Ο αφθώδης πυρετός εξαπλώνεται με ανησυχητικούς ρυθμούς, προκαλώντας μια πρωτοφανή κοινωνικοπολιτική ανάφλεξη λίγο πριν από τις βουλευτικές εκλογές.
Η πρόσφατη κινητοποίηση των κτηνοτρόφων στην είσοδο της Λευκωσίας και το τελεσίγραφο για κλείσιμο δρόμων την προσεχή Πέμπτη, συνθέτουν ένα σκηνικό έντασης, με την κυβέρνηση να δέχεται πυρά για τους χειρισμούς της και τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες να οχυρώνονται πίσω από τους αυστηρούς ευρωπαϊκούς κανονισμούς.
Το χάσμα εμπιστοσύνης μεταξύ παραγωγών και κράτους βαθαίνει, με την κτηνοτροφία να εκπέμπει σήμα κινδύνου για την επόμενη μέρα και την κοινοβουλευτική Επιτροπή Γεωργίας να μην μένει αμέτοχη αποφασίζοντας να εξετάσει το θέμα του αφθώδους πυρετού λίγο πριν την τελευταία συνεδρίαση της Ολομέλειας για τις εκλογές την προσεχή Πέμπτη.
Το πιο δραματικό κεφάλαιο της κρίσης γράφεται αυτές τις μέρες στη δυτική Λευκωσία. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία των Κτηνιατρικών Υπηρεσιών (έως 19/4), η διαδικασία θανάτωσης 19.000 χοίρων σε δύο μεγάλες μονάδες στο Παλαιομέτοχο έχει ήδη ξεκινήσει και αναμένεται να ολοκληρωθεί πριν από το τέλος του μήνα.
Η απώλεια αυτή αντιστοιχεί στο 6,1% του συνολικού πληθυσμού χοίρων της χώρας, ενώ οι φόβοι για το τρίτο χοιροστάσιο της ίδιας περιοχής είναι υπαρκτοί.
Ο πρόεδρος του Παγκύπριου Συνδέσμου Χοιροτρόφων, Πέτρος Καϊλάς, προέβη σε μια ζοφερή εκτίμηση πως το 50% των κτηνοτρόφων ενδέχεται να μην επαναδραστηριοποιηθεί ποτέ, φοβούμενο ένα αβέβαιο μέλλον και τη διαρκή απειλή από τις κατεχόμενες περιοχές, όπου ακολουθείται η τακτική του εμβολιασμού αντί της εκρίζωσης.
Η εξάπλωση του ιού αποτυπώνεται στους αριθμούς που σοκάρουν. Έως και την Κυριακή οι μολυσμένες μονάδες έφθασαν τις 101 συνολικά,13 βοοειδών (9 Λάρνακα και 4 Λευκωσία), 86 αιγοπροβάτων αιγοπροβάτων (62 στη Λάρνακα και 24 στη Λευκωσία) και 2 χοίρων στη δυτική Λευκωσία. Έχουν ήδη θανατωθεί 35.534 αιγοπρόβατα και 2.244 βοοειδή.
Οι αριθμοί των μολυσμένων (και θανατωμένων ή προς θανάτωση) ζώων αναλογούν στο 8% του συνολικού αριθμού ενήλικων αιγοπροβάτων και 2,8% του συνολικού αριθμού των βοοειδών. Συνεχίζονται οι δειγματοληψίες σε όλες τις μονάδες εντός των μολυσμένων περιοχών γι’ αυτό και οι αριθμοί των κρουσμάτων είναι αυξημένοι. Στην περιοχή Γερίου και Δαλιού οι δειγματοληψίες θα ολοκληρωθούν αύριο, ενώ στη Λάρνακα έως το τέλος του μήνα.
Η δεύτερη φάση των εμβολιασμών βρίσκεται στο 73,5% για τα βοοειδή και στο 60% για τα αιγοπρόβατα, ενώ στους χοίρους εντός ζωνών προστασίας αγγίζει το 94,7%, δηλαδή έχουν εμβολιαστεί 18 από τις 19 μονάδες που βρίσκονται εντός των μολυσμένων περιοχών.
Με υπόμνημά τους προς τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ομάδα κτηνοτρόφων καταγγέλλει τη θανάτωση υγιών ζώων ως «κατάχρηση εξουσίας» και προσβολή του δικαιώματος στην ιδιοκτησία (Άρθρο 23 του Συντάγματος).
Τα κύρια αιτήματά τους:
1. Επιλεκτική θανάτωση μόνο των κλινικά θετικών ζώων.
2. Δικαίωμα σε ιδιωτικές αναλύσεις, καθώς θεωρούν παράνομο τον αποκλεισμό ιδιωτικών εργαστηρίων.
3. Άμεση αποσαφήνιση των αποζημιώσεων για διαφυγόντα κέρδη και ανασύσταση του πληθυσμού.
«Ο παραγωγός στερείται του δικαιώματος να αντικρούσει την επιστημονική θέση της διοίκησης, καθιστώντας τις Κτηνιατρικές Υπηρεσίες ταυτόχρονα ελεγκτή και ελεγχόμενο», αναφέρεται χαρακτηριστικά στο υπόμνημα.
Οι Κτηνιατρικές Υπηρεσίες και η Υπουργός Γεωργίας απαντούν με αυστηρό ύφος, επικαλούμενες τον Ευρωπαϊκό Κανονισμό 2020/687. Η επίσημη θέση είναι ξεκάθαρη πως η καθολική θανάτωση σε μονάδες με κρούσματα νόσου κατηγορίας Α (όπως ο αφθώδης) είναι υποχρεωτική και δεν επιδέχεται παρεκκλίσεων.
Στο οικονομικό σκέλος, η κυβέρνηση δηλώνει ότι έχει εγκριθεί κονδύλι €28 εκατ. για αποζημιώσεις. Σημειώνεται ότι 31 μονάδες είναι ήδη δικαιούχοι προκαταβολών, με τις πληρωμές να ολοκληρώνονται σταδιακά. Η αξιολόγηση για τις αποζημιώσεις γάλακτος για άλλες 27 μονάδες θα ολοκληρωθεί την επόμενη εβδομάδα.
Η κατάσταση περιπλέκεται στις περιοχές Περγάμου (Νεκρή Ζώνη), όπου η παρουσία του κατοχικού στρατού εμποδίζει τη συλλογή γάλακτος και τους κτηνιατρικούς ελέγχους, σε αντίθεση με τις περιοχές των Βρετανικών Βάσεων όπου η συνεργασία συνεχίζεται.
Παράλληλα, η Κύπρος αναμένει ενισχύσεις σε υλικά (απολυμαντικά, στολές, πιστόλια αναισθητοποίησης) από την Πολωνία, την Ουγγαρία και τη Γερμανία μέσω του μηχανισμού DG ECHO, με τις πρώτες παραλαβές να ξεκινούν στις 22 Απριλίου.
