Τα αγκάθια των δημόσιων συμβάσεων και οι εισηγήσεις των εργολάβων

Ένα χρόνιο πρόβλημα, το οποίο ταλαιπωρεί εδώ και χρόνια ολόκληρη την οικοδομική βιομηχανία, καθώς και τους επαγγελματίες του κλάδου, επανέρχεται ξανά στο προσκήνιο. Το πλαίσιο που διέπει τις δημόσιες συμβάσεις, αποτελεί τροχοπέδη για την έγκαιρη υλοποίηση μεγάλου αριθμού έργων, ενώ την ίδια ώρα δημιουργεί εμπόδια στην ανάπτυξη του κλάδου. Αυτό υποστηρίζει μεγάλη μερίδα επαγγελματιών -κατά βάση εργολάβοι- οι οποίοι τονίζουν ότι το υφιστάμενο πλαίσιο προκαλεί μεγάλες καθυστερήσεις στην υλοποίηση έργων.

Σε άρθρο του, ο Διευθυντής της Ομοσπονδίας Συνδέσμων Εργολάβων Οικοδομών Κύπρου (ΟΣΕΟΚ) Γιάννος Πουμπουρής, τονίζει μεταξύ άλλων ότι οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση δημόσιων έργων, αποτελούν ένα διαχρονικό πρόβλημα, με επιπτώσεις που δεν περιορίζονται στον κατασκευαστικό τομέα. Κάθε έργο που καθυστερεί σημαίνει αυξημένο κόστος, επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης, επιπτώσεις στην αγορά εργασίας και, κυρίως, καθυστέρηση στην παράδοση σημαντικών υποδομών στην κοινωνία. Επομένως, συμπληρώνει, η συζήτηση γύρω από τις δημόσιες συμβάσεις έχει, ιδιαίτερη σημασία.

Προβλήματα και εισηγήσεις

Απαριθμώντας τα προβλήματα που προκύπτουν γύρω από το συγκεκριμένο πλαίσιο, ο κ. Πουμπουρής εστιάζει στα εξής σημεία:

(α) Πρόβλημα: Στην Κύπρο υπάρχει μεγάλος αριθμός Αναθετουσών Αρχών, με διαφορετικό επίπεδο τεχνικής επάρκειας, εμπειρίας και στελέχωσης. Ενώ Υπουργεία και μεγάλα κρατικά Τμήματα διαθέτουν οργανωμένες τεχνικές υπηρεσίες, μικρότερες Αναθέτουσες Αρχές δεν έχουν πάντοτε στη διάθεσή τους την απαιτούμενη τεχνογνωσία για να διαχειριστούν σύνθετα κατασκευαστικά έργα. Κι όμως, η διαχείριση μιας δημόσιας σύμβασης απαιτεί εξειδικευμένες γνώσεις σε όλα τα στάδια, αναφέρει.

Εισήγηση: Η ΟΣΕΟΚ εισηγείται τη δημιουργία, υπό τη Διεύθυνση Δημοσίων Συμβάσεων του Γενικού Λογιστηρίου, μιας εξειδικευμένης τεχνικής δομής, στελεχωμένης και με μηχανικούς, η οποία θα μπορεί να παρέχει την απαραίτητη υποστήριξη στις Αναθέτουσες Αρχές που δεν διαθέτουν επαρκή τεχνική στελέχωση. Με αυτόν τον τρόπο, αντί κάθε μικρότερη Αρχή να καλείται να διαχειριστεί μόνη της σύνθετες διαδικασίες, θα μπορεί να αξιοποιεί συγκεντρωμένη τεχνογνωσία και εξειδίκευση.

(β) Πρόβλημα: Ένα δεύτερο σημείο στο οποίο εστιάζει ο κ. Πουμπουρής είναι ο σωστός και ολοκληρωμένος σχεδιασμός πριν από την προκήρυξη μιας σύμβασης. Ένα έργο πρέπει να προχωρεί όταν το αντικείμενό του είναι σαφώς καθορισμένο και ο προϋπολογισμός του ανταποκρίνεται τόσο στις πραγματικές του ανάγκες όσο και στις διαθέσιμες οικονομικές δυνατότητες. «Στην πράξη, ωστόσο, συναντούμε περιπτώσεις όπου αφαιρούνται στοιχεία, ώστε το έργο να παραμείνει εντός ενός προκαθορισμένου προϋπολογισμού, για να επανέλθουν αργότερα ως πρόσθετες εργασίες».

