Νέα εμπλοκή για τις Φυλακές στον Άγιο Σωζόμενο – Οι Δήμοι καταγγέλλουν έλλειψη διαβούλευσης και περιβαλλοντική επιβάρυνση – Τι απαντά το Υπουργείο

Πριν καλά καλά αποφασιστεί απορρίφθηκε η νέα τοποθεσία για ανέγερση των Κεντρικών Φυλακών, ενός έργου που επείγει λόγω των επικρίσεων που δέχεται η χώρα μας από ευρωπαϊκούς θεσμούς, για τις συνθήκες κράτησης 1100 ανθρώπων.

Δύο προσπάθειες του υπουργού Δικαιοσύνης για ανέγερση των νέων φυλακών προσκρούουν στην κάθετη αντίδραση των επηρεαζομένων κατοίκων και ουδείς γνωρίζει αν η νέα επιλογή θα έχει προοπτική. Μετά την εγκατάλειψη της επιλογής Μαθιάτη λόγω βεβαρημένου κόστους, ο υπουργός Δικαιοσύνης και Δημοσίας Τάξεως Κώστας Φυτιρής κινήθηκε άμεσα προς εντοπισμό νέου χώρου. Φάνηκε η επιλογή Αγίου Σωζόμενου να κερδίζει έδαφος, λόγω της μεγάλης έκτασης κρατικής γης (3 εκατ. τ.μ.) και του γεγονότος ότι υπάρχει απόσταση 7,5 χλμ μέχρι τις πρώτες κατοικίες.

Ωστόσο άμεση ήταν η αντίδραση των επηρεαζόμενων Δήμων Νότιας Λευκωσίας – Ιδαλίου και Λατσιών – Γερίου κυρίως για δύο ζητήματα: Η περιοχή είναι ήδη βεβαρημένη με δύο λατομεία, τρία χοιροστάσια, αρχαιότητες και σταθμό λυμάτων αλλά και για τα σχέδια μετακίνησης της κτηνοτροφικής μονάδας Ιδαλίου – Γερίου στην περιοχή αυτή. Ο υπουργός Δικαιοσύνης φαίνεται αποφασισμένος να προχωρήσει με την επιλογή Αγίου Σωζόμενου γι’ αυτό και με επιστολή ημ. 22 Σεπτεμβρίου προς τους επηρεαζόμενους Δήμους, επιχειρεί να τους καθησυχάσει. 

Στην επιστολή ο κ. Φυτιρής διαβεβαιώνει ότι το Υπουργείο αντιμετωπίζει με απόλυτο σεβασμό τις θέσεις των Αρχών τοπικής αυτοδιοίκησης και τις εύλογες ανησυχίες των τοπικών κοινωνιών και επισημαίνει ότι ένα έργο αυτής της κλίμακας και σημασίας θα προχωρήσει με διαφάνεια, τεκμηρίωση και πλήρη τήρηση όλων των προβλεπόμενων διαδικασιών. Όπως τονίζει, για την επιλογή αυτή δόθηκε ιδιαίτερη βαρύτητα στη διαθεσιμότητα κρατικής γης, στην πρόσβαση στο οδικό δίκτυο και τις βασικές υποδομές ηλεκτροδότησης, ύδρευσης και αποχέτευσης καθώς και στον χρόνο και στο συνολικό κόστος που απαιτείται για την υλοποίηση ενός τόσο σημαντικού έργου. Σημαντική παράμετρος, αναφέρεται, είναι επίσης το γεγονός ότι ο υπό εξέταση χώρος βρίσκεται σε αρκετά μεγάλη απόσταση από τις οικιστικές περιοχές, περιορίζοντας ουσιαστικά την όχληση προς τους κατοίκους και επιτρέποντας τη δημιουργία των αναγκαίων ζωνών ασφαλείας και πρασίνου.

