των 27 κρατών-μελών.

Η μεταρρύθμιση αυτή αποσκοπεί να καταργήσει τα σύνορα και τη γραφειοκρατία για τις επιχειρήσεις (κυρίως startups και αναπτυσσόμενες εταιρείες) που θέλουν να επεκταθούν σε όλη την Ευρώπη, επιτρέποντάς τους να λειτουργούν υπό ένα ενιαίο νομικό πλαίσιο. Τα βασικά στοιχεία της πρότασης της Κομισιόν είναι:

(1) Η σύσταση της εταιρείας θα γίνεται αποκλειστικά ηλεκτρονικά εντός 48 ωρών, με το κόστος εγγραφής να μην ξεπερνά τα 100 ευρώ.

(2) Δεν θα απαιτείται ελάχιστο μετοχικό κεφάλαιο για την ίδρυση (0 ευρώ).

(3) Όλες οι διαδικασίες (διοικητικά συμβούλια, συνελεύσεις μετόχων, μεταβιβάσεις μετοχών) θα πραγματοποιούνται ψηφιακά, χωρίς την ανάγκη υποχρεωτικής παρουσίας σε συμβολαιογράφο. (4) Η εταιρεία υποβάλλει τα στοιχεία της μία φορά σε ένα κεντρικό ευρωπαϊκό μητρώο (μέσω του συστήματος BRIS). Από εκεί, οι πληροφορίες διαμοιράζονται αυτόματα στις εθνικές φορολογικές αρχές, τα ταμεία κοινωνικής ασφάλισης κ.λπ.

(5) Θεσπίζεται ένα ενιαίο προαιρετικό σύστημα για τη διάθεση μετοχών σε εργαζομένους, με αναβολή της φορολογίας μέχρι τη στιγμή της πραγματικής πώλησης των μετοχών, βοηθώντας τις εταιρείες να προσελκύσουν ταλέντα.

Το EU-Inc δεν είναι η πρώτη προσπάθεια της ΕΕ να δημιουργήσει μια ενιαία αγορά για τις νεοφυείς επιχειρήσεις. Προηγούμενα εγχειρήματα, όπως η Societas Europaea (2004), η Ευρωπαϊκή Ιδιωτική Εταιρεία (2010) και η Εταιρεία Μοναδικού Μέλους (2014), απέτυχαν λόγω διοικητικών βαρών και έλλειψης ομοφωνίας μεταξύ των κρατών-μελών.

Στηρίζει η φον ντερ Λάιεν

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στήριξε τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία, σημειώνοντας μεταξύ άλλων ότι «οι επιχειρηματίες μας, οι start ups, θα μπορούν να ιδρύουν μια εταιρεία σε οποιοδήποτε κράτος-μέλος μέσα σε 48 ώρες και αποκλειστικά διαδικτυακά.

Χρειαζόμαστε ένα σύστημα στο οποίο οι εταιρείες θα μπορούν να δραστηριοποιούνται και να αντλούν χρηματοδότηση χωρίς τριβές σε όλη την Ευρώπη, εξίσου εύκολα όσο σε ενιαίες αγορές όπως οι ΗΠΑ ή η Κίνα».
Η ιδέα είναι να υπάρξει μια τυποποιημένη ευρωπαϊκή νομική οντότητα με ένα κεντρικό, ψηφιακό μητρώο, ώστε οι εταιρείες (όχι μόνο οι νεοφυείς) να μπορούν να εγγράφονται γρήγορα και με προσιτό κόστος», δήλωσε πρόσφατα στο Euronews ο Ρόμπιν Βότερς, διευθυντής λειτουργιών (COO) του European Startup Network και συντονιστής του EU Inc.

Τι είναι το EU Inc

Η Ευρώπη διαθέτει 27 διαφορετικά συστήματα εταιρικού δικαίου, γεγονός που καθιστά δυσκολότερη την ανάπτυξη των νεοφυών επιχειρήσεων. Οι εταιρείες σε πρώιμο στάδιο έρχονται αντιμέτωπες με συγκεχυμένες ψηφιακές υπηρεσίες, αυστηρές απαιτήσεις συμμόρφωσης, καθυστερήσεις στη φορολογία και αντικρουόμενες πολιτικές για τα stock options, εμπόδια που δυσχεραίνουν την κλιμάκωση, την εξασφάλιση χρηματοδότησης και τη διατήρηση ταλέντου.

Τον κώδωνα του κινδύνου ήχησε για πρώτη φορά το 2024 ο Μάριο Ντράγκι, πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, ο οποίος προειδοποίησε ότι η “υπερρύθμιση” και η κατακερματισμένη αγορά νεοφυών επιχειρήσεων στην Ευρώπη απειλούν την ανταγωνιστικότητα της Ένωσης.

Το EU-Inc επιδιώκει να δημιουργήσει μια εναλλακτική για τους ιδρυτές για να μπορούν να συστήνουν την εταιρεία τους σε ένα από τα 27 κράτη-μέλη. Στόχος είναι οι ιδρυτές να μπορούν να δημιουργούν εταιρείες μέσα σε 48 ώρες μέσω μιας ενιαίας, πανευρωπαϊκής διαδικτυακής πύλης, εξ ολοκλήρου online.

Αυτό θα γίνεται μέσω μιας ενιαίας, ενοποιημένης διαδικασίας, η οποία αυτόματα θα τους παρέχει το δικαίωμα να δραστηριοποιούνται σε όλα τα κράτη-μέλη. Οι ιδρυτές θα μπορούν να διαχειρίζονται ολόκληρη την εταιρική τους δομή βάσει ενός και μόνο τυποποιημένου κανονιστικού πλαισίου, αντί για 27 διαφορετικά. Στο μέτωπο της χρηματοδότησης, το βασικό εμπόδιο για τις ευρωπαϊκές νεοφυείς επιχειρήσεις είναι ότι οι επενδυτές πρέπει να εξετάζουν πλήθος εταιρικών σχημάτων με ιδιαιτερότητες ανά δικαιοδοσία. Με το EU-Inc θα μπορούν να αξιολογούν μια ενιαία, συνεπή εταιρική οντότητα. Έτσι, οι επενδυτικές ευκαιρίες θα ενοποιηθούν σε όλη την ΕΕ.