Εισήγηση: Απαιτούνται, ώριμος σχεδιασμός, κατάλληλη τεχνική υποστήριξη και επικαιροποιημένοι προϋπολογισμοί, ώστε τα δημόσια έργα να ξεκινούν πάνω σε σωστές βάσεις. Γιατί όσο περισσότερες αδυναμίες αντιμετωπίζονται πριν από την ανάθεση, τόσο λιγότερες είναι οι πιθανότητες να μετατραπούν σε διαφορές και καθυστερήσεις κατά την κατασκευή, αναφέρει.

(γ) Πρόβλημα: Μηχανισμοί επίλυσης διαφορών. Η αποτελεσματική επίλυση των διαφορών αποτελεί ένα από τα κρίσιμα ζητήματα στη διαχείριση μιας δημόσιας σύμβασης. Ελλιπής σχεδιασμός, λανθασμένη κοστολόγηση, αλλαγές κατά την εκτέλεση ή καθυστερήσεις στη λήψη αποφάσεων μπορούν να δημιουργήσουν διαφωνίες μεταξύ των συμβαλλόμενων μερών, με άμεσες επιπτώσεις στην πορεία του έργου. Στο παρελθόν έχουμε δει διαφορές να εξελίσσονται σε πολυετείς δικαστικές διαμάχες ή ακόμη και να συμβάλλουν στη διακοπή συμβάσεων. Εισήγηση: Η ΟΣΕΟΚ υποστηρίζει την ενσωμάτωση στις δημόσιες συμβάσεις εναλλακτικών μηχανισμών επίλυσης διαφορών, συμφωνημένων εξαρχής από τα συμβαλλόμενα μέρη. Στόχος είναι τα ζητήματα που προκύπτουν να επιλύονται μέσα σε σύντομα και σαφώς καθορισμένα χρονικά περιθώρια, χωρίς να οδηγούνται αυτομάτως σε χρονοβόρες δικαστικές διαδικασίες και χωρίς να ανακόπτεται η ομαλή εξέλιξη του έργου.

Το κομμάτι των συλλογικών συμβάσεων

Το θέμα των δημόσιων συμβάσεων απασχόλησε πρόσφατα και τον κοινωνικό διάλογο, στο κομμάτι που αφορούσε τις εργασιακές σχέσεις και πιο συγκεκριμένα τις συλλογικές συμβάσεις. Η πλευρά των συνδικαλιστικών οργανώσεων «πιέζει» την Kυβέρνηση ώστε να συμπεριληφθεί όρος για όσες εταιρείες υποβάλλουν προσφορές σε δημόσιες συμβάσεις να τηρούν συλλογικές συμβάσεις με τους εργαζόμενους.

Το ζήτημα ιεραρχείται ψηλά στις προτεραιότητες των συντεχνιών και αναμένεται πως μόλις ολοκληρωθεί ο διάλογος για τη συνταξιοδοτική μεταρρύθμιση, να ξεκινήσει η συζήτηση για το θέμα αυτό.

Ειδικότερα, οι συντεχνίες ΣΕΚ, ΠΕΟ και ΔΕΟΚ, έχουν στείλει υπομνήματα στα αρμόδια Υπουργεία, καθώς και στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ζητώντας νομοθετική ή κανονιστική ρύθμιση, ώστε οι ανάδοχοι κρατικών συμβάσεων να εφαρμόζουν συλλογικές συμβάσεις. Πρόσθετα, ζητείται η υποχρεωτική τήρηση συλλογικών συμβάσεων πρώτα σε ευάλωτους ή εξωτερικευμένους (outsourced) τομείς του δημοσίου και ευρύτερου δημόσιου τομέα, όπως η καθαριότητα και η φύλαξη.

Όπως σημειώνεται, το ζήτημα συνδέεται άμεσα με τη γενικότερη προσπάθεια επέκτασης και κατοχύρωσης των συλλογικών συμβάσεων στην κυπριακή αγορά εργασίας και τη ρύθμιση του κατώτατου μισθού.