«Σε ότι αφορά τις αναφορές σας για την υφιστάμενη περιβαλλοντική επιβάρυνση της ευρύτερης περιοχής από λατομεία, κτηνοτροφικές μονάδες, εγκαταστάσεις επεξεργασίας αποβλήτων και άλλες χρήσεις, σας διαβεβαιώνω ότι η πρόθεση της κυβέρνησης δεν είναι να προσθέσει ακόμη μια περιβαλλοντικά επιβαρυντική δραστηριότητα στην περιοχή. Αντίθετα η δημιουργία ενός σύγχρονου σωφρονιστικού συγκροτήματος μπορεί και πρέπει να συνδυαστεί με οργανωμένη περιβαλλοντική και αισθητική αναβάθμιση της ευρύτερης περιοχής. Ο σχεδιασμός θα προβλέπει σύγχρονες περιβαλλοντικές προδιαγραφές, οργανωμένες ζώνες πρασίνου, ορθολογιστική διαχείριση λυμάτων και αποβλήτων, ενεργειακά αποδοτικές εγκαταστάσεις και όλες τις απαιτούμενες υποδομές, ώστε η λειτουργία του συγκροτήματος να μην προσθέτει στην υφιστάμενη περιβαλλοντική επιβάρυνση», αναφέρεται στην επιστολή.

Ιδιαίτερη σημασία θα αποδοθεί, τονίζει ο κ. Φυτιρής, στην προστασία και ανάδειξη του ιστορικού και αρχαιολογικού χαρακτήρα του Αγίου Σωζόμενου. Στον συνολικό σχεδιασμό θα διασφαλιστεί σαφής χωρικός και λειτουργικός διαχωρισμός του σωφρονιστικού συγκροτήματος από τον ιστορικό χώρο, με παράλληλη εξέταση έργων βελτίωσης της πρόσβασης του περιβάλλοντος χώρου και των υποδομών εξυπηρέτησης των επισκεπτών. Ξεκαθαρίζεται ότι η επιλογή του χώρου δεν συνεπάγεται παράκαμψη οποιασδήποτε θεσμοθετημένης διαδικασίας.

Το έργο θα υποβληθεί στις προβλεπόμενες τεχνικές, πολεοδομικές, περιβαλλοντικές και άλλες αξιολογήσεις και αδειοδοτήσεις. Αναφορικά με την επισήμανση των δημάρχων για το γεγονός ότι δεν προηγήθηκε διαβούλευση, ο υπουργός εκφράζει την κατανόησή του στη θέση τους, τονίζοντας ωστόσο πως οι διαδικασίες βρίσκονται ακόμη στο στάδιο του αρχικού σχεδιασμού. «Θεωρούμε ότι η ουσιαστική διαβούλευση πρέπει να πραγματοποιηθεί επί συγκεκριμένων δεδομένων και όχι επί γενικών προθέσεων. Με την ολοκλήρωση του προκαταρκτικού Master plan θα παρουσιαστεί ο σχεδιασμός στους επηρεαζόμενους δήμους ώστε οι παρατηρήσεις και εισηγήσεις τους να συζητηθούν συγκεκριμένα και ουσιαστικά».

Ο κ. Φυτιρής στην επιστολή του κατέστησε σαφές ότι η Κυβέρνηση δεν αντιμετωπίζει τον Άγιο Σωζόμενο ως έναν ήδη βεβαρημένο χώρο στον οποίο μπορεί απλώς να προστεθεί ακόμη μια χρήση. Αντίθετα, τον αντιμετωπίζει ως μια περιοχή η οποία μέσα από έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό, μπορεί να προστατευθεί, να αναβαθμιστεί και να αναδειχτεί. «Δεν επιδιώκουμε τη δημιουργία τετελεσμένων ούτε και την επιβολή ενός έργου σε βάρος οποιασδήποτε τοπικής κοινωνίας. Επιδιώκουμε ένα τεκμηριωμένο και αναγκαίο έργο, στη βάση του δημοσίου συμφέροντος και πραγματικών δεδομένων». Τονίζεται τέλος ότι αν μέσα από τις προβλεπόμενες μελέτες προκύψουν ουσιαστικά και αντικειμενικά δεδομένα που επιβάλλουν διαφοροποίηση του σχεδιασμού, αυτά ασφαλώς θα αξιολογηθούν. Με την ίδια λογική, θεωρούμε ότι δεν θα ήταν ορθό να αποκλειστεί εκ των πραγμάτων η επιλογή πριν παρουσιαστεί και ολοκληρωθεί η επιστημονική και τεχνική αξιολόγησή της. Ο ίδιος δηλώνει έτοιμος για διάλογο με τους επηρεαζόμενους Δήμους.

