«Οι άνθρωποι καταστρέφουν τους ανθρώπους, όχι το φαΐ»

Τις προάλλες είχα μια συνάντηση με μια ομάδα συναδέλφων. Ήταν από εκείνες τις συναντήσεις που προσπαθώ να κάνω τελευταία, όχι τόσο για να μιλήσω εγώ, αλλά για να ακούσω. Τι πάει καλά, τι τους δυσκολεύει, τι θα άλλαζαν αν μπορούσαν. Κάπου στη συζήτηση τούς ρώτησα τι κάνουν για να διατηρούν το καλό κλίμα μεταξύ τους. Μου ανέφεραν διάφορα. Ανάμεσά τους και κάτι πολύ απλό. Πού και πού πηγαίνουν μαζί για πίτα, σε ένα νέο μαγαζάκι που άνοιξε εκεί κοντά μια κοπέλα, με τη βοήθεια της μάνας και της αδελφής της.

Δεν γνωρίζω αν η συγκεκριμένη πρακτική περιλαμβάνεται στα σύγχρονα εγχειρίδια διοίκησης ανθρώπινου δυναμικού, αλλά δεσμεύτηκα να τη δοκιμάσω. Άλλωστε, τους είπα, ως διεύθυνση οφείλουμε να ακούμε τις εισηγήσεις των ανθρώπων μας. Έτσι, μετά τη συνάντηση, βρέθηκα με μια συνάδελφο σε ένα μικρό, σχεδόν δωρικό, μαγαζί με πίτες. Εκείνη πήρε μια σκεπαστή πίτσα. Εγώ μια μπουγάτσα.

Η κοπέλα που είχε το μαγαζί άρχισε να μας εξηγεί τι φτιάχνει. Πίτες που ψήνει η ίδια, διαφορετικές συνταγές που δοκιμάζει, υλικά, ζύμες, πίτες χωρίς σφολιάτα. Μέσα σε λίγα λεπτά είχα μάθει περισσότερα για τις πίτες απ’ όσα περίμενα ποτέ να μάθω. Αλλά δεν ήταν μόνο αυτά που έλεγε. Ήταν ο τρόπος.

Πρόσχαρη. Μεταδοτική. Με χιούμορ και αυτοσαρκασμό. Φαινόταν ότι γνώριζε καλά αυτό που έκανε, αλλά ακόμη περισσότερο ότι της άρεσε να το κάνει. Πειραματιζόταν. Δοκίμαζε. Έψαχνε την επόμενη συνταγή. Και, κυρίως, δεν προσπαθούσε να μας πείσει ότι ήταν καλή σε αυτό που έκανε. Απλώς φαινόταν. Κάποια στιγμή μάς έδωσε και μια σοκολατόπιτα. «Δοκιμάστε την», μας είπε. Δώρο. Της είπα γελώντας ότι μας κατέστρεψε. Με κοίταξε και μου απάντησε αμέσως: «Οι άνθρωποι καταστρέφουν τους ανθρώπους, όχι το φαΐ».

Γέλασα. Αλλά η φράση έμεινε μαζί μου. Όπως μου έμεινε και η ίδια. Θα μπορούσα εδώ να γράψω ότι αυτό που θυμάμαι περισσότερο από εκείνη την επίσκεψη ήταν η προσωπικότητά της. Θα ακουγόταν ωραίο. Κακά τα ψέματα, όμως. Και η μπουγάτσα ήταν εξαιρετική. Και ίσως αυτό να έχει τη σημασία του. Γιατί δεν θα ξαναπήγαινα για την προσωπικότητά της αν η μπουγάτσα δεν ήταν καλή. Τώρα, όμως, θα ξαναπάω με χαρά και όρεξη.

Σκέφτηκα πόσο συχνά προσπαθούμε να διαχωρίσουμε πράγματα που στην πραγματική ζωή πάνε μαζί. Την επάρκεια από τον χαρακτήρα. Το αποτέλεσμα από τον τρόπο με τον οποίο το πετυχαίνεις. Τον επαγγελματισμό από την ανθρωπιά. Στη δουλειά συναντούμε ανθρώπους εξαιρετικά ικανούς, που όμως αφήνουν πίσω τους κουρασμένους ή πληγωμένους ανθρώπους. Συναντούμε και υπέροχους ανθρώπους που όλοι συμπαθούν, αλλά δυσκολεύονται να φέρουν αποτέλεσμα.

Κανένα από τα δύο δεν είναι αρκετό. Ο καλός επαγγελματίας πρέπει πρώτα απ’ όλα να κάνει καλά τη δουλειά του. Να γνωρίζει, να μαθαίνει, να πειραματίζεται, να βελτιώνεται. Αλλά έχει σημασία και κάτι ακόμη: πώς αισθάνονται οι άνθρωποι όταν δουλεύουν μαζί του.

Το ίδιο, ίσως ακόμη περισσότερο, ισχύει για όποιον ηγείται. Δεν αρκεί να είσαι συμπαθής. Δεν αρκεί όμως ούτε να είσαι αποτελεσματικός. Γιατί στο τέλος δεν μετρά μόνο τι πέτυχες. Μετρά και τι άφησες στους ανθρώπους με τους οποίους το πέτυχες. Και ίσως μέσα στη σοβαρότητα με την οποία αντιμετωπίζουμε τη δουλειά, την ηγεσία και τη ζωή, να υποτιμούμε και κάτι άλλο. Τις μικρές χαρές.

Μια ομάδα συναδέλφων που πηγαίνει πού και πού για μια πίτα. Μια κουβέντα που δεν αφορά εκκρεμότητες και προθεσμίες. Ένας άγνωστος άνθρωπος που σε κάνει να γελάσεις. Μια σοκολατόπιτα που δεν παρήγγειλες και έρχεται στο τραπέζι για να τη δοκιμάσεις.

Μικρά πράγματα. Αλλά η ζωή, όπως και ένα καλό εργασιακό περιβάλλον, ίσως να χτίζεται πολύ περισσότερο από τέτοιες μικρές στιγμές απ’ όσο νομίζουμε. «Οι άνθρωποι καταστρέφουν τους ανθρώπους, όχι το φαΐ», μου είπε. Μπορεί. Μόνο που ισχύει και το αντίστροφο. Οι άνθρωποι είναι κι αυτοί που φτιάχνουν τους ανθρώπους. Καμιά φορά, μάλιστα, αρκεί μια καλή κουβέντα. Και μια καλή μπουγάτσα.

*Διευθυντής Διοίκησης και Οικονομικών Πανεπιστημίου Κύπρου