«Ανατρέπονται οι σχεδιασμοί του Δήμου»

Την έντονη αντίθεσή του στους σχεδιασμούς της Κυβέρνησης για την ανέγερση των νέων φυλακών στην περιοχή του Αγίου Σωζόμενου εκφράζει ο δήμαρχος Νότιας Λευκωσίας – Ιδαλίου, Σταύρος Χατζηγιάννης.

Όπως ανέφερε στον «Φ», οι επηρεαζόμενοι Δήμοι ούτε ρωτήθηκαν ούτε ενημερώθηκαν και πληροφορήθηκαν για τα σχέδια από τον Τύπο. Ο κ. Χατζηγιάννης παρατήρησε ότι σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Χάρτα για την τοπική αυτοδιοίκηση, οι κρατικές υπηρεσίες οφείλουν να ενημερώνουν τους Δήμους για τα έργα που τους επηρεάζουν. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι οι σχεδιασμοί για τις νέες φυλακές ανατρέπουν όλα τα πλάνα του Δήμου για να αναβαθμιστεί η οικιστική περιοχή Ιδαλίου και Νήσου μέσω της μελλοντικής μετακίνησης των κτηνοτροφικών μονάδων, οι οποίες σήμερα σχεδόν συνορεύουν με τα σπίτια των κατοίκων του Ιδαλίου και της Νήσου.

Πρόσθεσε ότι στα πλαίσια του νέου τοπικού σχεδίου και των πλάνων της Ειδικής Επιστημονικής Επιτροπής για ανασυγκρότηση και αναβάθμιση του κτηνοτροφικού τομέα, το πολυσυζητημένο τεμάχιο προορίζεται για κτηνοτροφική περιοχή με τεχνολογικά αναβαθμισμένες κτηνοτροφικές μονάδες, εφόσον δοθούν τα σωστά πολεοδομικά και οικονομικά κίνητρα στους κτηνοτρόφους.

Σύμφωνα με τον δήμαρχο της Νότιας Λευκωσίας-Ιδαλίου, στην περιοχή του Αγίου Σωζόμενου, υπάρχουν δύο λατομεία, τρία χοιροστάσια, τρεις βιολογικοί σταθμοί του κράτους, του ΕΟΑ και ένας ιδιωτικός για επεξεργασία αποβλήτων και παραγωγή ενέργειας, λίμνες με λύματα, ενώ στον απέναντι δρόμο από το τεμάχιο βρίσκεται η κτηνοτροφική περιοχή Γερίου. Όπως είπε χαρακτηριστικά, η περιοχή αυτή που προωθείται για τις νέες φυλακές δεν είναι για να πάνε άνθρωποι. «Ποιος θέλει, είτε κρατούμενος είτε σωφρονιστικός υπάλληλος, να διαβιεί σε ένα περιβάλλον με δυσάρεστες οσμές», διερωτήθηκε ο κ. Χατζηγιάννης.

Την ίδια ώρα τόνισε ότι οι επηρεαζόμενοι Δήμοι δεν είναι κατά της ανάπτυξης και στηρίζουν διαχρονικά έργα που συμβάλλουν στην αναβάθμιση των κρατικών υποδομών, αλλά αυτή να γίνεται με σωστό τρόπο. «Δεν κληθήκαμε εξ αρχής να εκφράσουμε απόψεις και προκαλεί εντύπωση πως μετά την ματαίωση της επιλογής Μαθιάτη, αμέσως ανακοινώθηκε η περιοχή του Αγίου Σωζόμενου, χωρίς διαβούλευση και χωρίς ενημέρωση», κατέληξε.

Για το όλο ζήτημα θα πραγματοποιηθεί την ερχόμενη Δευτέρα κοινή συνεδρία των Δημοτικών Συμβουλίων των επηρεαζόμενων Δήμων Νότιας Λευκωσίας – Ιδαλίου και Λατσιών – Γερίου, για καθορισμό των επόμενων κινήσεων, εν αναμονή ικανοποίησης του αιτήματος για συνάντηση με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας.